Պահոց | 5:30 ե.

Խաղեր ընդդեմ խաղերի

1 Մրտ

Բոլորովին վերջերս Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը, հանդես գալով Անվտանգության խորհրդում, հայտարարեց 2014 թ. Սոչիում կայանալիք ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ հնարավոր ցանկացած սադրանք կանխելու համար տարբեր միջոցառումների ներդրման անհրաժեշտության մասին: Այնուհետև նա հստակեցրեց իր միտքը. «Դուք ինքներդ էլ հասկանում եք, որ այստեղ խնդիրներ կան` կապված մեր հարևանի` Վրաստանի հետ: Ուստի այն ամենը, ինչը պահանջվում է արտգործնախարարության, իրավապահ մարմինների, ուժային կառույցների ուշադրության բարձրացման համար, պետք է կատարվի»:
Ռուսների ու վրացիների անվերջանալի վեճի և փոխադարձվող կշտամբանքների շարքում այս մեկը առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում, և Մեդվեդևը գիտեր, թե ինչ էր ասում: Նրա ելույթից շատ չանցած պատասխան խոսքով հանդես եկավ Վրաստանի նախագահը: Միխայիլ Սահակաշվիլին հայտարարեց, որ Սոչիի օլիմպիադիայի համար սպառնալիք ստեղծելը վեր է Վրաստանի հնարավորություններից ու Վրաստանն այդպիսի ծրագրեր չունի: «Մեր երկիրը ֆիզիկական առումով որևիցե սպառնալիք չի ներկայացնում Սոչիի 2014 թվականի ձմեռային Օլիմպիադայի անցկացմանը»,- շեշտեց նա:
Կամ Սահակաշվիլու հիշողությունն այդ պահին դավաճանել էր նրան, կամ պահանջվածից ավելի խաղաղասեր երևալու ցանկությունը արժեզրկել էր նրա խոսքերին նախորդած բոլոր դեպքերը: Մինչդեռ ճշմարտությունն այն է, որ վրացիները ոչ միայն նման ծրագրեր ունեն, այլև բավականին ջանքեր են գործադրել այդ ուղղությամբ: Դեռ նախորդ տարվա նոյեմբերի կեսին Վրաստանի խորհրդարանում փակ լսումներ անցկացվեցին Սոչի-2014-ի կապակցությամբ: Այն ժամանակ որոշում կայացվեց աշխատանք տանել միջազգային տարաբնույթ կազմակերպությունների հետ` վերջիններիս ուշադրությունը հրավիրելու Սոչիում օլիմպիադա անցկացնելու գաղափարի աննպատակահարմարության վրա: Նախատեսվում էին բողոքի ակցիաներ կազմակերպել տարբեր երկրներում, աբխազ փախստականների անունից կոլեկտիվ նամակներ ուղարկել ՄՕԿ, միջազգային մամուլում լուսաբանել ստեղծված իրավիճակը, այսինքն ամեն ինչ անել` տարհահամոզելու միջազգային հանրությանը` օլիմպիադայի վայրը տեղափոխելու համար: Նոյեմբերի 21-22-ին Ստամբուլում կայացավ Եվրոպայի օլիմպիական կոմիտեի նստաշրջանը։ Այս միջոցառմանը ներկա Վրաստանի ԱՕԿ-ի նախագահ Գիա Նացվլիշվիլին հիշյալ հարցը ներկայացրեց մասնակիցների ուշադրությանը։
Սրանից բացի Վրաստանի իշխանությունները հայտարարեցին, թե պատրաստում են էկոլոգիական արշավ՝ ուղղված Սոչիում օլիմպիադայի խափանմանը։ Թբիլիսին վստահեցնում էր, որ օլիմպիական շինարարության պատճառով Ռուսաստանն Աբխազիային 15 մլրդ. դոլարի անդառնալի բնապահպանական վնաս է հասցրել։ Նրանք փոխհատուցում էին պահանջում և ասում, որ եթե Ռուսաստանը դա չկատարի, կարելի կլինի խոսել օլիմպիադան այդ երկրի սահմաններից տեղափոխելու մասին։ «Մենք հատկապես հույս ենք դնում ՄՕԿ- այն անդամների վրա, որոնք բոյկոտել են 1980թ. օլիմպիական խաղերը Մոսկվայում` Աֆղանստան խորհրդային զորքեր մտցնելու պատճառով։ Նրանց համար զուգահեռները մեր իրադրության հետ պետք է ակնհայտ լինեն»,- հայտարարում էին նախաձեռնողները: Իսկ Վրաստանի խորհրդարանի արտաքին կապերի հանձնաժողովի նախագահ Ակակի Մինաշվիլին խոստացավ ամեն ինչ անել, որպեսզի ձախողի Մոսկվայի ծրագրերը։ «Ռուսական ագրեսիայից հետո մեզ համար առաջնային հրատապության խնդիր է դարձել Սոչիում «Օլիմպիադա-2014»-ի անցկացումը ձախողելու հարցը»,- ասաց նա։
Այս ընթացքում վրացական մամուլը նախանձախնդիր հետևողականությամբ անդրադառնում էր այդ նյութին: Մի դեպքում նրանք մեջբերում էին Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավոր Նուգզար Ցիկլաուրիի խոսքերը, որի կարծիքով «Սոչիում օլիմպիական խաղերի անցկացումը ցինիզմ կլինի: Այնտեղ բնակվում էին ժողովուրդներ, օրինակ՝ չերքեզների մի մասը, որոնց ռուսները լիովին ոչնչացրեցին», իսկ մեկ այլ դեպքում գրում, թե «այդ օլիմպիադան տեղի է ունենալու մարդկանց ոսկորների վրա: Երկիրը, որն այսպիսի պատմական անցյալ ունի ու այսօր էլ շարունակում է մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումները, արժանի չէ այնպիսի միջոցառման, ինչպիսին օլիմպիադան է»:
Շարքն ամբողջացնելու համար չմոռանանք հիշել նաև, որ էլ ավելի վաղ` 2009 թ. ապրիլին Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայությունը հայտարարեց Սոչիում վրացական հատուկ ծառայությունների գործակալ Մամուկա Մայսուրաձեի հայտնաբերման մասին: Ըստ ռուս իրավապահների՝ Մայսուրաձեն տեղեկատվություն էր հաղորդում Սոչիում օլիմպիական խաղերի նախապատրաստության մասին, ինչպես նաեւ գործակալական ցանց էր ստեղծում: Այս ամենից հետո պնդել, թե Վրաստանը բոյկոտելու ծրագրեր չունի, միամիտ հնարք է:
Ի դեպ, հատկանշական է նաև այն, որ ամենասկզբից Վրաստանը ողջունել էր ՄՕԿ-ի` օլիմպիադան Սոչիում անցկացնելու որոշումը: Այն ժամանակ նախագահ Սահակաշվիլին հայտարարում էր, թե մրցումները կխթանեն տարածաշրջանում կայունությանն ու անվտանգությանը: Բայց 2008 թ. ռուս-վրացական պատերազմից հետո Թբիլիսիի դիրքորոշումը կտրուկ շրջադարձ ունեցավ: Եվ այսօր որոշ վերլուծաբանների գնահատմամբ, վրացական կողմը ձգտելու է եթե ոչ բոյկոտ կազմակերպել, ապա գոնե կարգին նյարդայնացնել Ռուսաստանին:
Մեդվեդևի նախազգուշական հայտարարությունից հետո Թբիլիսիում սկսել են տարածել լուրեր այն մասին, թե իբր նրա սպառնալիքներն անպայման շարունակություն կունենան: Օրինակ, այս հարցում կասկած չունի Վրաստանի անվտանգության քաղաքականության հարցերով փորձագետ Իրակլի Սեսիաշվիլին, ով ասում է. «Մեդվեդևն իզուր չի արել այդ հայտարարությունը: Հավանաբար, Ռուսաստանը որոշակի տեղեկություններ ունի, որ մինչև օլիմպիադան կարող են ահաբեկչություններ լինել, ու նախապես ֆոն է ապահովում ինչ-որ մեկին մեղադրելու համար: Այդ դեպքում մենք պետք է սպասենք, որ եթե ինչ-որ ահաբեկչություն լինի, դրանում կմեղադրեն Վրաստանին»: Սակայն ինչի՞ց են բողոքում վրացիները: Գուցե պետք էր նախապես մտածել, որ կարիք չկար խաղալ կրակի հետ և հետո բողոքել, թե մատներն այրվում են:
Իսկ ինչ վերաբերում է հնարավոր ահաբեկչությանը, ապա մի քանի օր առաջ Սոչիի գազատար մայրուղու վրա պայթուցիկ սարք է հայտնաբերվել: Ռումբը տեղադրված է եղել «Մայկոպ-Սամուրսկայա-Սոչի» մայրուղու 197 կմ-ում: Սակրավորները ռումբը վնասազերծել են: Մինչ այս պահը դեռ ոչ ոք չի ասել, թե դրա մեղավորը վրացիներն են:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՋՈՐՋ ՄԱՅՔՍ

1 Մրտ

ԻՆՉՊԵՍ ԼԻՆԵԼ ՏԻԵԶԵՐՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆԸ

Ես քիչ տարակույս ունեմ, որ Գալիլեյն արժանի էր իր ճակատագրին: Կոպեռնիկոսը, Կեպլերը և Բրաեն հազիվ թե նրանից լավն էին: Շատ անմիտ բան է` ասել, թե երկիրը Տիեզերքի կենտրոնը չէ: Կենտրոնն է: Իսկ դուք, ինչպես որ միշտ կարծում էինք, երկրի կենտրոնն եք, և հավանաբար նաև` Տիեզերքի:
Երկիրը բազմահազար միլիոն տարեկան է. մարդն առաջ է եկել մոտ միլիոն տարի առաջ, և վեց հարյուր հազար տարի է տևել մինչև նա խոսել է սովորել: Երկրի վրա մարդու հայտնվելու և և Քարի Դարի միջև մոտ վեց հարյուր հազար տարի է անցել: Բայց դա նշանակություն չունի. դուք միանգամայն իրավացի եք` կարծելով, որ Տիեզերքի կենտրոնն եք:
Ես գիտեմ, որ արդի գիտությունը նույնպես կարող է սխալվել: Օրինակի համար, ֆիզիկան ուսուցանում է, թե որքան ավելի մոտենաք թվացյալ փոքր առարկային, ավելի մեծ կերևա: Մեծ մարդկանց դեպքում ճիշտ հակառակն է: Քանի մոտենում եք` այնքան ավելի փոքր են երևում: Հին հույներից սկսած` մինչև Դեկարտ ու Բերքլի փիլիսոփաները վիճում էին, թե մենք գոյություն ունե՞նք արդյոք և թե նյութն առհասարակ գոյություն ունի՞: Ես ոչ մեկի կողմը չեմ բռնում այս ուսյալ բանվեճում, թեև միշտ էլ եկամտահարկս վճարել եմ այն ենթադրությամբ, որ եկամտահարկ գանձողն ու եկամուտս գոյություն ունեն: Մինգամայն հնարավոր է, համենայն դեպս, որ ի վերջո աշխարհը գոյություն չունի օբյեկտիվ իմաստով, այլ այնուհանդերձ գոյություն ունի սուբյեկտիվ իմաստով: Ձեր աշխարհը գոյություն ունի, և կասկած չի կարող լինել, որ դուք ձեր սեփական աշխարհի կենտրոնն եք: Երբ դուք մեռնեք, այդ աշխարհի վերջն էլ կգա:
Լինելով աշխարհի կենտրոնը` լավ կանեք` ուրիշների էլ հասկացնեք այս իրողությունը: Երբեմն սա դյուրին գործ չէ, որովհետև մարդիկ հավատում են, թե իրենք են աշխարհի կենտրոնը, ինչը, ես հենց նոր ցույց տվեցի, խորապես սխալ է:
Եթե դուք մանկիկ եք, ապա ձեր դրությունը շատ լավ է: Դուք ձեր ընտանիքի ամենաուժեղ անդամն եք: Ունեք ամեն իրավունք և ոչ մի պարտականություն: Տակաշորեր լվանալ չե՞ն սիրում` մեկ է, պիտի անեն: Դուք միայն ոռնացեք, որքան կարող եք բարձր, և նրանք` անմիտները սխալմամբ կկարծեն, որ եթե ձեզ վրա ուշադրություն դարձնեն` կլռեք ու կքնեք: Մի զիջեք: Պարզապես շարունակեք, և նրանք ձեզ վրա ինչքան ուզում եք ուշադրություն կդարձնեն: Ես գիտեմ: Ես ոչ միայն հայր եմ, այլև ինքս էլ մակնիկ եմ եղել: Ձեզանից և միայն ձեզանից է կախված, թե նրանք երբ կարող են ուտել, երբ կարող են դուրս գալ և ընդհանրապես կարող են արդյոք քնել: Նրանք ձեզ սիրում են ու անիծում, հայհոյում ու փորձում կաշառել: Բայց վերջում կհնազանդվեն ձեզ, որովհետև դուք միակ բացարձակ բռնապետն եք այս աշխարհում, և ձեր իշխանությունը սկսում է խամրել ձեր մեծանալուն համընթաց:
Երբ մեծանում եք, դեռևս սիրում եք ուրիշներին հրամայել` զուտ զվարճության համար: Ձեր դրությունը շատ ավելի թուլացել է, սակայն մի նահանջեք: Կարելի է ամենից առաջ փորձել ուղղակի մոտեցումը` աջուձախ հրամաններ տալ: Նրանք կարող է հնազանդվեն, բայց կարող է և` ոչ, և այդ դեպքում ավելի լավ է անուղղակի մոտեցումը:
Փորձեք ջղային նոպոներ: Երբ ձեր ամուսինը չի ուզում գնալ թատրոն, իսկ դուք ուզում եք, ուղղակի ջղային նոպա ունեցեք: Ցանկացած բժիշկ և ձեր ընկերուհիների մեծ մասը կսովորեցնեն` ինչպես: Դա շատ հեշտ է և արժե նեղությունը: Տարին երեք նոպան ուզածդ քիչ թե շատ օրինավոր ամուսնուն ծնկի կբերի: Իս դրանց արանքներում բավարար չափով կգործի ձեր ունենալիք նոպաներից կրած երկյուղը:
Ձեր ամուսինը հավանաբար անտարբերությամբ չի նայի ձեր առողջությունը քայքայելու և ձեզ վաղաժամ գերեզման հասցնելու հեռանկարին` տանը նստելով ու աշխատելով` փոխանակ ձեզ ռեստորաններ տանելու, ձեր զուգսին չհատկացնելով իր միջոցներից շատուշատ վեր գումարներ և ցանկացած այլ անգթություններով: Իսկ եթե անտարբեր մնա` շատ ափսոս: Այդ դեպքում փորձեք անհատակի կեցվածքը:
Տառապեք: Տառապեք ուշագրավորեն, բարձրաձայն ու հնարավորինս տարփողելով: Նա դարձյալ ուզում է տանը մնալ և աշխատել մինչև գիշերվա ժամը չո՞րսը: Նա, անշուշտ, պիտի իր մասին մտածի: Դուք բողոքողներից չեք: Կարեղ եք լաց լինել թաքուն, երբ ձեզ կտեսնեն ընդամենը չորս- հինգ հոգի, սակայն մի տրտնջացեք:
Դեհ, այսօրվա համար այսքանը: Մեկ ուրիշ անգամ էլի խորհուրդներ կտամ ձեզ:

Թարգմ. Շ.Ավագյան

ՌԱՍՈՒԼ ՀԱՄԶԱՏՈՎ

1 Մրտ


ԿՌՈՒՆԿՆԵՐ

Ինձ մերթ թվում է, թե զինվորներն այն`
Արյան դաշտերից էլ ետ չդարձած,
Ոչ թե մեր հողին փարվեցին անձայն,
Այլ ճերմակ, ճերմակ կռունկներ դարձան:

Եվ այդ հեռավոր օրերից ի վեր
Թռչում են նրանք, ձայնում են կրկին.
Դրա համար չէ՞, որ մենք տրտմորեն
Համրանում ենք ու նայում երկնքին:

Թռչում է, թռչում երամը հոգնած,
Թռչում է օրվա վերջին մշուշում:
Նրանց շարքերում մի փոքրիկ հատված
Գուցե հենց վաղվա իմ օ՞րն է հուշում:

Կգա իմ օրը, և կռունկի պես
Ես էլ կլողամ կապտաթուխ միգում,
Թռչնային ձայնով ողջույն կտամ ձեզ`
Բոլորին, ովքեր մնացին երկրում:

Ինձ մերթ թվում է, թե զինվորներն այն`
Արյան դաշտերից էլ ետ չդարձած,
Ոչ թե մեր հողին փարվեցին անձայն,
Այլ ճերմակ, ճերմակ կռունկներ դարձան:

Թարգմ. Հ. Չարխչյան

ԱԹՈՌՆԵՐԸ

1 Մրտ

Շատ ժամանակներ առաջ աշխարհում մի մեծ իրարանցում եղավ: Այնքան մեծ, որ երբ ամեն բան հանդարտվեց, տեսան, որ ոչինչ իր տեղում չէ: Ու նրանք, ովքեր կոչված էին կարգի բերելու աշխարհը, փութաջանորեն գործի անցան: Նախ աթոռներից սկսեցին: Հավաքեցին բոլոր մեծ ու փոքր աթոռները, լցրեցին մի տեղ ու սկսեցին բաժանել: Մինչև կարողացան վերջին աթոռն անհրաժեշտ տեղում դնել, հոգնեցին: Շատ հոգնեցին այդ բազմաչարչար մարդիկ: Այնքան հոգնեցին, որ մոռացան մնացած բոլոր հոգսերը: Եվ ցանկացան հանգստանալ: Ու հենց այդ ժամանակ, ոնց որ պատիժ, լույս աշխարհ ընկավ մեկը, ով ահագին աղմուկ-աղաղակ բարձրացրեց: Այդ մարդն անծանոթ չէր: Երբ աշխարհը խառնում էին, ամենամեծ գործը նա արեց: Իսկ հիմա, այ քեզ անարդարություն, ամեն մեկն առել էր իր աթոռը, հանգիստ նստել, իսկ նա ոտքի վրա էր մնացել:
Հավաքվեցին նորից ժրաջան մարդիկ ու սկսեցին համոզել մոռացված մարդուն, որ նա ուշացել է, որ թող հետո գա, երբ նորից ամեն ինչ կսկսվի սկզբից:
Ու շատ նեղացավ այդ մարդը: Այնքան նեղացավ այդ մարդը, որ էլ ասելու չի: Հենց հիշում ենք` մարդու սիրտ է մղկտում: Իսկ այս պատմությունն էլ գալիս է ասելու, որ նեղացկոտությունը բնավորության վատ գիծ …

Հովիկ Չարխչյան

%d bloggers like this: