Պահոց | 3:55 ե.

Ինչու՞ սպանել Քադաֆիին

3 Մյս

ՆԱՏՕ-ի ռազմաօդային ուժերի կողմից Լիբիայի մայրաքաղաք Տրիպոլիի Բաբ ալ-Ազիզիա շրջանում գտնվող կառավարական նստավայրի ռմբահարման արդյունքում զոհվեց այդ երկրի առաջնորդ Մուամար Քադաֆիի յոթ որդիներից կրտսերը` 29-ամյա Սայիֆ ալ-Արաբը: Սպանվեցին նաև Քադաֆիի երեք թոռները, ինչպես նաև մի քանի ընկերներն ու հարևանները, որոնք այդ պահին գտնվում էին շենքում: Գնդապետ Քադաֆին կնոջ հետ հրաշքով փրկվեց: Նստավայրի ուղղությամբ հրթիռ էր արձակվել: Լսելով Քադաֆիի ընտանիքի անդամների մահվան լուրը` ընդդիմության մայրաքաղաք Բենղազիում ապսատամբները փողոց դուրս եկան և սկսեցին տոնել այդ իրադարձությունը: Ավիահարվածից քիչ անց հեռուստաընկերությունները ցուցադրեցին մեկհարկանի տան մնացորդները, իսկ ՆԱՏՕ-ի հրամանատարությունը հաստատեց, որ մայիսի 1-ի գիշերը Տրիպոլիին մի քանի հարված է հասցվել, սակայն ընդգծեց, որ իրենց թիրախը եղել են օբյեկտները, այլ ոչ մարդիկ:
Արևմուտքն, ինչպես միշտ, անկեղծ չէր: Այն, որ Քադաֆիի դեմ ֆիզիկական հաշվեհարդար տեսնելու ծրագիրը նրանց համար դարձել է առանցքային կարևորության խնդիր, այլևս ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ: Եվ այս ռմբահարումն էլ վերջին երկու ամիսների ընթացքում Քադաֆիին սպանելու թվով չորրորդ փորձն էր: Ռազմական գործողությունների հրամանատար, կանադացի գեներալ-լեյտենանտ Շարլ Բուշարը շտապեց կատարվածի առթիվ արդարանալ, թե դաշինքի ղեկավարությունը ափսոսում է «խաղաղ բնակիչների շրջանում մարդկային զոհերի, համար»` հավելելով, որ ՆԱՏՕ-ն լիազորված է գործելու ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևի դրույթների համաձայն: Նմանօրինակ մեկնաբանությամբ հանդես եկավ նաև Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը, ով հայտարարեց, թե ռազմական գործողությունները Լիբիայում չեն հետապնդում «կոնկրետ անձնաց ֆիզիկական ոչնչացումը»:
Ոչ Բուշարի, ոչ Քեմերոնի և ոչ էլ նրանց նախորդների խոսքերը որևէ ընդհանուր բան չունեն ճշմարտության հետ: ՄԱԿ-ի հայտնի բանաձևը կոպտորեն խախտելու հետ մեկտեղ արդեն երկու ամիս շարունակ ուժի անհավասարաչափ կիրառման արդյունքում հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ են զոհվում Լիբիայում, և այժմ ակնհայտ է, որ այդ հետևողական սպանդը չի դադարի այնքան ժամանակ, քանի դեռ վերջնական նպատակը չի իրագործվել:
Ցավոք, այսօր աշխարհում քչերին է անհանգստացնում նման ընթացքը: Յուրաքանչյուր լռություն իր պատճառներն ունի, յուրաքանչյուր խրախուսանքի թիկունքում քողարկված է Լիբիայի ողբերգությունից օգուտներ կորզելու մղումը: Իսկ եթե ոմանք այնուամենայնիվ դեռ փորձում են իրենց դժգոհությունն արտահայտել, ապա այդ ընդվզումների համար չափազանց ուշ է: Քչերի թվում է նաև Ռուսաստանը, ով միայն այժմ ամբողջ ձայնով խոսում է Արևմուտքի արաբական արշավանքի անարդարությունների մասին և կասկածի տակ է դնում պնդումներն այն մասին, թե ՆԱՏՕ-ն չի հետապնդում Քադաֆիի ֆիզիկական ոչնչացման նպատակը: Իրերն իրենց անուններով կոչելու համարձակությունն ունեցավ վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը` չթաքցնելով իր հեգնանքն ու վրդովմունքը մրցակից տերությունների հանդեպ. «Ասում էին, թե չեն պատրաստվում սպանել Քադաֆիին: Այսօր արդեն որոշ պաշտոնատար անձիք հայտարարոմ են, թե ցանկանում են ոչնչացնել Քադաֆիին: Իսկ ո՞վ է թույլ տվել նրանց: Մի՞թե դատ է եղել: Ո՞վ է իրավունք ստանձնել մահապատժի ենթարկել մի մարդու, ինչպիսին էլ որ նա լինի… Ամեն օր հարվածում են Քադաֆիի նստավայրերի ուղղությամբ: Այդ դեպքում ինչու՞ են հարվածում: Ի՞նչ է, մկներին են այդպիսով քշում», — հարցնում էր Պուտինը` հրաշալի իմանալով իր հարցերի պատասխանը:
Պահանջն այն մասին, որ բոլոր երկրները պետք է գործեն միջազգային իրավունքի շրջանակներում ու սեփական պատասխանատվության գիտակցմամբ, այսօր հնչում է փոքր-ինչ միամիտ ու անհեռանկար: Այդ պահանջը բացակայում է Լիբիայի պարագայում: Այդ պահանջը չէր գործում նաև Իրաքում, Աֆղանստանում, Հարավսլավիայում և բոլոր այն վայրերում, որտեղ Հյուսիսատլանտյան դաշինքը եղել էր ու այժմ էլ շարունակում է մնալ իբրև մի ծանր մահակ, որով ոչ թե պատժում են մեղավորին, այլ հպատակեցնում են անհնազանդներին: Եվ քաղաքակիրթ հանրությունը շարունակում է իր ողջ հզորությամբ հարձակվել է մի երկրի վրա` ոչնչացնելով ամեն բան հանուն կասկածելի, վերացարկված արժեքների: Մինդեռ կա բացահայտ և հասկանալի պատճառը, այն գայթակղիչ պատառը, որի համար հազարավոր մարդկանց արյունն է հեղվում: Խոսքն առաջին հերթին Լիբիայի բնական ռեսուրսների ու ընդերքային պաշարների մասին է: Լիբիան նավթի պաշարների քանակով առաջին տեղն է գրավում աֆրիկյան երկրների շարքում, գազի պաշարներով՝ 4-րդ տեղը։ Իսկ հանուն դրա թանկ չեն ոչ մարդկային կյանքերը և ոչ էլ առավել ևս` Քադաֆիի անձը:
Սպանել Քադաֆիին. ահա թե ինչը կհեշտացնի ցանկալին իրականություն դարձնելու գործը: Իսկ քաղաքներ և նստավայրեր ռմբահարելու պատասխանատվությունը մեծ դժբախտություն չէ, քանի որ հաղթողներին չեն դատում:
«Սա մեր երկրի ղեկավարին սպանելուն ուղղված ուղիղ գործողություն էր: Դա չի թույլատրվում միջազգային օրենքներով: Այս ամենն անթույլատրելի է ցանկացած բարոյական նորմով կամ սկզբունքով: Այն, ինչ մենք հիմա ունենք, ջունգլիների օրենքն է»,- հայտարարում է Լիբիայի կառավարության խոսնակը: Սակայն ո՞վ է նրան լսում: Նույնիսկ ստացվել է այնպես, որ այժմ Քադաֆին է իրավունքի ու ժողովրդավարության դասեր տալիս Եվրոպային ու Ամերիկային: «Այս արկածախնդիրները ցանկանում են մեզ միջնադար նետել, եւ սկսել են վտանգավոր մի պատերազմ, որի նկատմամբ շուտով կկորցնեն վերահսկողությունը»,- ասում է Քադաֆին ու կոչ անում արևմտյան երկրների ժողովուրդներին «իրենց համար նոր առաջնորդներ ընտրել, որոնք կհարգեն երկրների միջև միջպետական հարաբերությունները և կհասկանան միջազգային հարաբերությունների ու միջազգային օրենքների իմաստը»:
Չեն հասկանա, քանի որ երկրները, որոնք հավակնում են միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարի դրոշակակիր կոչվել, հիմա իրենք են դարձել այդ ահաբեկչությունը նախաձեռնողն ու իրականացնողը: Եվ Քադաֆիին այլ բան չի մնում, քան հետևել նրանց օրինակին, վրեժ լուծել որդու, հարազատների մահվան համար, վրեժ լուծել քաոսի վերածված իր երկրի համար:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: