Պահոց | 3:33 ե.

ՀԱՅՆՐԻԽ ԲՅՈԼ

22 Ապր

ԻՄ ԹԱՆԿ ՈՏՔԸ

Հիմա նրանք ինձ հնարավորություն են տվել: Նրանք ինձ հաշվառման են վերցրել: Ես պիտի ներկայանայի աշխատանքային գրասենյակ և ես ներկայացա գրասենյակ: Պաշտոնավայրում նրանք շատ սիրալիր էին: Վերցրեցին իմ հաշվառման քարտը և ասացին. «Հըմ»: Ես էլ ասացի «հըմ»:
— Ո՞ր ոտքն է,- հարցրեց պաշտոնյան:
— Աջ:
— Ամբողջությա՞մբ:
— Ամբողջությամբ:
— Հըմ,- նորից արեց նա: Հետո սկսեց քրքրել տարբեր թղթեր: Ես կարող էի նստել:
Վերջապես մարդը գտավ մի թերթիկ, որն, ըստ երևույթին, ճիշտ իր ուզածն էր: Ասաց.
— Կարծում եմ, Ձեզ համար ինչ-որ բան կճարվի: Մի լավ գործ: Դուք հնարավորություն կունենաք նստած տեղը աշխատել: Կոշիկ մաքրող, հանրապետության հրապարակի հասարակական զուգարաններից մեկում: Ինչպե՞ս է:
— Ես չեմ կարող կոշիկ մաքրել, ես արդեն վատ մաքրողի համբավ ունեմ:
— Դուք կարող եք սովորել,- ասաց նա:- Մարդը կարող է ամեն ինչ սովորել: Գերմանացին ամեն ինչ կարող է: Ցանկության դեպքում դուք կարող եք անվճար դասընթացների մասնակցել:
— Հըմ,- արեցի ես:
— Բարի՞, ուրեմն:
— Ոչ,- ասացի,- ես չեմ ուզում: Ես ավելի բարձր ռոճիկ եմ ուզում:
— Դուք խելքներդ թռցրել եք,- մեղմ ու բարեկամաբար հանդիմանեց նա:
— Ես խելքս չեմ թռցրել, ոչ մեկը չի կարող ետ բերել իմ ոտքը, ես այլևս չեմ կարող սիգարեթ վաճառել, հիմա արդեն դա ինձ համար դժվար է:
Մարդը ետ ընկավ աթոռին և խոր հոգոց հանեց:
— Սիրելիդ իմ,- սկսեց նա,- ձեր ոտքը խելքից դուրս թանկ ոտք է: Տեսնում եմ` քսանինը տարեկան եք, առողջ սիրտ ունեք, առհասարակ կատարյալ առողջ եք, ոտքից գլուխ: Կապրեք յոթանասուն տարի: Խնդրեմ, հաշվեք, ամսական յոթանասուն մարկ, տարվա մեջ` տասներկու անգամ, ուրեմն` քառասունմեկ անգամ տասներկու անգամ յոթանասուն: Հաշվեք խնդրեմ, տոկոսները հանած: Մի կարծեք, թե ձեր ոտքը միակն է: Դուք ինքներդ նույնպես միակը չեք, ով հավանաբար դեռ երկար կապրի: Եվ այդ ամենով հանդերձ` ռոճիկը բարձրացնե՞լ: Ներող կլինեք, բայց դուք խելքներդ թռցրել եք:
— Պարոնս,- ասացի ես, իր նման ետ ընկա աթոռին և խոր հոգոց հանեցի,- կարծում եմ, որ դուք իմ ոտքը խիստ թերագնահատում եք: Իմ ոտքը շատ ավելի թանկ է: Շատ-շատ թանկ ոտք է: Ոչ միայն իմ սիրտն է կատարյալ առողջ, այլև, դժբախտաբար, գլուխս: Մի րոպե լսեք:
— Ժամանակ չունեմ:
— Լսեք մի րոպե,- ասացի ես,- նույն ինքը` իմ ոտքը շատ-շատերի կյանք է փրկել, այդ մարդիկ այսօր լավ ռոճիկ են ստանում:
Ահա թե բանն ինչպես եղավ: Բոլորովին մենակ պառկել էի առջևի գծում մի տեղ և հսկում էի, թե երբ նրանք կգային, որպեսզի մերոնք ճիշտ ժամանակին կարողանային հեռանալ: Հետին գծում շտաբները կազմ-պատրաստ սպասում էին. նրանք չէին ուզում ոչ շուտ, ոչ էլ ուշ հեռանալ: Սկզբում երկու հոգով էինք, բայց նրան սպանեցին, նա էլ ոչինչ չարժեր: Ճիշտ է, ամուսնացած էր, բայց կինը ողջ է և ի վիճակի է աշխատելու. այնպես որ դուք վախենալու կարիք չունեք, նա ուրեմն սարսափելի էժան էր: Ընդամենը չորս շաբաթվա զինվոր էր և մի փոստային բացիկից ու զինվորի մի կտոր հացից ավելին չարժեր: Այնքան ազնիվ ու քաջ էր, որ առնվազն իրեն սպանել տվեց: Լավ, ուրեմն մենակ պառկել էի այնտեղ և վախենում էի, և ցուրտ էր, ես էլ էի ուզում հեռանալ, այո, և այն է` ուզում էի հեռանալ, երբ մեկ էլ…
— Ես ժամանակ չունեմ,- ասաց մարդը և սկսեց փնտրել մատիտը:
— Ոչ, լսեք մինչև վերջ,- ասացի,- ամենահետաքրքիրը հիմա է: Հենց որ ուզում էի հեռանալ` ոտքիս այս պատմությունը եկավ գլխիս: Եվ որովհետև, ինչ խոսք, այդպես ընկած պիտի մնայի, մտածեցի ինքս ինձ` հիմա դու կարող ես արդեն ազդանշան տալ, և ես ազդանշան տվեցի, և նրանք բոլորը արանքը ճղեցին, հերթով, ըստ կարգի, նախ զորամասը, հետո գունդը, հետո գումարտակը և մնացածները` իրար ետևից, շարեշար: Տխմար պատմություն. նրանք մոռացան ինձ հետները վերցնել, պատկերացնո՞ւմ եք: Այնպես էին շտապում: Իսկապես որ տխմար պատմություն. թե որ ոտքս չկորցնեի, բոլորն էլ կմեռնեին` գեներալը, գնդապետը, մայորը` հերթով, ըստ կարգի, և դուք հիմա ստիպված չէիք լինի նրանց ռոճիկ տալ: Դե հիմա ինքներդ հաշվեք, թե ինչ արժե իմ ոտքը: Գեներալը հիսուներկու տարեկան է, գնդապետը` քառասունութ, մայորը` հիսուն, բոլորն էլ ոտքից գլուխ առողջ, առողջ սիրտ, առողջ գլուխ, իրենց զինվորական կենցաղն էլ վրադիր` կապրեն առնվազն ութսուն տարի, Հինդենբուրգի չափ: Դե, խնդրեմ, հաշվեք. հարյուր յոթանասուն անգամ տասներկու անգամ երեսուն, միջինը վերցնենք թեկուզ երեսուն, այո՞: Իմ ոտքը դարձել է խելքից դուրս թանկ, մեկը ամենաթանկ ոտքերից, որ ես կարող եմ երբևէ երևակայել, հասկանու՞մ եք:
— Չէ, դուք խելքներդ թռցրել եք,- ասաց մարդը:
— Ոչ,- պատասխանեցի,- ես խելքս չեմ թռցրել: Ափսոս, որ սիրտս գլխիս պես առողջ է, ափսոս, որ ոտքս կորցնելուց գոնե մեկ րոպե առաջ ինքս էլ չսպանվեցի: Մենք շատ փող խնայած կլինեինք:
— Հիմա ինչ, ուզու՞մ եք այս տեղը,- հարցրեց մարդը:
— Ոչ,- ասացի ես և դուրս եկա:

ՄԱԹԵՈՍ ԶԱՐԻՖՅԱՆ

22 Ապր

ԱՆ ՉԷ …

Հոգիս կը տանջե
Ջութակ մը հեռու.
Իզու՜ր շուքերու
Կը նայիմ- Ան չէ…

Ահ, նվագըն այս խոր
Ամառ գիշերվան.
Կարծես թե կուլան
Աստղերը բոլոր…

Իզուր շուքերու
Կը նայիմ- Ան չէ,
Հոգիս կը տանջե
Հոգի մը հեռու…

Բաքուն դարձյալ խռովել է

22 Ապր

«Տարածաշրջանային արձագանք»` այսպես պիտի կոչվեր Միացյալ Նահանգների և Ադրբեջանի համատեղ զորավարժությունը, որը փաստորեն դարձավ անարձագանք: Զորավարժությունները պետք է մեկնարկեին մայիսի 15-ին Բաքվի մերձակայքում գտնվող Ղարա-Հեյբաթի զորավարժարանում ու շարունակվեին 10 օր: Սակայն ադրբեջանական կողմը ռազմական խաղերը անորոշ ժամանակով և առանց բացատրության հետաձգեց: Ի դեպ, սա առաջին ձախողումը չէ: Ճիշտ մեկ տարի առաջ` 2010 թվականի գարնանը երկու երկրների համատեղ զորավարժությունները տապալվեցին այն պատրվակով, որ նախագահ Իլհամ Ալիևին չէին հրավիրել միջուկային անվտանգության խնդիրներին նվիրված վաշինգտոնյան համաժողովին: Մյուս կողմից էլ շուրջ մեկ տարի Բաքուն մնացել էր առանց ԱՄՆ դեսպանի, ինչն այստեղ ընկալվում էր որպես ծանր վիրավորանք: Եվ եթե այսօր Ադրբեջանը հերթական զորավարժությունները չեղյալ է հայտարարում առանց հիմնավորումի, ապա սա դեռ չի նշանակում, թե այդ քայլին դիմելու համար դրդապատճառներ չկան: Միայն թե կողմերից որևէ մեկը առայժմ պատրաստ չէ առաջինն այդ մասին բարձրաձայնելու: ԱՄՆ-ի դեսպանատունը մեկնաբանություններ չի անում` հիմնվելով Ադրբեջանի կառավարության կողմից պաշտոնական իրազեկման բացակայության վրա: Երբ Ադրբեջանում Միացյալ Նահանգների դեսպանության հանրային կապերի բաժնի տնօրեն Թերի Դևիդսոնին հարցրեցին այդ մասին, նա պարզապես պատասխանեց. «Զորավարժությունները հետաձգվել են ադրբեջանական կողմի նախաձեռնությամբ, ուստի ավելի ճիշտ կլիներ պարզաբանումների համար դիմել հենց Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությանը»:
Բայց արի ու տես, որ նույնիսկ Բաքվի պատասխանատուներից շատերը դեռ պատրաստ չեն կատարվածի համար խելամիտ բացատրություն գտնել: Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության խոսնակ Էլդար Սաբիրօղլուն APA գործակալությանը խոստովանեց, որ ինքն անձամբ տեղյակ չէ այդ քայլի դրդապատճառներին: «Ես գիտեմ, որ զորավարժությունները հետաձգվել են անորոշ ժամկետով, բայց թե որն է նման քայլի պատճառը` որևէ տեղեկություն չունեմ»,- ասաց նա` նույն պահին էլ համոզմունք հայտնելով, թե իբր զորավարժությունների չեղյալ հայտարարելը որևէ կերպ չի ազդի ադրբեջանա-ամերիկյան ռազմական գործակցության վրա: Սակայն սա, ինչ խոսք, ոչ մի գնով անկեղծ համոզմունք չես համարի:
Անորոշությունն իր տեղն ունի, միայն թե դա չի խանգարում կողմերին որոնել այս հարցի տրամաբանական պատասխանը, ինչն իրականում այնքան էլ առեղծվածային չէ, ինչպես պիտի թվա առաջին հայացքից: Ճիշտ է, ադրբեջանական «Թուրան» գործակալությունը նկատում է, որ պաշտոնական Բաքվի որոշումը` հրաժարվել նախապես ծրագրված զորավարժություններից, բավական տարօրինակ է, քանի որ մեկ տարում երկու երկրների հարաբերություններում լուրջ դրական տեղաշարժ է արձանագրվել, սակայն իր հերթին չի ցանկանում տեսնել խնդրի խորին շերտերը, որտեղ շատ բաներ բոլորովին էլ դրական չեն և ամենևին էլ չեն վկայում կարգավորման մասին: «Թուրանի» փոխարեն Արևմուտքի լրատվամիջոցները չեն զլանում գրել, որ վերջին օրերին Ադրբեջանը սուր քննադատություն է հնչեցնում Վաշինգտոնի հասցեին` նկատի ունենալով վերջինիս դերակատարությունը տարածաշրջանային կարևոր հիմնախնդիրների գործընթացում: Այսպես, ըստ այդ աղբյուրների, մի շարք օտարերկրյա դիվանագետներ ասում են, թե քննադատությունն արտացոլում է Ադրբեջանի զայրույթը` կապված այն փաստի հետ, որ ԱՄՆ-ը սատարում է Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորմանը և կողմ է երկու երկրների միջև սահմանի բացմանը: «Ադրբեջանը, որ Արևմուտքին նավթ և գազ է մատակարարում, մտավախություն ունի, թե Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման դեպքում իր դիրքերը կթուլանան ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ բանակցություններում»,- գրում են թերթերը:
Չմոռանանք նաև, որ զորավարժությունները չեղյալ հայտարարելուց հաշված օրեր առաջ «Ռոյթեր» գործակալությանը տված հարցազրույցում նախագահ Ալիևի գլխավոր խորհրդականը մեղադրեց ԱՄՆ-ին ղարաբաղյան հակամարտությունում Հայաստանին սատարելու համար և զգուշացրել, որ Բաքուն կարող է վերանայել իր հարաբերությունները Վաշինգտոնի հետ: «Առաջիկայում Ադրբեջանը կվերանայի ԱՄՆ-ի հետ քաղաքականությունը, քանի որ Վաշինգտոնը Ադրբեջանի հանդեպ այնպիսի քաղաքականություն չի վարում, որը նման լինի ռազմավարական գործընկերոջ հանդեպ վարվող քաղաքականությանը»,- ասել էր նա:
Բաքվի զայրույթը հարուցելու մի լուրջ պատճառ էլ կա: Եվ այս իմաստով ամենևին պատահական չէր, որ ԱՄՆ դեսպանության հանրային կապերի բաժնի տնօրեն Դևիդսոնը, երբ խոսում էր զորավարժությունների մասին, հանկարծ թեմայից կտրուկ անցում կատարեց և լրգրողներին հետևյալն ասաց. «Մեր դեսպանատունը բազմիցս հայտարարել է, որ անհրաժեշտ է ապահովել ազատ արտահայտվելուն և հանրահավաքներ կազմակերպելուն առնչվող ազատությունները: Մենք կարծում ենք, որ դրանք այն արմատական իրավունքներից են, որոնք գոյություն ունեն դեմոկրատական հասարակության մեջ»: Ադրբեջանի այգին նետված այս քարը անպայման հասնելու էր իր նպատակակետին: Գաղտնիք չէ, որ արաբական աշխարհում հեղափոխական զարգացումներից ի վեր Բաքուն սկսեց կասկածանքով վերաբերվել Վաշինգտոնին՝ վերջինիս մեղադրելով իր ներսում հեղափոխություն հրահրելու մեջ: Իսկ երբ Վաշինգտոնի քննադատությունն ավելի ուժգնացավ ընդդիմության հանրահավաքը ցրելուց հետո, Ադրբեջանն իր հերթին սաստկացրեց հակաամերիկյան հիստերիան` մեղադրելով օտարերկրյա դիվանագետներին ընդդիմադիր առաջնորդների հետ շփումներ ունենալու համար: Հիմա նախկին սպառնալիքներին նորերն են գումարվել: Բաքվում ասում են, թե իրենք կարող են առաջիկայում չեղյալ հայտարարել ԱՄՆ-ի հետ էներգետիկ ոլորտում համագործակցության շուրջ մի շարք համաձայնագրեր, ետ կանչել իրենց խաղաղարարներին Աֆղանստանից և նմանատիպ այլ վերջնագրեր:
Իսկ ինչ վերաբերում է զորավարժություններին, ապա մոտակա ժամանակաշրջանում Ադրբեջանը ստիպված կլինի դա անել միայնակ ու ինքնուրույն: Բոլորովին վերջերս այդ երկրի ռազմաօդային ուժերի ավելի քան մեկ տասնյակ ռմբակոծիչներ ու ուղղաթիռներ զորավարժություններ էին անցկացնում Ղարաբաղի հետ սահմանակից գոտում: Այժմ էլ հայտարարվել է այն մասին, որ ընթացիկ տարվա հունիսին Ադրբեջանի զինուժը նախատեսում է հերթական լայնածավալ զորավարժություններ անցկացնել, որի ընթացքում առաջին անգամ գործնական պայմաններում կցուցադրվեն Ադրբեջանի արտադրության զենքը և ռազմական տեխնիկան:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԱՆԱՏՈԼ ՖՐԱՆՍ

22 Ապր

Ամենաճիշտ նախադրյալներից մարդիկ հաճախ անում են ամենասխալ եզրակացությունները: Սիրտը նույնպես խաբում է, ինչպես և բանականությունը, նրա մոլորությունները ոչ պակաս կորստաբեր են, բայց նրանցից ազատվելն ավելի դժվար է` նրանց հետ կապված ցավի պատճառով: Չկան երևակայական դժբախտություններ: Բոլոր դժբախտություններն իրական են, եթե տառապում ես նրանցով: Երևակայական վիշտը ճշմարիտ վիշտ է: Երևակայությունը զգայուն մարդուն դարձնում է արվեստագետ, իսկ խիզախին` հերոս: Կարողացեք տառապել: Ով տառապում է գիտենալով, նա ավելի քիչ է տառապում: Միայն սիրտն է ընդունակ իր երազներն արգասավորելու: Սիրտը կարող է միտք ավելացնել, բայց միտքը չի կարող սիրտ ավելացնել: Առողջ միտքը հազվադեպ է զուգորդվում միջակ բնավորության և ավելի հազվադեպ` բարձր խելքի հետ: Կարելի է կասկածել ամեն բանում, սակայն կյանքի պայմանները դրանից չեն փոխվի: Ոչ թե բանականությունն է կործանարար մարդու համար, այլ բանականության սխալները: Մարդը եկել է երկիր վերջինը, նա միայն երեկ է ծնվել: Դրա համար չի կարելի պահանջել, որ նա լինի չափազանց խելամիտ: Ժամանակը միշտ պիտի հարգի ու պաշտպանի այն, ինչ ամուր է, բայց և պիտի փոշի դարձնի այն, ինչ անկայուն դուրս կգա:

%d bloggers like this: