Վաշինգտոնի «մխիթարական» նվերը

2 Օգս

ԱՄՆ Կոնգրեսի Սենատի կողմից օրերս ընդունած «վրացական» բանաձևը եկավ լրացնելու քաղաքական պատեհապաշտության արգասիք հանդիսացող այն փաստաթղթերի շարքը, որոնք լույս աշխարհ են գալիս ոչ թե համոզմունքների ու սկզբունքների դրդմամբ, այլ իրավիճակների և հարաբերությունների հետ հարմարվելու արդյունքում: Ով` ով, բայց հայերս շատ լավ ենք հասկանում այս ամենը և բազում առիթներ ենք ունեցել բախվելու հատկապես ամերիկյան քաղաքական նպատակահարմարության խութերին: Եվ այժմ ասել, թե ի տարբերություն մեզ, վրացիների բախտը բերեց, պիտի որ խիստ կասկածելի տեսակետ լինի:
Ի՞նչ էր ասում այդ նոր բանաձևը: Նախ, այն դատապարտում էր «Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի օկուպացիան» ու Ռուսաստանին կոչ էր անում հարգել Վրաստանի անկախությունն ու տարածքային ամբողջականությունը: Փաստաթուղթը Մոսկվայից պահանջվում էր կատարել 2008թ. օգոստոսի 12-ի համաձայնագրով ամրագրված բոլոր պարտավորությունները, նշվում էր փախստականների` իրենց բնակավայրեր վերադարձի մասին ու հիշյալ տարածքներից ռուսական զորքերի դուրսբերման հրամայականը: 5 էջանոց այդ փաստաթղթում ամերիկյան օրենսդիրները, Սպիտակ տան օրինակով, գործածում էին «օկուպացված» տերմինը։ ԱՄՆ հանրապետական ու դեմոկրատ սենատորները միաձայն աջակցեցին Վրաստանին առնչվող բանաձևին։ Ապա Սենատի կայքում հրապարակվեց հաղորդագրություն, ուր ասված էր. «Այս բանաձևն արտահայտում է Սենատի վերաբերմունքը Վրաստանի անկախության և տարածքային ամբողջականության շարունակվող խախտումների վերաբերյալ և շեշտում է հակամարտության խաղաղ և արդար կարգավորման կարևորությունը՝ Վրաստանի միջազգային ընդունված սահմաններին համապատասխան»:
Հասկանալի է, որ նման քայլից հետո ոչ ռուսները պիտի հլու-հնազանդ հետևեին դրա պահանջներին, ոչ էլ ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերությունները պիտի դառնային ավելի ջերմ: Եվ ստացվում է, որ կատարվածը ոչ այլ ինչ էր, քան հավելյալ լարվածություն հաղորդելու մտադրություն, իսկ թե ու՞մ է անհրաժեշտ այդ նոր հակասությունը, դեռ հստակեցման կարիք ունի:
Ինչպես և պետք էր սպասել, դեռ լույսը չբացված Վրաստանի ԱԳՆ հրապարակեց իր արձագանքը, որով երախտագիտություն էր արտահայտում ամերիկյան փրկիչներին և հավելում, որ «ԱՄՆ Սենատի ընդունած բանաձևը կարևոր քայլ է ԱՄՆ-ի և Վրաստանի ռազմավարական ու գործընկերային հարաբերություններում։ Վրաստանին առնչվող բանաձևի միաձայն ընդունմամբ Սենատը պաշտոնապես հայտնեց իր հստակ և միացյալ դիրքորոշումը Վրաստանի տարածքային ամբողջականության ու ինքնիշխանության նկատմամբ և Ռուսաստանին անվանեց օկուպանտ»։ Համարյա նույնը բառացի կրկնեց նաև ԱՄՆ-ում Վրաստանի դեսպան Թեմուր Յակոբաշվիլին:
Այժմ փորձենք հասկանալ, թե իրականում ինչ է կատարվում: Նախ, նկատենք, որ սա թերևս այն առավելագույնն էր, ինչ կարող էր անել Վաշինգտոնը Թբիլիսիի համար: Երեք տարի առաջ անուղղակիորեն հրահրելով ռուս-վրացական ընդհարումը և ապա ստանձնելով դիտորդի կարգավիճակը, Միացյալ Նահանգները փաստացի իր դաշնակցին մղեց աղետալի արկածախնդրության, պատճառ դարձավ Աբխազիայի ու Հարավային Օսիայի վերջնական ու անվերադարձ կորստին, և հիմա իբրև «մխիթարական նվեր» Թբիլիսիին է տալիս մի բանաձև, որը մեծ հաշվով ոչ մի արժեք չունի և չի կարող ոչինչ փոխել: Իսկ ռուսներն, ինչ խոսք, պիտի նեղանային դրանից: «Սրանով հերթական անգամ թքում են Ռուսաստանի վրա, որը գործնական արդյունք չի ենթադրում»,- կատարվածն այս բառերով մեկնաբանեց ՆԱՏՕ-ում ՌԴ ներկայացուցիչ Դմիտրի Ռոգոզինը: Հետո հաջորդեցին առավել ծանր մեղադրանքները: Մոսկվան Սենատի կողմից վրացական բանաձևի ընդունումը պայմանավորեց Մոսկվայի ու Վաշինգտոնի միջև «վերաբեռնման» քաղաքականության վարկաբեկման փորձով` մեկ անգամ էլ բացատրելով, թե իր ռազմական ներկայությունը Աբխազիայի ու Հարավային Օսեթիայի տարածքում ժամանակավոր միջոց է և պայմանավորված է Վրաստանի ագրեսիայով:
