Ստատուս-քվոն տարբերակ չէ

17 Մրտ

Երբ հայտնի դարձավ, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները կրկին այցելելու են տարածաշրջան, ղարաբաղցիները սկսեցին կռահումներ անել այն մասին, թե արդյո՞ք այս անգամ նրանք կժամանեն Ստեփանակերտ: Արցախում վաղուց են այն համոզմանը, որ Մինսկի խումբն իրականում ասելու ոչինչ չունի իրենց ու միևնույն ժամանակ չի ցանկանում լսել Լեռնային Ղարաբաղի դիրքորոշումը: Այդ պատճառով էլ, հենց բանը հասնում է դեմ առ դեմ քննարկումներին, միջնորդները, վկայակոչելով եղանակային վատ պայմանները, անմիջապես հրաժարվում են գնալ ԼՂՀ:
Սակայն երեկ պարզվեց, որ եղանակն ու համանախագահների տրամադրությունը ներդաշնակ էին, և Ղարաբաղի նախագահ Բակո Սահակյանը Ստեփանակերտում ընդունեց Ռոբերտ Բրադկեին, Իգոր Պոպովին ու Բեռնար Ֆասիեին: Հազիվ թե այս հանդիպմանը հնարավոր լիներ քննության առնել հակամարտության կարգավորմանն առնչվող սկզբունքային ու հիմնարար հարցերը: Նախ, Ղարաբաղը դեռևս տեղ չունի բանակցությունների սեղանի մոտ, և հետո ներկա պահին նրանց համար շատ ավելի կենսական են այսրոպեական հարցերը, քան հեռանկարային մշուշոտ ծրագրերը: Այս իմաստով զինադադարի ռեժիմի խախտման դեպքերի բացահայտման մեխանիզմերի մշակման ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի պատրաստակամությունը իսկը նրանց սրտով էր: Ընդգծելով, որ կիրառման դեպքում դրանք լուրջ դերակատարություն կարող են ունենալ կայունության և խաղաղության պահպանման գործում, Ղարաբաղի իշխանությունները համանախագահների ուշադրությունը հրավիրեցին հատկապես վերջին շրջանում մահվան ելքով սահմանային բախումների հաճախակիության վրա: Իսկ սա բացառելու համար Մինսկի խումբը կարող է օգտագործել իր իրավասության տակ եղած բոլոր հնարավոր միջոցները` Բաքվի ապակառուցողական դիքորոշումը փոխելու նպատակով: Նախագահ Բակո Սահակյանի համոզմունքն այս հարցում անփոփոխ է. եթե դա տեղի չունենա, ապա անհնարին կլինի ակնկալել որևէ դրական տեղաշարժ հակամարտության կարգավորման գործում:
Ասել, թե Ստեփանակերտում այս և մյուս հարցերում ընդգծված լավատեսություն կա, սխալ կլինի: Նույնիսկ այն միտքը, որ հենց խոսք գնա հակամարտության կարգավորման հիմնարար սկզբունքների համաձայնեցման մասին ու սկսվի անմիջական բանակցային գործընթացը, Ղարաբաղը պարտադիր կներգրավվի այդ գործընթացում, այստեղ այնքան էլ իրատեսական չեն համարում: Փոխարենը լրջորեն զայրանում են, երբ խնդրի հետ որևէ առնչություն չունեցող երկրներ հանկարծ որոշում են հանդես գալ սեփական նախաձեռնությամբ և միջամտել առանց այդ էլ հազիվ-հազիվ տեղաշարժվող պրոցեսներին: Ղարաբաղցիների համար նման տհաճ անակնկալ էր Լիտվայի խորհրդարանի օրենսդրական նախաձեռնությունը Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ, ինչը, նրանց կարծիքով, միայն բացասաբար կազդի, քանի որ երրորդ երկրների սուբյեկտիվ կարծիքը կխոչընդոտի խնդրի կարգավորմանը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում:
Իսկ մինչ այդ Մինսկի խումբը շարունակում է Բաքվում և Երևանում հանդիպումներ ունենալ այդ երկրների բարձրագույն ղեկավարության հետ` քննարկվելով Սոչիում մարտի 5-ին կայացած եռակողմ բանակցությունների արդյունքները: Դրա հետ մեկտեղ համանախագահները կողմերին ներկայացրեցին անցյալ տարի Լեռնային Ղարաբաղի հարակից տարածքներում անցկացրած դիտարկման եզրակացությունը: Հիշեցնենք, որ ադրբեջանական կողմի առաջարկով ԵԱՀԿ-ի դիտարկման խումբը 2010 թվականի հոկտեմբերին ուսումնասիրություն էր անցկացրել Ղարաբաղին հարող շրջաններում: Եվ այժմ եկել է դրանց ամփոփման ժամանակը: Ճիշտ է, հիշյալ փաստաթղթի մասին այլ մանրամասներ չի հաղորդվում, ինչը, ըստ հեղինակների, ունի իր բացատրությունը: «Մենք որոշել ենք չհրապարակել զեկույցը, քանի դեռ բոլոր կողմերը չեն ծանոթացել փաստաթղթի բովանդակությանը, որից հետո համանախագահները և կողմերը զեկույցի բովանդակությունը կքննարկեն հաջորդ հանդիպմանը»,- իրենց գաղտնապահությունն արդարացնող պարզաբանումներ տվեցին միջնորդները:
Իսկ քանի դեռ մի փաստաթուղթը փակի տակ է, կարելի է ողջ ուշադրությունը բևեռել մյուսի վրա` առաջնային դարձնելով ԵԱՀԿ-ի դիտարկման խմբի զեկույցը, ինչպես նաև լուրջ քննարկում ծավալել հայ-ադրբեջանական զինված ուժերի շփման գծից դիպուկահարների հեռացման կարևորության շուրջ։ Երևանում ու Բաքվում փոխադարձ մեղադրանքների պակաս չկա: Մինսկի խմբի անդամները այժմ համբերատար լսում են նրանց և այնուհետև նկատում. «Մենք միշտ ասել ենք, որ անհրաժեշտ է ամրապնդել հրադադարի պայմանագիրը։ Արդեն ավելի քան երկու տարի կողմերին խնդրում ենք հետ քաշել դիպուկահարներին շփման գծից։ Եթե մեզ լսեին, այսպիսի միջադեպեր չէին լինի»:
Այժմ որևէ երաշխիք չկա, թե սահմանի երկու կողմերում անմիջապես կլսեն նրանց հորդորը: Իսկ Մինսկի խումբը դեռ կշարունակի պնդել իր կարծիքը:
Եվ կարծես այն բանի համար, որպեսզի համանախագահները տարածաշրջանում իրենց ավելի վստահ զգան, համարյա միաժամանակ հայտարարություններով հանդես եկան Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժոզե-Մանուել Բարոզուն ու Եվրոպական Խորհրդարանի նախագահ Եժի Բուզեկին: «Եվրոպական միությունն աջակցում է ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը` ուժի չկիրառման, տարածքային ամբողջականության ու ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքների հիման վրա, իսկ ստատուս-քվոն տարբերակ չէ»,- իր ղեկավարած կառույցի տեսակետը ներկայացրեց Բարոզուն: Իր հերթին Եժի Բուզեկին ասաց. «Մենք մտահոգված ենք ԼՂ հակամարտությամբ և կանենք հնարավորը, որ ապահովվի այդ տարածաշրջանի խաղաղությունը: Ամեն գնով պետք է խուսափել զինված հակամարտությունից»:
Այս բարի մտադրությունները կյանքի կոչելու թանկ գինը վճարելու են ոչ թե եվրոպացիները, այլ մենք:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s