Զարմանալի տեղաշարժեր

12 Մրտ

Պաշտոնական այցով Լատվիայում գտնվող Հայաստանի նախագահը հեռուներից մեծ անակնկալ մատուցեց ոչ միայն տեղի լսարանին, այլև մեզ: Սերժ Սարգսյանը բառացիորեն հայտարարեց հետևյալը. «Մոտ ապագայում հնարավոր կլինի որոշակի համաձայնության հասնել ԼՂ հակամարտության կարգավորման սկզբունքների շուրջ»: Հազիվ թե հաջողվի վերհիշել մեկ այլ դեպք, երբ մեր երկրի ղեկավարը բարձրաձայնել է գործընթացում նշմարվող տեղաշարժերի մասին: Ավելին, մեկնաբանելով մարտի 5-ին Սոչիում Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Ռուսաստանի նախագահների եռակողմ հանդիպման արդյունքները, Սարգսյանը նշեց. «Սոչիի հանդիպումից հետո կարելի է ասել, որ Ադրբեջանի դիրքորոշման մեջ որոշակի առաջընթաց կա»: Սա ևս աննախադեպ երևույթ է: Բաքվին մշտապես ապակառուցողական պահվածքի համար մեղադրող Երևանն առաջին անգամ չի ժխտում այն փաստը, որ նկատելի են լուրջ տեղաշարժեր և դեռ հավելում է, թե երեք հիմնարար սկզբունքների (ուժի չկիրառում, տարածքային ամբողջականություն, ազգերի ինքնորոշում) շուրջ համաձայնության հասնելուց հետո կարելի կլինի սկսել բանակցությունների նոր փուլ, որի ընթացքում արդեն շատ հարցեր կմանրամասնվեն, հնարավոր կլինի քննարկել դետալները:
Եթե այս մասին խոսեր միայն հայկական կողմը, դեռ կարելի էր մտածել, որ վերջինս ընդամենը հավելյալ հույսեր է փայփայում և կամ սեփական դիրքերից է գնահատում ստեղծված կացությունը: Սակայն նույն օրը Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի արտաքին հարաբերությունների բաժնի ղեկավար Նովրուզ Մամեդովը հայտարարեց, որ Սոչիի հանդիպմանը հայկական կողմի դիրքորոշումը որոշակիորեն տարբերվում էր վերջին մեկուկես տարիներին բանակցային գործընթացում Հայաստանի որդեգրած դիրքորոշումներից, իսկ Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովն իր հերթին փաստեց, թե «աննշան, բայց դրական փոփոխություններ են նկատվել պաշտոնական Երևանի դիրքորոշումներում»: Կնշանակի` այնուամենայնիվ ինչ-որ բան իրոք տեղի է ունեցել: Թե ինչ` դեռևս անհայտ է, բայց կա մի բեկում, որը խորանալու և ընդարձակվելու միտումներ ունի:
Լուրջ տեղաշարժի հաջորդ վկայություն կարելի է համարել այն, որ օրերս ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հանդես եկան համատեղ հայտարարությամբ ու իրենց խորը մտահոգությունը հայտնեցին Սոչիի բանակցություններից առաջ և հետո շփման գծում հրադադարի ռեժիմի խախտումների կապակցությամբ: «Նման անիմաստ գործողությունները, եթե դրանք հաստատվեն, կհակասեն ուժի կիրառումից զերծ մնալու և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը ձգտելու` կողմերի հանձնառությանը»,- ասված էր նրանց` Վիլնյուսում տարածված հայտարարությունում: Այդ կապակցությամբ համանախագահները խնդրել էին ԵԱՀԿ-ի նախագահի անձական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջել Կասպրչիկին անհապաղ հետաքննություն անցկացնել: Գոնե հայկական կողմին չէր կարող չուրախացնել ու չհուսադրել Մինսկի խմբի այդքան օպերատիվ արձագանքը: Տվյալ պարագայում խոսքը ոչ միայն սոսկ առանձին դեպքերին էր վերաբերում, այլև Սոչիում ձեռք բերված համաձայնությանը, ըստ որի այսուհետ պետք է հետաքննություն անցկացնել շփման գծում տեղի ունեցած միջադեպերի մասով: Ի դեպ, նմանօրինակ առաջարկով հանդես էր եկել հենց Հայաստանը։
Հաջորդ մեծ անակնկալը այն լուրջ փոփոխություններն էին, որ անսպասելիորեն սկսեցին նշմարվել Ֆրանսիայի պահվածքում: Գաղտնիք չէ, որ Ֆրանսիան` որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր, վերջին շրջանում փոքր-ինչ պասիվ, եթե չասենք անտարբեր դերակատարություն ուներ ղարաբաղյան կարգավորման գործում: Եվ հանկարծ Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը հանդես է գալիս հատուկ հայտարարությամբ, դատապարտում է ուժի կիրառումը Լեռնային Ղարաբաղում ու կոչ է անում բոլոր կողմերին` առավելագույն զսպվածություն ցուցաբերել: Սրանից զատ Փարիզն ընդգծում էր, որ «միայն բանակցությունները կարող են հանգեցնել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հավասարակշռված քաղաքական լուծման, և որ այս հակամարտության ռազմական լուծում չի կարող լինել»: Խոստովանենք, որ վերջին բառերը հնչում են ոչ այնքան հիշեցման, որքան նախազգուշացման շեշտադրմամբ:
Սակայն հիշյալ հայտարարությունը դեռ ամբողջը չէր: Այնուհետև Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Ալեն Ժյուպեն, ով այդ գերատեչության ղեկավարությունը ստանձնել է տասն օր առաջ, հարկ համարեց խոսել ԼՂ հարցի կարգավորման սկզբունքների մասին` առանձնապես ընդգծելով հետևյալը. «Անշուշտ, մեզ համար ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը հակամարտության ցանկացած կարգավորման հիմնարար սկզբունքն է»:
Պատկերն ամբողջացնելու համար հիշեցնենք, որ դրա նախօրեին ֆրանսիական խորհրդարան էր այցելել Լեռնային Ղարաբաղի նախագահ Բակո Սահակյանը` փոխանցելու իր ակնկալիքները Ֆրանսիայից` Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման հարցում:
Իրադարձությունների այս անսպասելի և արագ զարգացումների հաջորդ վկայությունը կարող է դառնալ այն, որ արդեն մարտի 15-ին Մինսկի խմբի համանախագահները կժամանեն տարածաշրջան` կոչ անելու կողմերին լիարժեքորեն համագործակցել շփման գծում անցկացվելիք հետաքննությանը: Հարմար առիթն օգտագործելով Երևանը պնդում է, թե ճիշտ ժամանակն է, որպեսզի խոսվի սահմանից դիպուկահարներին դուրս բերելու մասին, ինչը թույլ կտա խուսափել միջադեպերից ու բարենպաստ մթնոլորտ կստեղծի հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացում:
Կողմերի լուրջ մտադրությունների ևս մի վկայություն կարելի է համարել այն փաստը, որ մոտ ժամանակներս չի բացառվում Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը: Դրա նախաձեռնությունը կարող է բխել ռուսական կողմից, քանի որ Սերգեյ Լավրովն արդեն նման առաջարկ հնչեցրել է:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s