Ուկրաինայի պահուստային տարբերակը

5 Հլս

Հայաստանի վարած արտաքին քաղաքականությունը ոչ միշտ է հնարավորություն տալիս դրական վերաբերմունք արտահայտելու համար: Սակայն ճշմարտության դեմ մեղանչած կլինենք, եթե չխոստովանենք, որ նախագահ Ս. Սարգսյանի Ուկրաինա կատարած այցն ու դրա նախնական արդյունքները թույլ են տալիս խոսելու ձեռքբերումների մասին: Սա, իհարկե, այդ երկկրողմ շփումների հետահայաց գնահատման փորձ չէ, այլ ընդհանուր դիտարկում: Եվ այնուամենայնիվ, կա անհրաժեշտություն անդրադառնալու մի քանի հիմնական քայլերի, որոնց կիրառումը ստեղծում է որակապես նոր միջավայր ու նոր հարաբերություններ:
Առաջին հերթին հարկ է նշել, որ վերջին 9-10 տարիների ընթացքում հայ-ուկրաինական կապերն առանձնապես նախանձելի չէին, եթե չասենք, որ դրանք փաստացի հասել էին նվազագույնի: Սրա կապակցությամբ ռուս վերլուծաբանները նշում էին, թե այն պահից, երբ Բաքուն հետզհետե վերածվեց տարածաշրջանում նավթային լիդերի, դրա համատեքստում Երևան-Կիև շփումների պարբերականությունը կտրուկ անկում ապրեց: Սակայն այժմ էլ Ադրբեջանը շարունակում է մնալ իր դիրքերում: Այդ դեպքում ի՞նչ է կատարվում, ինչու՞ ուկրաինացիները հանկարծ որոշեցին միանգամից վերանայել իրենց վերաբերմունքը: Այս հարցի պատասխանը թերևս պետք է որոնել ինչպես արտաքին քաղաքական դաշտում տեղի ունեցած փոփոխությունների, այնպես էլ Ուկրաինայի ներքին կյանքում առկա վերադասավորումների մեջ: Նարնջագույն Կիևն այլևս պատմություն է դարձել, իսկ նորը անհրաժեշտություն է զգում ձեռք բերել առավել իրատեսական երանգներ, ճիշտ կշռադատել այն ուղղությունը, դեպի ուր պիտի հառի իր հայացքը: Իսկ դա արդեն սոսկ տնտեսական պոտենցյալով չի չափվում: Այդ իմաստով չափազանց կարևոր էր, որ Վ. Յանուկովիչը խոսեց թե երկու երկրների միջև մինչև վերջ չօգտագործված հնարավորությունների և թե միջազգային կազմակերպություններում փոխադարձ աջակցության մասին:
Բայց ամենահետաքրքրիրն, իհարկե, Կիևի պատրաստակամությունն էր` մասնակցություն բերել Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման գործում: Ուկրաինան հայտարարեց, որ ինքը 2013 թվականին կմիանա բանակցային գործընթացին, երբ դառնա ԵԱՀԿ նախագահող երկիր։ Այս առթիվ այդ երկրի նախագահն ասաց, որ իրենք լավ հարաբերություններ ունեն Հայաստանի ու Ադրբեջանի հետ: «Մեր շահերից է բխում, որ այդ հակամարտությունը կարգավորվի խաղաղ եղանակով: Մենք մաղթում ենք մեր բարեկամներին, որ նրանք ընդհանուր որոշում գտնեն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում»: Սակայն շատ ավելի անսպասելի էր Յանուկովիչի մեկ այլ հայտարարությունը. «Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդն ինքնորոշման իրավունք ունեցող միջազգայնորեն ճանաչված միավոր է։ Այդ իրավունքը պետք է կյանքի կոչվի, լիարժեքորեն իրականացվի։ ԼՂ խնդիրն այլ լուծում չունի»,- շեշտեց նա։
Սա պետք է գնահատել իբրև արմատական փոփոխություն Կիևի պաշտոնական դիրքորոշման մեջ: Տարիներ շարունակ Ուկրաինան հայտարարում էր, որ պաշտպանում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը և միայն այդքանը: Այդ բոլոր տարիներին Բաքվում համոզված էին, թե Կիևի արտաքին քաղաքականության վեկտորը որևէ լուրջ ներգործության չի ենթարկվի, սակայն, ինչպես տեսնում ենք, նրանց հույսերը կարծես թե չեն արդարանում:
Ի դեպ, այստեղ հարկ է մի փոքր լրացում կատարել և հասկանալ, թե ինչով էր պայմանավորված Կիևի նախորդ դիրքորոշումը: Սրա առթիվ դեռ մեկ տարի առաջ հետաքրքիր բացատրություն տվեց այն ժամանակ Հայաստանում Ուկրաինայի դեսպան Ալեքսանդր Բոժկոն` անուղղակիորեն փաստելով, որ յուրաքանչյուր երկիր որևէ քայլ կատարելիս նախ` մտածում է իր մաշկի մասին և ապա միայն` դրա հետևանքների: Այն ժամանակ Բոժկոն հետևյալն ասաց. «Տարածաշրջանային կամ գլոբալ այս կամ այն հարցի շուրջ որոշակի դիրքորոշում որդեգրելիս ամեն երկիր առաջնորդվում է սեփական պետական շահերով: Վերջերս մենք բոլորս ականատես եղանք Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի 225-ամյակին նվիրված միջոցառումների ընթացքում Մոսկվայի քաղաքապետ պարոն Լուժկովի հայտարարությանը: Այդ հայտարարությունում, ինչպես նաև դրան հաջորդած մեկնաբանություններում և ռուս քաղաքական գործիչների հայտարարություններում ևս մեկ անգամ հարցականի տակ էր դրվում Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության հարցը: Այնպես որ, տարածքային ամբողջականության հարցը Ուկրաինայի համար ոչ անիմաստ է, ոչ էլ ճարտասանական: Իսկ Կիևի դիրքորոշումն այս հարցում միջազգային կազմակերպությունների, այդ թվում նաեւ ՎՈՒԱՄ շրջանակներում, տրամաբանական է և հետևողական»:
Ահա այսպես: Ղարաբաղի մասին հոգացող Կիևը պիտի Ղրիմի հեռանկարը տեսնի և առաջնորդվի բացառապես այդ մտապատկերներով: Իսկ այժմ, պարզվում է, որ առաջիկայում ուկրաինացի դիվանագետների պատվիրակությունը պատրաստվում է այցելել Երևան, Ստեփանակերտ և Բաքու՝ տեղում պարզելու համար Ուկրաինայի հնարավոր մասնակցությունը խաղաղարար առաքելությանը: Այս կապակցությամբ ուկրաինական լրատվամիջոցները զանազան դատողություններ են անում` փորձելով կռահել դրա պատճառը: Հիմնականում խոսվում է այն մասին, թե ուկրաինական դիրքերի ակտիվացումը պայմանավորված է կազանյան հանդիպման ձախողմամբ։ «Ռուսական դիվանագիտությունը չկարողացավ ապացուցել իր հավասարակշիռ դիրքորոշումը, իսկ Հայաստանն ու Ադրբեջանը հետաքրքրված են բանակցային գործընթացում միջնորդի փոփոխությամբ։ Կիևի թեկնածության ընտրությունը պայմանավորված է Ուկրաինայի չեզոք կարգավիճակով, ինչպես նաև Կիևի և Մոսկվայի միջև հարաբերությունների լուրջ սառեցմամբ»,– գրում է Версии պարբերականը։
Նկատենք, որ սա այնքան էլ արժանահավատ դատողություն չէ: Հազիվ թե Կիևը հավակնի ոտք մեկնել Մինսկի խմբի երկրների հետ, իսկ Բաքուն ու Երևանը դեռ չեն պատրաստվում հրաժարվել Մոսկվայի միջնորդությունից: Առավել տրամաբանված կլինի կարծել, որ հակամարտող կողմերը այժմ զբաղված են պահուստային տարբերակ ունենալու հոգսերով` բոլոր կարգի անսպասելի շրջադարձերի դեպքում դրանք հրապարակ բերելու հեռանկարով: Հիշենք, որ այս օրերին իբրև չեզոք միջնորդ իր թեկնածությունը մատուցեց նաև Իրանը: Այնպես որ, այս շարքը դեռ կարող է համալրվել նոր մասնակիցներով, իսկ դա առանձնապես չի խանգարում ընդհանուր գործընթացին: Այնպես որ Ուկրաինան հազիվ թե այդքան շուտ հայտնվի խաղի մեջ: Յանուկովիչը նույնպես այդպես է կարծում, երբ խոսում է 2013 թվականի մասին:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s