Ինչ ցանեցին` այն էլ հնձեցին

7 Հլս

Վրացիները մեզնից նեղացել են և այս անգամ կարծես թե շատ լուրջ: Հազվադեպ է պատահում, որ նրանք իրենց դժգոհության մասին բացեիբաց արտահայտվեն: Սակայն հիմա այդ բանն անում են առանց երկմտելու, ամենաբարձր մակարդակներում: Պատճառը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում «Աբխազիայից և Հարավային Օսիայից փախստականների ու ներքին տեղահանվածների մասին» բանաձևի քվեարկությունն էր: Այս բանաձևն ամեն տարի վրացական կողմը ներկայացնում է ՄԱԿ` հուսալով առավելագույն ձայներ հավաքել: Պետք է ասել, որ դա նրանց առայժմ հաջողվում է: Վերջին քվեարկության արդյունքներով կողմ էին 57 երկիր, որը 7-ով ավելի է, քան նախորդ տարի: Իսկ Ռուսաստանի օգտին քվեարկեց 13 երկիր, որը 4-ով պակաս էր նախորդ ցուցանիշից: Եվս 74 պետություններ ձեռնպահ մնացին: Սակայն այստեղ էականն այն է, որ Հայաստանը նույնպես դեմ քվեարկեց վրացական բանաձևին: Եվ այժմ պաշտոնական Թբիլիսին ոչ միայն Երևանից բացատրություն է պահանջում այդ արարքի համար, այլև ցանկանում է պարտադրել, որպեսզի Հայաստանը վերանայի իր դիրքորոշումը:
Նախ տեսնենք, թե ի՞նչ բան է վրացիների աղմկահարույց բանաձևը: Այդ փաստաթղթում մասնավորապես նշվում է, որ պետք է հարգել Վրաստանում հակամարտությունների հետևանքով տուժած փախստականների ու բռնի տեղահանվածների սեփականության բոլոր իրավունքները և ձեռնպահ մնալ սեփականության ձեռքբերումից, ինչը կարող է խախտել այդ իրավունքները: Այնտեղ նաև նշվում է, որ «անթույլատրելի է բռնի կերպով ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունը»: Որքան էլ վրացիները ջանում են համոզել, թե սա սոսկ հումանիտար բովանդակությամբ բանաձև է, այնուհանդերձ պարզից էլ պարզ է, թե այն ինչպիսի քաղաքական ենթատեքստեր ունի: Այլապես հազիվ թե նրանք այդքան հիվանդագին կերպով ընդունեին հայերի անհամաձայնությունը: Վրաստանի փոխարտգործնախարար Նինո Կալանդաձեի խոսքերով ասած, պաշտոնական Թբիլիսին «տխուր» է համարել այն փաստը, որ Հայաստանը չի օժանդակել Վրաստանին ՄԱԿ-ում փախստականների վերաբերյալ բանաձևի քվեարկության ժամանակ: «Վրաստանն ու Հայաստանը վիճելի հարցեր ունեն, որոնք երկու երկրները քննարկում են, և դրանց թվում է նշված հարցը»,- ասել է վրացի դիվանագետը:
Շատ հետաքրքիր է, որ տիկինն այս մասին հիշել է, քանի որ հաշված օրեր առաջ իր անմիջական շեֆը` նախարար Գրիգոլ Վաշաձեն հայ գործընկերոջ հետ հանդիպման ժամանակ ճիշտ հակառակն էր ասում և պնդում էր, որ Հայաստանն ու Վրաստանը ապրում են անամպ երկնքի տակ: Բայց, ինչպես տեսնում ենք, մի փոքր անհամաձայնությունը բավական եղավ, որպեսզի երկինքը լցվեր ամպերով և կայծակներ ճայթեին այնտեղից:
