Առանց քաղաքականացման անհնար է

26 Ապր

Ռուսներն ու վրացիները ևս մեկ անգամ ստիպված կլինեն խաչել իրենց սրերը, այս անգամ` Շվեյցարիայի Բեռն քաղաքում, որտեղ ապրիլի 28-ին կայանալու է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը անդամակցելու հարցերով Վրաստանի ու Ռուսաստանի միջև բանակցությունների երկրորդ փուլը: Առաջինը կայացել էր այս տարվա մարտի սկզբին, նույն վայրում, որն ավարտվեց անարդյունք, քանի որ եթե Ռուսաստանը Վրաստանից պահանջում էր վրացական մաքսային վերահսկողության վերականգնման հարցում բանակցային գործընթաց ձեռնարկել ոչ թե իր, այլ` Աբխազիայի ու Հարավային Օսիայի հետ, ապա վրացիները վերահսկողություն էին պահանջում նշված անցակետերի նկատմամբ, դրանք համարում «օկուպացված»` անկախ այն բանից, որ ըստ ռուսների, մաքսակետերի պատկանելիության հարցը Վրաստանի հետ առնչություն չունի:
Բեռն մեկնելու նախօրեին Վրաստանի արտգործնախարար Վաշաձեն էլ ավելի սրեց առանց այդ էլ լարված մթնոլորտը` հայտարարելով, թե իրենց այս անգամ էլ բանակցությունների սեղանի մոտ են նստելու, որպեսզի «Ռուսաստանի պատվիրակության հետ համատեղ փոխընդունելի ելք գտնենք իրավաբանական այն մղձավանջից, որը Մոսկվան ստեղծեց Աբխազիայի եւ Ցխինվալի տարածաշրջանի այսպես կոչված անկախությունը ճանաչելու իր չմտածված, հապճեպ, հուզական ու հիմար որոշմամբ»: Խնդրի նման քաղաքականացումն արդեն իսկ պիտի հուշի հնարավոր ելքի մասին, թեև, որքան էլ տարօրինակ է, նույն վրացիներն անմիջապես լրացնում են, որ իրենք գործին չվերաբերող քաղաքական, ռազմական ու այլ թեմաներ բանակցությունների սեղանին չեն դնի: «Վրաստանը չի պատրաստվում քաղաքականացնել Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը Ռուսաստանի անդամագրվելու գործընթացը»,- երկրորդ ձայնով հայտարարում են նրանք:
Անշուշտ, վատ չէ երկխոսությունից առաջ միջազգային հանրությանը ներկայանալ իբրև անաչառ կողմ, որը հարգում է խաղի կանոնները և առաջնորդվում է բացառապես դրանցով: Հաճելի է լսել, երբ Թբիլիսին հավաստիացնում է, թե Բեռն են գնում բանակցելու ոչ նրա համար, որ արգելափակեն Ռուսաստանի անդամակցությունը: Սրա հետ մեկտեղ, ասես ի պատասխան այլ երկրներից հնչող հորդորներին, վրացական կողմը նաև նշում է. «Մեր գործընկերները մեզ ընդամենը մեկ անգամ են ասել, որ Ռուսաստանի անդամակցությունն օգուտ կտա ողջ համաշխարհային տնտեսությանը: Մենք հրաշալի լսել ենք մեր գործընկերներին»:
Հասկանալի է, թե խոսքը տվյալ դեպքում որ գործընկերների մասին է և Վրաստանն ինչ չափով պիտի ականջալուր լինի նրանց: Ամեն դեպքում, դրսից եկող այս հորդորներին ի պատասխան Թբիլիսին անմիջապես մի կողմ է թողնում քաղաքական բնույթի պահանջները և կտրուկ անցում կատարում բուն հարցին` հավաստիացնելով, թե իրականում ԱՀԿ-ին Ռուսաստանի անդամակցության գործընթացում իրենց պահանջները բխում են այդ կազմակերպության արմատական սկզբունքներից և որ բանակցություններ են վարում` ելնելով ԱՀԿ-ի կանոնադրության նորմերից: Սակայն նույնիսկ այս պարագայում Ռուսաստանը չի բավարարում այդ նորմերից և ոչ մեկը: Բացի այդ, վրացական արտադրանքն արգելված է ռուսական շուկայում միայն նրա համար, որ այն վրացական է: Իսկ սա արդեն իսկապես հարցի քաղաքականացում է, սակայն ռուսների կատարմամբ:
Ի տարբերություն Վրաստանի, ռուսական կողմը մինչ այս պահը շատ ավելի հանգիստ կեցվածք ունի և նկատելի ջղակծկումներ չի դրսևորում: Ավելին ասենք, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը նույնիսկ հայտարարեց, թե իր երկիրը կարող է անդամակցել Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանն առանց Վրաստանի մասնակցության: «Եթե մեր վրացի գործընկերները շարունակեն իրենց քաղաքականացված դիրքորոշումը, ապա անդամակցության հարցը կլուծվի առանց նրանց մասնակցության»,- ասաց Լավրովը: Թե ինչպես է դա հնարավոր իրականացնել` առայժմ այնքան էլ պարզ չէ, սակայն հավանաբար կան մեխանիզմներ, որոնք թույլ են տալիս հնարավոր դարձնել անհնարինը: Ռուսաստանի ԱՀԿ-ին անդամակցելու բանակցություններն ընթանում են ավելի քան 17 տարի: Այս բոլոր տարիներին Մոսկվան հարկադրված է եղել բազում մեծ ու փոքր խոչընդոտներ հաղթահարել, և հիմա հերթը վրացական արգելապատնեշինն է: Կազմակերպության անդամ դառնալու համար անհրաժեշտ է կառույցի անդամ բոլոր 153 պետությունների համաձայնությունը, իսկ նրանցից յուրաքանչյուրը դա դիտարկում է բացառապես իր շահերի դիրքերից:
Ինչ խոսք, վրացիներին կարելի է ահաբեկել նաև այլ կարգի հեռանկարներով, ինչպես դա անում է, օրինակ, լուս լիբերալների առաջնորդ Վլ. Ժիրինովսկին` խոստանալով, որ եթե Վրաստանն արգելափակի ԱՀԿ-ին Ռուսաստանի անդամակցությունը, վրացական բիզնեսը Ռուսաստանում կոչնչացվի, «օրենքով գողերին» բռնի կերպով կուղարկենք Վրաստան, և այդ երկիրը կշրջափակվի բոլոր կողմերից»:
Սակայն խնդիրը սոսկ Վրաստան-Ռուսաստան հակամարտության դաշտում չէ: Միացյալ Նահանգների վարչակազմը ևս շարունակում է վճռականորեն աջակցել ԱՀԿ-ին Ռուսաստանի անդամակցությանը և կարծում է, որ հարցը կլուծվի մինչև ընթացիկ տարեվերջ: Այդ մասին վերջերս հայտնեց Ռուսաստանի հարցերով ԱՄՆ նախագահի խորհրդական Մայքլ Մակֆոլը: Նրա խոսքով`այդ թեման կոնգրեսի հետ առավել առարկայական կքննարկվի այն ժամանակ, երբ վերջնականապես կհամաձայնեցվեն կազմակերպությանը Ռուսաստանի անդամակցության բոլոր պայմանները: Իսկ ընդհանրապես, ԱՄՆ-ը դժգոհ է ԱՀԿ-ում Վրաստանի դիրքորոշումից: Ճիշտ է, իրավիճակի վրա ներազդելու Վաշինգտոնի փորձերը դեռևս հաջողություն չեն գրանցել, բայց օվկիանոսից այն կողմ համոզված են, որ դա ի վերջո ժամանակի հարց է:
Թբիլիսիում ներկա պահին այդպես չեն կարծում: Վերջիններիս ինքնավստահության պատճառներից մեկն էլ թերևս այն է, որ ռուսների հետ իրենց մրցակցություն միայն ԱՀԿ-ի խնդրով չի սահմանափակվում: Առջևում կան այլ առիթներ ևս, որտեղ վրացիները կարող են հաճույքով ատամ ցույց տալ Մոսկվային: Դա Սպառազինությունների կրճատման պայմանագիրն է, Եվրոպայում անվտանգության ու կայունության նոր ճարտարապետության Մեդվեդևի գաղափարը: Մի խոսքով, մոտակա ժամանակներում Ռուսաստանը որ կողմ էլ գնա` իր ճանապարհի վրա տեսնելու է Վրաստանին:
Իսկ Բեռն մեկնելուց առաջ ռուսները նույնպես պատասխան քայլ ունեին: Ապրիլի 25-ին Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը մեկնեց Ցխինվալի և այնտեղից հայտարարեց, թե Ռուսաստանը Վրաստանի ղեկավարությունից Հարավային Օսիայի ու Աբխազիայի դեմ ուժի չկիրառում է պահանջում։ Ինչպես տեսնում ենք, հարցն այնուամենայնիվ առաջ չի գնալու առանց քաղաքականացման:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s