Պահոց | 9:18 ե.

ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆԻ ՎԵՐՋԻՆ ԺԱՄԵՐԸ

30 Մրտ

«… Հունվարի 6-ին առբաժնի միջոցով հրավիրվեց կոնսիլիում` բաղկացած 3 բժշկից: Բժիշկներն ասացին, որ ոչինչ անել հնարավոր չէ և պետք է րոպե առ րոպե սպասել վախճանին: Լույս 7-ի ամբողջ գիշերը չքնեց, մի քանի անգամ խնդրեց իրեն հագցնել և նստեցնել բազկաթոռին: Բայց 5 րոպե անգամ չէր կարողանում նստել: Ձեռքերն ու ոտքերը սառչում էին, և խնդրում էր դրանք շփել, իսկ ինքը հանգիստ էր: Հարցնում էր` ի՞նչ եմ ես կարծում, ու՞մ համար է ավելի դժվար` նրա՞, որ մեռնում է, թե՞ հարազատների, որ մնում են… Միայն ասում էր` որքան հնարավոր է շուտ գնանք Մոսկվա…
… Առավոտյան ես գնացի հաջողացնելու մեր մեկնումը: Վերադարձա, նա խնդրեց բժիշկ հրավիրել… Գնացի այն ռազմա-սանիտարական գնացքի բժիշկին բերելու, որով մենք Սամարայից եկել էինք (գնացքը դեռ կանգնած էր Օրենբուրգ-1-ում, 9 վերստ հեռու): Երբ մենք մեկ ժամից հետո եկանք, նրա զարկերակը գրեթե չէր խփում, սակայն ֆելդշերին նա ճանաչեց և շատ ուրախացավ: Երբ սրսկում էինք, նա խոսում էր ու հարցնում. «Կարելի՞ է անվերջ սրսկել և այդպիսով կյանքը երկարացնել դարձյալ մեկ շաբաթով…
…Կամֆորայից հետո երկու ժամ դեռ գիտակցությունը տեղն էր: Խնդրեց հանգիստ նստել իր մոտ և լաց չլինել ու չվազվզել: Այն ժամանակ ես դեռ չէի հասկանում, որ դա մահ է…»:

Անահիտ Շահիջանյան

«Տերյանի վերջին խոսքերը.
— Ու՞ր է իմ պայուսակը: Ես ընկնում եմ…»

Սաքո Սուքիասյան

«… Թաղեցին Տերյանին այնպես, ինպես խնդրել էր նա իր բանաստեղծության մեջ` «Ինձ թաղեք, երբ վերջին վերջալույսն է մարում», հունվարյան կարճ օրվա վերջում, երեկոն իջնելուց առաջ: Շատ հայեր էին եկել, նրանք ծաղիկներ էին բերել` այն ամենը, ինչ կարելի էր ճարել ձմեռային քաղաքում: Հավաքվել էին նաև ինձ անծանոթ մարդիկ. բանակի շտաբից, նահանգգործկոմից, հարևան տների բնակիչները` ռուսներ, թաթարներ, լեհեր: Ես գերեզմանոց չգնացի. հոգեհացի էր պետք պատրաստվել, իսկ առանց տանտիրուհու այդպիսի գործերում յոլա չես գնա: Բայց ինձ հետո պատմեցին, որ այնտեղ էլ ամեն ինչ այնպես էր եղել, ինչպես կտակել էր ժամանակին բանաստեղծը. «Ինձ անխոս թաղեցեք…»:
Մարգարիտ Վեքիլյան