Բանը հասավ նույնիսկ կանանց: Ռուսական թերթերը գրեցին, թե զուր չէ, որ Վրաստանում լուրջ նախագիծ են մշակվել, ինչպես որ զուր չէ, որ ամերիկյան Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը իր դերն է ունեցել Սահակաշվիլիի և նրա ապագա կնոջ ծանոթության հարցում։ Մի խոսքով, միջոցների մեջ ընտրություն կատարելու ժամանակ այլևս չկա: Հարվածը հաջորդելու է հարվածին:
Այստեղ ավելորդ չէ նաև վերհիշել, թե ինչը հաջորդեց բանաձևի ընդունմանը: Հաշված օրեր առաջ Ռուսաստանը կոպիտ կերպով մերժեց Թբիլիսիի հետ բանակցություններ վարելու առաջարկը: Այսինքն ոչ միայն մերժեց, այլ ի պատասխան այդ առաջարկի, ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը Պետդումայի վավերացմանը ներկայացրել Սուխումի հետ մաքսային ոլորտում համագործակցության մասին համաձայնագիրը: Սա ծանր ապտակի պես մի բան էր: Հաջորդ օրը Վրաստանի ԱԳՆ իր հերթական հայտարարությունը տարածեց` փաստելով, որ Ռուսաստանը չի ցանկանում կառուցողական ռեժիմով բանակցություններ վարել վրացական կողմի հետ: «Բոլոր հարաբերությունները, որոնք հաստատում է ՌԴ-ն Հարավային Օսեթիայի և Աբխազիայի հետ, հակասում են միջազգային իրավունքի սկզբունքներին և նորմերին, ինչպես նաև Ռուսաստանի կողմից իր վրա վերցրած միջազգային պարտավորություններին»,- ասվում էր նույն տեքստում: Միաժամանակ Աբխազիան տեղեկացրեց, թե իր ուղեգիծը` ՌԴ-ի հետ ռազմավարական դաշինքի հետ կապված, կմնա անփոփոխ` ցանկացած նախագահի օրոք, և որ այդ դաշինքին այլընտրանք ուղղակի գոյություն չունի, քանի որ տարածաշրջանի մյուս երկրները դեռևս չեն ճանաչել Աբխազիան:
Եվ ահա այս մերժումների ու վերջնագրերի ֆոնի վրա հայտնված ամերիկյան բանաձևը պիտի որ խիստ հաճո լիներ վրացիների քիմքին: Սակայն իրականում ի՞նչ էր ակնկալում Վաշինգտոնը: Որոշ վերլուծաբաններ ուղղակի համոզված են, որ նման բանաձևի ընդունմամբ նրանք փորձում են լուծել իրենց նախընտրական խնդիրները և այդօրինակ քայլով պատրաստվում են ստանալ ԱՄՆ-ում վրացական համայնքի աջակցությունը: Հասկանալի է, որ Ամերիկայում նաև ռուսական համայնք կա, որը անհամեմատ ավելի մեծ է: Սակայն ամերիկացի քաղաքագետները գիտեն, որ ռուսական համայնքն իր տրոհվածության ու իներտության պատճառով որպես մեկ միասնություն ազդեցություն չունի, մի բան, ինչը չի կարելի ասել վրացիների մասին: «Վստահ եմ, որ ամերիկացի սենատորները թքած ունեն Աբխազիայի, Հարավային Օսիայի և Վրաստանի վրա, ինչ-որ իմաստով՝ նաև Ռուսաստանի վրա։ Այդօրինակ որոշում ընդունելով՝ նրանք միայն փորձում են դուր գալ ամերիկացի ընտրողին»,- ասում է նույն Ռոգոզինը։
Արձանագրենք ևս մի հատկանշական փաստ: ԱՄՆ Սենատի թիվ 175` «վրացական» բանաձևի ընդունման փաստից ոգևորված և այդ առիթից օգտվելով, ադրբեջանցիները դիմել են Սենատին` Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչման ու Լեռնային Ղարաբաղը օկուպացված տարածք ճանաչելու խնդրանքով: Ու եթե վաղը լսենք, որ ԱՄՆ սրա համար նույնպես կանաչ լույս է վառել, զարմանալու պատճառներ պիտի չունենանք:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s