Զենք հանուն խաղաղության

20 Հնս

Ընդամենը 5 օրից խաղաղություն հաստատելու հեռանկարով հերթական անգամ բանակցությունների սեղանի շուրջ նստող երկրները դրան նախորդած օրերի ընթացքում ոչ միայն առատ սպառնալիքներ են փոխանակում, այլև մանրամասնորեն պատմում են այն մասին, թե ով ինչպիսի զինատեսակներ ունի և ինչպես է պատրաստվում հարվածներ հասցնել հակառակորդի թիրախներին: Գուցե հենց այսպիսին պիտի լինի դեպի հաշտեցում տանող ճանապարհը, երբ վճռական պահից առաջ յուրաքանչյուրը ցուցադրում է այն ուժը, որ կանգնած է իր խոսքի թիկունքում: Կամ գուցե հաշտության խոստումները սոսկ պատրվակ են ժամանակ շահելու համար, մինչև որ բանակները ելման դիրք կընդունեն և փամփշտակալները կծանրանան վառոդի առատությունից: Այս մասին դեռ ոչ ոք չգիտի: Իսկ մինչ այդ ոչինչ չի խանգարում հեռուներից բռունցք թափահարել կամ ի ցուց դնել այն մահաբեր զենքերը, որոնցով կողմերը պատրաստվում են հաղթանակ կերտել:
Առաջինն, ինչպես միշտ, սկսեցին ադրբեջանցիները: Արդեն մի քանի օր շարունակ Բաքվի երկնքում պտույտներ են գործում տասնյակ կործանիչ օդանավեր և ուղղաթիռներ: Ադրբեջանում ասում են, թե իրենց պատրաստվում են շքերթի, որ պիտի կայանա հունիսի 26-ին (Կազանի հանդիպումից մեկ օր հետո): Շքերթը` շքերթ, միայն թե սա չափազանց հարմար պատրվակ էր թվարկելու այն բոլոր նորամուծությունները, որ ադրբեջանական բանակն իրականացրել էր վերջին տարիներին: Ասվում է, որ այդ շքերթում առաջին անգամ կցուցադրվեն «Paramount Group» ընկերության հետ համատեղ արտադրության «Matador» և «Marauder» տեսակի հակաականային տրանսպորտային միջոցները, իսկ մեքենաների վրա տեղադրված կլինեն իսրայելական անօդաչու ապարատներ: Այնուհետև կլինեն համազարկային կրակի 107- միլիմետրանոց ռեակտիվ համակարգեր, Թուրքիայում գնված «Cobra» տեսակի զրահատեխնիկա և այլն, և այլն:
Ահա այս պոռոտախոսությունն էլ առիթ դարձավ, որպեսզի հայկական կողմը ոչ միայն արձագանքի նրանց, այլև բացահայտի իր գաղտնիքներից մի քանիսը: Նախ հայ ռազմական փորձագետները տեղեկացրեցին, որ Բաքվի ձեռքի տակ չկան մարտավարական լայն հնարավորություններ ունեցող անօդաչու սարքեր, ինչպես ադրբեջանական քարոզչամեքենան համառորեն փորձում է համոզել։ Ադրբեջանում առկա անօդաչու ինքնաթիռները ֆունկցիոնալ առումով հետախուզական, ֆոտո կամ տեսանկարահանող թռչող սարքեր են: Հետո հայ մասնագետներն անմիջապես հավելեցին, որ նմանատիպ այլընտրանք Հայաստանն էլ ունի, սակայն այն հայկական արտադրության է, ինչը տակտիկական առավելություն է արդեն, քանի որ երկրորդ կողմի մասնագետի խնդիր չկա: Ավելի ուշ մամուլում տեղեկություններ հայտնվեցին այն մասին, որ ներկա պահին մեր երկիրն ունի նվազագույնը 15 այդպիսի սարքեր և դրանք ընդունակ են գործողություններ իրականացնել թշնամու խորը թիկունքում: Բացի այդ հայտնի դարձավ, որ մենք ունենք հակաօդային պաշտպանության միջոցների բարդ համակարգ, ինչի շնորհիվ տեսանելի է հակառակորդի տարածքը՝ մինչև 150 կմ հեռավորությամբ, իսկ հայկական հակաօդային պաշտպանության համակարգն իր հերթին պատրաստված է մի քանի էշելոններով:
Շատ բնական է, որ հակամարտող կողմերից յուրաքանչուրը ջանում է շեշտել իր առավելությունները և մատնացույց անել մյուսի թերությունները: Ի վերջո, դրանց ճշմարտացիությունը ապացուցելու միայն մի վայր կա` մարտադաշտը: Իսկ ռումբերի որոտի տակ ոչ ոք այլևս չի քննարկի նախկինում ասված բառերի արժեքը: Այնպես որ, եթե այժմ մենք փոքր-ինչ վերապահությամբ վերաբերվենք այս կարծիքներին, ապա դա էլ իր արդարացումն ունի: Իսկ մինչ այդ նկատենք, որ կողմերը շատ լավ գիտակցում են, որ թե Հայաստանում և թե Ադրբեջանում առկա օդուժը նախատեսված չէ իրար դեմ կռվելու համար: Նման քանակությունը լավագույն դեպքում կարող է պատերազմի ժամանակ աջակցել ցամաքային զորքերին` կոնկրետ խնդիրներ լուծելիս: Այլ հարց է, թե եղածը որքանով է համապատասխանում հենց այդ նպատակին: Այս իմաստով հայ մասնագետները կարծում են, որ հակառակորդի ռազմական ավիացիան ավելի շատ PR-ի համար ստեղծված կառույց է, իսկ նրա կարողությունները` խիստ ուռճացված: Գոնե այդ մասին են վկայում նրանց վերլուծությունների արդյունքները: Ու թեև այնքան էլ խելամիտ զբաղմունք չէ օդուժերի համեմատություն անցկացնելը, քանի որ մեծ հաշվով միայն գերտերությունների ռազմական ավիացիաներն են, որ կարող են ռազմական ամբողջական ու առանձին գործողություններ իրականացնել, իսկ այս դեպքում, ինչպես ասացինք, որպես առանձին միավոր նրանց օգտակարությունը չափազանց փոքր, բայց դրանով հանդերձ հայ փորձագետները նաև հետևյալն են պնդում. «Ադրբեջանը մեծ քանակությամբ տեխնիկա է գնում, սակայն մասնագետների պատրաստման առումով խիստ կաղում է։ Խնդրի լուծման նրանց քայլերը զարմանք են առաջացնում։ Նրանք փորձեր են կատարում օդաչուներ պատրաստել Թուրքիայում, քանի որ այնտեղ լեռնային պայմաններ են, և Հայաստանի դեմ պատերազմի պատրաստվելու համար հարմար միջավայր կա, սակայն թուրքական բանակը զինված է ՆԱՏՕ-ի զինատեսակներով, և մարտավարական ու ռազմավարական չափանիշները ամբողջությամբ տարբերվում են: Այսինքն՝ Բաքուն գնում է մի տեխնիկա, բայց զինվորին պատրաստում է այլ մեքենայով պատերազմելու համար»:
Ինչևէ, ավելորդ չէ նկատել նաև, որ Ադրբեջանը իր ռազմական ավիացիան զարգացնում է հարձակման համար, մինչդեռ Հայաստանը մինչև վերջին ժամանակներս խոսում էր պաշտպանական մարտավարության մասին: Բայց այժմ կարծես թե պատկերը փոփոխություններ կրելու հակումներ է դրսևորում: Հայաստանի օդուժը վստահեցնում է, որ պատրաստ է ոչ միայն կետային հարվածներ հասցնել թշնամու ցանկացած թիրախի, այլև ունակ է գործողություններ իրականացնել հակառակորդի թիկունքում: Այս առթիվ ակնարկվում է, որ «Հայաստան են ներկրվել որոշակի զինատեսակներ` ավիացիոն խոցման միջոցներ` բավականին բարդ և ճշգրիտ»: Եվ ընդամենը այսքանը: Մնացյալը կարելի է միայն կռահել:
Ռազմական մրցավազքը շարունակվում է: Լինի դա օդում, թե ցամաքի վրա, խաղաղության պահպանման գրավականն այս պահին ոչ թե զինաթափումն է, այլ սպառազինվելը: Սա, իհարկե, պարադոքս է, բայց դա է իրականությունը և նրանից ոչ մի տեղ չես փախչի: Ու երբ բոլորովին վերջերս հայկական կողմը ևս մի բացահայտում արեց` տեղեկացնելով, որ իր զինանոցում ունի համազարկային կրակի «Սմերչ» համակարգեր և «Սկատ» հրթիռներ, որոնք թույլ են տալիս խոցել օբյեկտներ նաև Բաքվում, դա նույնպես արվում էր հանուն փխրուն ու երերուն խաղաղության:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s