Մարտեր առանց կանոնների

5 Ապր

Մեզ գերազանց հայտնի է, թե ինչ ասել է քարոզչական պատերազմ և թե այդ առճակատման ժամանակ ինչերի է ընդունակ պարտված կողմը: Սակայն այն, ինչ անում են վրացիները, միանգամայն նոր որակ է, երևակայության առավելագույն կենտրոնացում, որ կարելի է միայն պատկերացնել: Իբրև կարևոր նախապայման, դրանք ուղեկցվում են բացառապես սկանդալային իրավիճակների գործադրմամբ, հակառակ պարագայում, ըստ մտահղացման հեղինակների, չեն ունենա ցանկալի ներգործությունն ու հնչեղությունը: Եվ եթե դրանց մասին ոչ մի գնով չի կարելի ասել, թե խորքային ընդգրկումներ ունեն, ապա աղմկարարության առումով լիովին արդարացնում են սպասելիքները:
Միայն վերջին մի քանի օրերի ընթացքում հանրությունն ականատես դարձավ հակառուսական «սառը» պատերազմի մի քանի դրսևորումների, որոնք նույնիսկ կարելի է դասակարգել երեք հիմնական խմբերում` լրտեսական կրքեր, հետին ամսաթվով բացահայտումներ և միջազգային կառույցներում խափանարար գործունեություն:
Սկսենք նրանից, որ այս ամսվա սկզբին Վրաստանի իրավապահները հայտարարեցին, թե իրենց հաջողվել է Քութայիսիում ու Թբիլիսիում կանխել ռուսական հատուկ ծառայությունների հանձնարարականով իրականացվելիք մի քանի ահաբեկչական գործողություններ: Նույնիսկ ձերբակալություններ եղան` երեք վրացիներ, որոնք տեսախցիկների առաջ անհոդաբաշխ նախադասություններ էին արտաբերում` պատմելով չարամիտ ռուս սպաների և իրենց մոտ հայտնաբերված պայթուցիկների մասին: Սրան անմիջապես հաջորդեց պաշտոնական հայտարարությունն առ այն, թե «Ռուսաստանի այդ քաղաքականությունը միտված է իրավիճակի ապակայունացմանը, բնակչության շրջանում խուճապային տրամադրությունների առաջացմանը, ինչը կհանգեցնի իշխանությունների հանդեպ անվստահություն սերմանելուն»:
Այնուհետև Թբիլիսին որոշեց իր ուժերը փորձել Հաագայի միջազգային դատարանում` հայց ներկայացնելով ընդդեմ Ռուսաստանի: Հայցը վերաբերում էր 2008թ. օգոստոսյան դեպքերին: Վրացիները նշել էին, որ 1990-2008թ. Ռուսաստանը երեք անգամ խախտել է 1965թ. ընդունված «Ռասայական խտրականության վերացման» կոնվենցիան: ՄԱԿ-ի միջազգային դատարանն, իհարկե, մերժեց բողոքը և նույնիսկ չզլացավ խոստովանել, որ դրա քննարկումը չի մտնում իր լիազորությունների մեջ: Սակայն այսքանն էլ բավական էր, որպեսզի Թբիլիսին կարծիք հայտներ, թե Արևմուտքը վախենում է ռուսներից և հանուն վրացիների չի ցանկանում հարաբերություններ փչացնել:
Եղածն անբավարար համարելով, նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլին բարձրաձայնեց իր նոր մտադրության մասին: «Վրաստանին իսկապես անհրաժեշտ է ԱՄՆ-ից ձեռք բերել ծանր հակաօդային ու հակատանկային զենք, որպեսզի հետագայում Ռուսաստանի հետ հակամատության ժամանակ կարողանա պաշտպանվել»,- ասաց նա: Ապագա պատերազմի հնարավորությունը գնահատելով միանգմայն իրական` վրացիները շարունակեցին համառորեն ծեծել ՆԱՏՕ-ի դռները` վերջինիս առարկություններին պատասխանելով այն փաստարկով, թե տարածքների կորուստը դեռևս հիմնավորում չէ, գոյություն ունի Գերմանիայի նախադեպը, որի տարածքի 40 տոկոսը թեև օկուպացված էր ԽՍՀՄ-ի կողմից, սակայն դա չխանգարեց, որ նա դառնա ՆԱՏՕ-ի անդամ, և ուրեմն Վրաստանն էլ իրավունք ունի օգտվելու Հյուսիսատլանտյան դաշինքի բարիքներից: Իսկ երբ պարզ դարձավ, որ ՆԱՏՕ-ի աչքերը Թբիլիսիի համար առանձնապես չեն սառչում, վրացիները գանգատվեցին. «Եթե Ռուսաստանի նման երկիրը կարող է վետո դնել ժողովրդավարության ճանապարհին գտնվող երկրի` ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հարցում, էլ ի՞նչ իմաստ ունի ՆԱՏՕ-ի գոյությունը»:
Ամենուր Ռուսաստանի սպառնալից ստվերը տեսնելով Թբիլիսին այժմ էլ Մոսկվայի հետ սրեր է խաչում Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը Ռուսաստանի անդամակցության բանակցություններում: Այդ առթիվ Սահակաշվիլին արդեն հայտարարել է, թե իր երկիրը ետ չի կանգնի իր սկզբունքներից: Նա նաև հեգնանքով նշել է, թե Ռուսաստանը հույս ուներ շրջանցել Վրաստանին ու պայմանավորվել միայն ԱՄՆ-ի հետ: «Ռուսները մտածում են. «Ձեզ հետ պայմանավորվենք, իսկ Վրաստանը փաթեթի մի մասն է»: Ես որոշ ռուսներից լսել եմ, որ բավական է Բայդենի մեկ զանգը, որ Սահակաշվիլին լռի»,- ասել է նա: Սակայն կարծես թե Վրաստանի նախագահն այս անգամ էլ է շտապում գերագնահատել իր անձն ու հնարավորությունը: Բանակցությունների հաջորդ փուլը կայանալու է մայիսին, և, ո՞վ գիտե, գուցե իսկապե՞ս չարաբաստիկ մի զանգ ստվեր նետի նրա համառության վրա…
Առայժմ ռուսական զավթողականության թեմատիկան օրակարգում պահելու ավելի արդյունավետ միջոց չկա, քան յուրաքանչյուր բացվող օր նրա մասին մի սահմռկեցուցիչ պատմության մատուցումը: Վերջին շրջանում դրանք երկուսն էին: Առաջինն այն մասին էր, թե ինչպես է Մոսկվան ցանկանում Աբխազիայից խլել հսկա մի հողակտոր`160 քառ.կմ տարածք: Այն գտնվում է Գագրայի շրջանում, Ռիցա լճի ափին, և Մոսկվայում կայացած ՌԴ-Աբխազիա սահմանազատման ու սահմանագծման պետական հանձնաժողովի վերջին նիստում ռուսներն աբխազներին են ներկայացրել իրենց հավակնությունները: Վրաստանն, ինչ խոսք, իսկույն ևեթ դատապարտեց Ռուսաստանին և այդ քայլը գնահատեց որպես Վրաստանի տարածքները յուրացնելու փորձ:
Հաջորդ պատմությունը մի քանի տարիների վաղեմության հիշողություն էր`«Վարդերի հեղափոխության» բարի ժամանակների մասին, որից հետո իբր Կրեմլը Վրաստանի նոր իշխանություններին է հանձնել մարդկանց ցանկ, որոնց պահանջել է նշանակել նախարարական պաշտոններում: Այսօր արդեն կարելի է պատմել դա և նաև ասել. «Մեր գլխավոր նպատակն է պահպանել ինքնիշխանությունը, և Ռուսաստանը սխալվում է, եթե կարծում է, որ կշեղվենք այդ ուղուց»:
Իսկ որպեսզի իրենց նախընտրած ուղու վրա Վրաստանը վստահ քայլի, Թբիլիսիիում որոշել են Ռուսաստանին 20 մլրդ դոլարի հաշիվ ներկայացնել՝ իրենց երկրի նկատմամբ ագրեսիայի համար: Մոտավորապես այդքան է գնահատվել 2008թ. օգոստոսին ռուս զինվորականների կողմից Վրաստանին հասցված վնասը: Այդ գումարին կավելանա ևս 15 միլիարդ, որքան գնահատվել է ռուսների գործողությունների արդյունքում Վրաստանի բնապահպանությանը հասցված վնասը:
Հազիվ թե ողջ վրացական հողի վրա գտնվի մեկը, ով կհավատա, թե երբևէ կտեսնի այդպիսի հատուցում: Սակայն մի՞թե դա կարևոր է: Կամ մի՞թե թվարկված մյուս դեպքերի համար ևս հավատ է պահանջվում: Վրաստանը հետզհետե ընկղմվում է մի ճահճուտի մեջ, որտեղ նրան լավագույն դեպքում կարող է համակել զուտ բարոյական հաղթանակներ տանելով ինքնաբավարարում ձեռք բերելու ժուժկալությունը: Եվ դա սպառնում է դառնալ երկրի քաղաքականության առանցքային հակումներից մեկը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s