Կալանդաձեն նույնպես որոտացող երկնակամարի կողմնակիցն է ու չի զլանում Թբիլիսիից դասեր տալ մեզ: «Մենք գիտենք Հայաստանի դիրքորոշումը հակամարտությունների վերաբերյալ, որը բխում է Հայաստանի խնդիրներից, և որը տարբերվում է Վրաստանի տեսակետից, և մենք բացեիբաց հայտարարում ենք մեր բարեկամներին, որ նման դիրքորոշումը Վրաստանի համար անընդունելի է»,- հայտարարում է փոխնախարարը` տեղեկացնելով, թե Վրաստանի ԱԳՆ-ը ՄԱԿ-ում քվեարկությունից առաջ պաշտոնական նամակ էր հղել Հայաստանի ԱԳՆ-ին` աջակցելու խնդրանքով: Փոխնախարարի խոսքով, «պաշտոնական Թբիլիսին կշարունակի ջանքեր գործադրել, որպեսզի հայաստանյան գործընկերներին համոզի իր դիրքորոշման ճշմարտացիության հարցում»:
Հազիվ թե կողմերին այդքան հուզի տեսական բանավեճեր անցկացնելու հեռանկարը: Կատարվածը կատարվել է, և Թբիլիսիում էլ շատ լավ գիտեն, թե Հայաստանն ինչու նման կերպ վարվեց: Ու եթե ՄԱԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ-դեսպան Կարեն Նազարյանը պարզաբանումներ տալիս ընտրում է ոչ ամենակոշտ ձևակերպումները, այսինքն չի վարվում այնպես, ինչպես վրացի տիկին դիվանագետը, սա դեռ չի նշանակում, թե Երևանն ասելիք չունի: Համաձայն Կ. Նազարյանի բացատրության, Հայաստանը գտնում է, որ հակամարտությունների կարգավորման ուղղությամբ, իսկ ԼՂ հիմնահարցի դեպքում նաև միջազգային այլ կազմակերպության շրջանակում, ինչպիսին է ԵԱՀԿ-ն, տարվում են համապարփակ կարգավորմանն ուղղված կարևորագույն բանակցային գործընթացներ, և այդ հարցերը ՄԱԿ տեղափոխելը, այսինքն` դրանք Գլխավոր ասամբլեայի օրակարգում ներառելը չի կարող խթանել այդ գործընթացները, այլ ընդհակառակը, կշարունակի խոչընդոտել բանակցությունների ընթացքը կողմերի ու միջնորդների միջև:
Հիմա փորձենք հասկանալ թե ի՞նչ է նշանակում այս մանվածապատ միտքը և ի՞նչ կապ ունի Ղարաբաղի հարցը վրացական բանաձևի հետ: Բանն այն է, որ հայ դիվանագետն այս մտքերով փորձում է հիշեցնել վրացիներին երեք տարվա վաղեմության մի դեպք: Խոսքը 2008-ի մարտի 14-ին ՄԱԿ-ի ԳԱ-ի կողմից 9 կետից բաղկացած այն բանաձևի ընդունման մասին է, որով պահանջվում էր հայկական զորքերի դուրսբերում Ադրբեջանի «օկուպացված» շրջաններից, հաստատվում էր այնտեղից վտարված ադրբեջանական ազգաբնակչության վերադարձի իրավունքը բնակության նախկին վայրեր և այլն։ Այն ժամանակ Վրաստանը կողմ քվեարկեց այդ բանաձևին, և բոլորովին չարժանացավ ոչ հայերի հանդիմանանքին, ոչ էլ բացատրություններ տալու պահանջին: Իսկ հիմա Վրաստանը դա հաճույքով ջնջել է իր հիշողությունից, իսկ հայերին մեղադրում է ոչ բարեկամական պահվածքի համար:
Իսկ թե ինչու Հայաստանը դեմ քվեարկեց, այս հարցը կարող է ունենալ մի քանի բացատրություն: Առաջինը, հայկական կողմը իսկապես պատասխանեց վրացիներին 2008-ի քվեարկության համար` ասելով, որ նրանք կհնձեն այն, ինչ ցանել են: Երկրորդ, հայերն այս կերպ ՄԱԿ-ում պաշտպանեցին Ռուսաստանին` իբրև համերաշխության նշան: Եվ, երրորդ, Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի հետ նույնպես ունի փախստականների վերադարձի խնդիրներ, իսկ վրացական բանաձևին պաշտպանելը կարող էր անուղղակիորեն հարվածել մեզ: Ահա այս երեք տարբերակների միջև վրացիները կարող են ընտրություն կատարել: Ու որն էլ նրանք ընտրեն` դրանից ոչինչ չի փոխվելու:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s