Ի՞նչ է Ռուսաստանի ուզածը

30 Մրտ

Սխալված չենք լինի, եթե ասենք, որ Մոսկվան որոշակի իմաստով «պահպանողական» է իր արտաքին քաղաքականության մեջ: Հայտնի իրողություն է, որ այնտեղ, որտեղ արևմտյան ուժերը համախմբվում են որևէ մեծ նպատակի շուրջ, Ռուսաստանը մշտապես իրեն հեռու է պահում: Նման գործելաոճը ռուսներին դարձնում է ոչ թե կռահելի, այլ առավելագույնս ինքնուրույն, մի բան, որ դժվար է ասել Արևմուտքի շատ երկրների մասին: Եվ Լիբիայի դեպքը նույնպես բացառություն լինել չէր կարող: Այն պահից ի վեր, երբ աֆրիկյան այդ երկրում իրադարձությունները սկսեցին զարգանալ ողբերգական սցենարով, Ռուսաստանն առաջինների թվում էր, որ արձագանքեց դրանց: Արդեն մարտի սկզբին նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հրամանագիր ստորագրեց Լիբիային բոլոր տեսակի զենք, զինամթերք ու ռազմական տեխնիկա առաքելու արգելքի մասին: Դրա հետ մեկտեղ Կրեմլի մամուլի ծառայությունը հայտարարեց, թե իրենք ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդում դեմ կարտահայտվեն Լիբիայի ներքին գործերին ռազմական միջամտություն ցուցաբերելու որոշումներին:
Այս մի հարցում ռուսները թերևս շտապել էին կամ գերագնահատել էին իրենց անկախ պահվածքը: Բանն այն է, որ երբ վրա հասավ ճակատագրական որոշումը կայացնելու պահը, Ռուսաստանը ընդամենը ձեռնպահ քվեարկեց: Ավելի ուշ պաշտոնական Մոսկվան պիտի արդարանար, թե Անվտանգության խորհրդում չի օգտագործել վետոյի իր իրավունքը, քանի որ բանաձևի դրույթների հետ ընդհանուր առմամբ համաձայն էր: Սակայն նման բացատրությունն անլիարժեք էր ու ոչ համոզիչ: Առաջին հերթին պարզ չէր, թե որտեղ էր ավարտվում համաձայնության սահմանը և սկսվում տարակարծության ոլորտը: Այդ պատճառով էլ հարկ է իբրև հիմք ընդունել նախագահ Մեդվեդևի անհամեմատ անկեղծ մի արտահայտությունը, ըստ որի «չի կարելի ասել, որ Ռուսաստանը չի հասկանում, թե ինչ է անում»: Ընդունենք, որ Ռուսաստանը գերազանց հասկանում է: Իսկ ի՞նչ է անում նա:
ՄԱԿ-ի բանաձևի ընդունումից անմիջապես հետո Ռուսաստանի գլխավոր շտաբի պետ Նիկոլայ Մակարովը հայտարարեց, որ ռուսական ռազմական ուժերի մասնակցությունը Լիբիայում բացառվում են: Երկու օր անց այն բանից հետո, երբ դաշնակիցները սկսեցին ռմբահարել Լիբիայի քաղաքները, Ռուսաստանի վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը խիստ քննադատության ենթարկեց Անվտանգության խորհրդին, որն, ըստ նրա, թույլ է տալիս օտարերկրյա ներխուժում իրականացնել ինքնիշխան երկրի տարածք: «ՄԱԿ-ի ԱԽ բանաձևը լիարժեք չէ ու վնասակար է: Այն թույլ է տալիս ամեն ինչ և խաչակրաց արշավանքի միջնադարյան կոչ է հիշեցնում»,- հայտարարեց Պուտինը:
Նրա ելույթից բառացիորեն 3 ժամ հետո Լիբիայի իրավիճակի վերաբերյալ հատուկ ելույթով հանդես եկավ Մեդվեդևը: Նա ասաց, որ անթույլատրելի է համարում այնպիսի արտահայտությունները, որոնք, ըստ էության, կարող են քաղաքակրթությունների բախման հանգեցնել: Խոսքն, իհարկե, «խաչակրաց արշավանքի» մասին էր: Դրանից հետո նախագահը նաև հավելեց, որ ինքն է ցուցում տվել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում վետո չդնել բանաձևի վրա, իսկ արտգործնախարարությունն այդ ցուցումը կատարել է: «Ես չեմ համարում, որ այս բանաձևը սխալ է, ավելին` կարծում եմ, որ բանաձևն ընդհանուր առմամբ նաև մեր տեսակետն է արտահայտում Լիբիայում տեղի ունեցողի վերաբերյալ»,- ամփոփիչ մտքում հին թեզը վերաշարադրեց նա:
Բայց նույնիսկ այս դիտողությունը չհանդարտեցրեց Պուտինին, ով այնուհետև ևս շարունակեց պնդել, թե Լիբիայիում ռազմական օպերացիան ողբերգություն է, և դրան հավանություն տվողները պետք է աղոթեն իրենց հոգիների փրկության համար: Պուտինին անհանգստացրել էր այն թեթեւությունը, որով ԱՄՆ-ը որոշում է կայացնում ուժ կիրառել միջազգային ասպարեզում: «ԱՄՆ քաղաքականությունը կայուն տենդենցներ է ձեռք բերում: Բիլ Քլինթոնի օրոք ռմբակոծում էին Բելգրադը, Բուշի օրոք` Աֆղանստանն ու Իրաքը: Հերթը Լիբիայինն է: Որտե՞ղ է տրամաբանությունը կամ խիղճը: Երկուսն էլ բացակայում են»,- եզրահանգել էր Պուտինը:
Ահա թե որտեղ է ռուսների իրական մարտադաշտը: Ամերիկացիները ռմբահարում են Լիբիան, իսկ ռուսները հարվածում են Վաշինգտոնի հեղինակությանը: Այդ պատճառով էլ Ռուսաստանի ճշմարիտ ձանը պետք է փնտրել ոչ թե այդ երկրի նախագահի, այլ վարչապետի խոսքերի մեջ: Դերերի հստակ բաշխում է տեղի ունեցել: Մեկը մեղադրանքներ է շպրտում գերտերությունների դեմքին, մյուսը հարթում է սուր անկյունները: Սակայն առաջինի տպավորությունն է ամենաուժգինն ու մտապահվողը:
Նման դեպքերի համար ռուսներն ունեն նաև «էպիզոդային» դերակատարներ: Դրանցից մեկն էլ Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության ղեկավար Վլադիմիր Ժիրինովսկին է, ում լեզուն ոսկոր չունի: Հենց նա էր, որ օրերս այն համոզմունքը հայտնեց, թե շուտով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հավանություն կտա նաև ցամաքային ներխուժմանը Լիբիա և կընդունի 3-րդ բանաձևը: Դրանից հետո Ժիրինովսկին դիմեց Նոբելյան կոմիտեին` խնդրելով զրկել ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային Նոբելյան մրցանակից: Վլադիմիր Վոլֆովիչի կարծիքով, Օբամային այդ մրցանակի հանձնումը չի համապատասխանում Լիբիայում ԱՄՆ գործողություններին: «Այդ ինչպիսի խաղաղապահններ են դրանք, որ «Թամահաուք»-ներով ռմբակոծում են ողջ երկրի տարածքը»,- բացականչել էր նա ու հավելել, որ ԱՄՆ-ի գործողությունները «ագրեսիայի ակտ» են և կարող են դիտարկվել որպես «գաղութարարական քաղաքականություն»:
Հաջորդ ապտակը հասցրեց Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար Անատոլի Սերդյուկովը, ով, ինչպես գրում է ամերիկյան The Washington Post-ը, հրապարակավ ստորացրեց իր գործընկեր Ռոբերտ Գեյթսին ու ողջ ամերիկյան վարչակազմին, երբ միջազգայի հանրությանը՝ ԱՄՆ գլխավորությամբ, մեղադրեց Լիբիայի խաղաղ բնակչության սպանելու մեջ և կոչ արեց անհապաղ դադարեցնել կրակը: Նույն թերթը նշել էր, թե Սերդյուկովը Գեյթսի ներկայությամբ բառացիորեն «նախատել է Օբամային»։
Խնդիրը, որն իր առաջ դրել է Ռուսաստանը, առայժմ կատարվում է անխափան: Վերջին խոսքը արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովինն էր, ով երեկ հայտարարեց, թե «Հաղորդագրություններ կան Քադաֆիի զորքերի դեմ օդային հարձակումների, զինված ապստամբներին աջակցություն ցուցաբերելու մասին: Այն երկրները, որոնք պարտավորվել են կատարել Անվտանգության խորհրդի բանաձևը, պետք է հաշվի նստեն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհդի, այլ ոչ՝ ուրիշ կառույցների հետ»: Այդ կողմնակի կառույցների թվում Լավրովն առաջին հերթին նկատի ուներ ՆԱՏՕ-ին, որը ստանձնեց լիբիական օպերացիայի հրամանատարությունը: Եվ դա ասվում է` նկատի ունենալով, որ ապրիլի 15-ին Բեռլինում տեղի է ունենալու ԱԳ նախարարների մակարդակով Ռուսաստան-ՆԱՏՕ խորհրդի նիստը: Մեծ է հավանականությունը, որ խորհրդակցության ընթացքում Լիբիայում առկա իրավիճակի մասին հարցը կլինի առանցքային։ Սակայն սա կարող է չափազանց ուշացած և ժամանակավրեպ երկխոսություն լինել, եթե հաշվի առնենք, թե ինչպիսի արագությամբ են զարգանում իրադարձությունները:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՅԱՍՈՒՆԱՐԻ ԿԱՎԱԲԱՏԱ

30 Մրտ

ՍԻՐՏԸ

Նա նամակ ստացավ ամուսնուց, որ չէր սիրում նրան և լքել էր: Նամակը եկավ հեռվից, նրա հեռանալուց երկու տարի անց: Նա գրում էր. «Երեխային թույլ մի տուր գնդակ խաղալ, նրա հարվածները հասնում են ինձ և խփում իմ սրտին»:
Կինն իր իննամյա աղջկա ձեռքից վերցրեց գնդակը:
Ամուսնուց նորից նամակ եկավ: Էլ ավելի հեռու տեղից: «Թող աղջիկը,- գրում է նա,- կաշվե կոշիկներով դպրոց գնա: Նրա ոտքերի դոփյունը հասնում է ինձ և ինձ այնպես է թվում, կարծես տրորում են իմ սիրտը»: Կինն աղջկան կաշվե կոշիկների փոխարեն տվեց փափուկ նրբաթաղիքե կոշիկներ: Աղջիկը լաց էր լինում, և ամեն ինչ վերջացավ նրանով, որ նա այլևս դպրոց չգնաց:
Երկրորդ նամակից մի ամիս անց ամուսինն ուղարկեց ևս մեկը: Ձեռագիրն անհարթ էր, անվստահ ու ծերունական:
Նա գրում էր. «Աղջկան ճենապակե խոր ամանով ճաշ մի տուր: Այդ սպասքի զնգոցը հասնում է ինձ և կտրատում իմ սիրտը»:
Եվ կինն սկսեց աղջկան կերակրել ինչպես երեք տարեկան երեխայի` փայտե կերակրաձողիկներով: Նա հիշեց այն ժամանակները, երբ աղջիկը երեք տարեկան էր, իսկ ամուսինը` ուրախ ու գոհ, դեռ ապրում էր իրենց հետ:
Նրան չհարցնելով, աղջիկը մի անգամ մոտեցավ պահարանիկին ու վերցրեց իր խոր ճաշամանը: Մայրն աղջկա ձեռքից արագ խլեց ճենապակե խոր ճաշամանը ու նետեց այգի: Վերջինս զարկվեց սալարկված քարերով ճանապարհին ու փշուր-փշուր եղավ: Հոնքերը կիտելով` նա դուրս նետեց նաև իր ամանը. լսվեց նույնպիսի մի ձայն: Իսկ գուցե ամուսնու սիրտը հիմա փշուր-փշուր եղավ:
Նա դեն նետեց նաև ճաշի սեղանիկը, որը նույնպես դուրս թռավ այգի: Օ, այդ ձայնը: Խենթի պես նա նետվեց դեպի թղթե շարժական միջնորմը, սկսեց թակել այն բռունցքներով և պատռելով այն իր մարմնի ծանրությամբ` ընկավ հատակին:
— Մայ-րիկ,- լալով մոտ վազեց աղջիկը,- մայ-րիկ…
Նա մի փոքր բարձրացավ և ապտակեց աղջկան:
— Դու լսու՞մ ես, լսու՞մ ես այդ ձայնը, անպետք աղջիկ:
Ամուսինը նորից նամակ ուղարկեց:
Այն ուղարկված էր նոր ու էլ ավելի հեռու տեղից:
Ամուսինը գրում էր. «Դուք այլևս չպետք է ծպտուն հանեք: Դուք չպետք է բացեք և փակեք դռներն ու սյոձիները: Դուք չպետք է լարեք ժամացույցը, որպեսզի չլսվի նրա տկտկոցը: Դուք չպետք է շնչեք…»:
— Դուք չպետք է… դուք չպետք է…,- շշնջում էր կինը, և արցունքներն առվակի պես հոսում էին նրա այտերով:
Եվ տանն սկսեց այլևս ոչ մի ձայն չլսվել: Մի խոսքով, մայր ու աղջիկ մահացան: Բայց որքան էլ տարօրինակ է, բարձի վրա մահացած կնոջ դեմքի կողքին նաև նրա մահացած ամուսնու դեմքն էր:

ՎՈԼՏԵՐ

30 Մրտ

Ապրել` նշանակում է աշխատել: Աշխատանքը մարդու կյանքն է: Մարդը ստեղծված է գործ անելու համար: Գործ չանելը և գոյություն չունենալը մարդու համար միևնույն բաներն են: Աշխատանքը մեզ փրկում է երեք մեծ չարիքից` ձանձրույթից, անբարոյականությունից, կարիքից: Սակայն ոչ թե գործն է ստեղծված մտքի համար, այլ միտքն է ստեղծված գործի համար: Երբեք չեն լինում մեծ գործեր առանց մեծ դժվարությունների: Մեծ գործերի համար անհրաժեշտ է անխոնջ հաստատակամություն: Հաստատակամությունը մտքի արիությունն է: Այն ենթադրում է լուսավորյալ վճռականություն: Կամակորությունն, ընդհակառակը, ենթադրում է կուրացում: Տեսնել և ստեղծել նորը` շատ մեծ բավականություն է:
Ոչ մի բանի պետք չէ նա, ով պետք է միայն ինքն իրեն: Անչափ փոքրիկ մարդիկ անչափ մեծ գոռոզություն ունեն: Ցածրակարգ մարդկանց գոռոզությունը շարունակ իրենք իրենց մասին խոսելու մեջ է, իսկ բարձրակարգ մարդկանցը` իրենց մասին բնավ չխոսելու մեջ: Որքան անհեթեթություններ են ասում մարդիկ միայն որևէ նոր բան ասելու ցանկությունից: Մինչդեռ մշտական վեհակերպությունը սոսկ միջակության դիմակն է: Անձնապաշտությունը օդով լցված գունդ է, որից մրրիկներ են դուրս ժայթքում, երբ այն ծակում են: Դրա համար էլ սուտը այն պատճառով ենք ամենամեծ խայտառակությամբ նշավակում, որովհետև բոլոր վատ արարքներից դա ամենից հեշտ է թաքցնել և ամենից ավելի հեշտ է կատարել: Միայն թույլերն են վատ արաքներ գործում: Ուժեղներին ու երջանիկներին դրանք պետք չեն: Օգտվեք, բայց մի չարաշահեք` այսպիսին է իմաստության կանոնը: Ոչ ինքնազսպումը, ոչ էլ շռայլանքը երջանկություն չեն բերում:

%d bloggers like this: