ՄԱՐԿ ՏՎԵՆ

23 Փտր

ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Ամերիկայում, եթե դուք կրոն եք ընտրում համաձայն ձեր խղճի պահանջի, ապա դուք դյուզն-ինչ պարտավոր չեք հետաքրքրվել` ինչ-որ մեկը ձեր ընտրությանը հավանություն տալի՞ս է, թե ոչ: Ավստրիայում և մի քանի այլ երկրներում այդ բանն այլ կերպ է: Այնտեղ պետությունն է որոշում, թե որ հավատին դավանեք. դուք ինքներդ այնտեղ ձայնի իրավունք չունեք: Հայրենասիրությունը նույն կրոնն է. սեր դեպի հայրենիքը, հավատարմություն նրա դրոշին, զոհաբերվելու պատրաստակամություն հանուն նրա պատվի և բարգավաճման:
Բացարձակ միապետության պայմաններում հայրենասիրությունն արդեն պատրաստի վիճակում մատուցվում է միապետի իշխանության հպատակներին: Անգլիայում և Ամերիկայում հայրենասիրությունը պատրաստի վիճակում քաղաքացիներին է մատուցվում թերթերով ու քաղաքականությամբ:
Նման թերթերով ու քաղաքականությամբ սարքված հայրենասերը լռելյայան ործկում է այն բանից, ինչը ներս են խծկել` այնուհանդերձ կուլ տալով դա և ուժերի ներածին չափով ճիգ գործադրելով պահել այն ստամոքսում: Ցնորամիտ մեղմաբարոներ:
Երբեմն ինչ- որ մի խեղճ, անիմաստ քաղաքական վայրիվերո փոփոխությունների սկզբում նա սաստիկ ցանկանում է վրդովվել, սակայն այդ բանը չի անում. նա այդքան հիմար չէ: Նա գիտի, որ դրա համար իրեն կմերկացնի նա, ով իրեն սարքել է. նա, ով սարքել է իր հայրենասիրությունը` անհետևողական, սանձարձակ կրտսեր խմբագիրը այն գավառական թերթոնի, որը նա կարդում է: Ու այդ վեցդոլարանոց կրտսեր խմբագիրը մամուլի կեղտով կզրպարտի իրեն և դավաճան կանվանի: Իսկ դա ախր ահավոր է: Եվ հայրենասերը դողալով, վախով պոչն իրեն է քաշում: Մենք գիտենք (դա քաջ հայտնի է), թե ինչպես երկու-երեք տարի առաջ ինը տասնյակ մարդկային պոչեր Անգլիայում և Ամերիկայում հենց այդպիսի ժեստ արեցին: Այլ կերպ ասած`ինը տասնյակ հայրենասերներ Անգլիայում և Ամերիկայում դավաճաններ դարձան այն վախից, թե իրենց դավաճան կկոչեն: Մի՞թե ճիշտ չէ: Զվարչալի է, չէ՞:
Թեև ասեն, ոչ ոք դրա մեջ ամոթալի ոչինչ չի տեսել: Մարդը միայն հազվադեպ, միայն չափազանց հազվադեպ է հաջողությամբ պայքարում այն բանի դեմ, ինչը իրեն թելադրվել է քարոզչության կողմից. չափից ավելի անհավասար են ուժերը: Երկար տարիներ շարունակ, եթե ոչ միշտ, Անգլիայում և Ամերիկայում քարոզչությունը անընդհատ զրկել է մարդուն անկախ քաղաքական մտքի իրավունքից և սվիններով է դիմավորել այնպիսի հայրենասիրությունը, որ հիմնված է իր սեփական դրույթների, դատողությունների, փաստարկների վրա, հայրենասիրություն, որը պատվով է անցել նրա խղճի հնոցով: Եվ ի՞նչ: Արդյունքում հայրենասիրությունը դարձել է ոչ ավել, քան չգործածված ապրանքը` երկրորդ ձեռքից ստացված: Հայրենասերը չգիտեր` երբ և որտեղից է վերցրել իր հայացքները, ասենք դա նրան չէր էլ դիպչում, քանզի շուտով նա նրանց հետ էր, ովքեր, իր կարծիքով, մեծամասնություն էին կազմում, զի միայն դա է կարևորը, հուսալին, հարմարը: Եթե դուք, ընթերցող, ենթադրում եք, որ ձեր ծանոթների շրջանում կգտնվեն գոնե երեքը, որոնք իսկապես ունեն որոշակի փաստարկներ դավանելու հայրենասիրությանը հատկապես իրենց օգտին, և նրանք կարող են դրանք ձեզ ասել, ապա դուք մոլորված եք: Ավելի շուտ, դուք կհայտնաբերեք, որ ձեր ծանոթները ստացել են հայրենասիրության իրենց օրապահիկը ընդհանուր կերակրամանից և այդ «կերի» պատրաստմանը մասնակցություն չեն ունեցել:
Քարոզչությունը ընդունակ է հրաշքներ գործել: Նա դրդեց ամերիկացիներին հակադրվել Մեքսիկական պատերազմին, հետո դրդեց նրանց` համաձայնել այն բանի հետ, ինչը եղել է իրենց կարծիքով, մեծամասնության կարծիքը (մեծամասնության հայրենասիրությունը սովորական հայրենասիրություն է), և մեկնել կռվելու այնպես, ասես ոչինչ չի եղել: Մինչև Քաղաքացիական պատերազմը դա ստիպեց Հյուսիսին հաշտվել ստրկատիրության հետ և կարեկցանքով վերաբերվել ստրկատերեի շահերին: Նրանց շահերից ելնելով` դա ստիպեց Մասսաչուսեթսին ֆեդերալ դրոշի ներքո օպոզիցիոն դիրք բռնել: Ու տեսնելով նրանց վրա պառակտիչների դրոշը` Մասսաչուսեթսը հրաժարվեց այն ամրացնել իր կապիտոլիայի շենքին: Իսկ հետո հետզհետե քարոզչությունն այս նահանգում այլ կողմի վրա թեքվածք տվեց, և մասսաչուսեթցիները ատելությամբ սլացան դեպի Հարավ, որպեսզի կռվեն այն նույն դրոշի ներքո, որը նախկինում դեմ էր իրենց իսկ շահերին:
Քարոզչությունը կարող է ամեն ինչ: Նրա իշխանության ներքո է յուրաքանչյուր թռիչք և յուրաքանչյուր անկում: Անբարոյականը նա վերածում է բարոյականի, իսկ բարոյականը կարող է հայտարարել անբարոյական: Նա կարող է ավերել սկզբունքները և վերաստեղծել դրանք, կարող է հրեշտակներին ցածրացնելով հասցնել հասարակ մահկանացուներին ու մահկանացուներից հրեշտակներ ստեղծել: Եվ այդ հրաշքներից յուրաքանչյուրը նա ձեզ համար կարող է արարել եղած-չեղածը մի տարում, նույնիսկ կես տարում:
Բայց եթե այդպես է, ապա նա նաև կարող է մարդկանց մեջ ստեղծել ինքնուրույն հայրենասիրություն ձևավորելու կարողություն, հասունացնել դա գլխում և սրտում, հիմնել սեփական, այլ ոչ թելադրված սկզբունքների վրա: Կարող է դաստիարակել մարդկանց այնպես, որ նրանք հայրենասեր չդառնան հրամանով, նման այն բանին, ինչպես ավստրիացիներն են դավանում իրենց կրոնին:

Թարգմ. Հ. Չարխչյան

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s