Լոպազությամբ երկիր չեն պաշտպանում

23 Փտր

Բանակի մասին ընդունված է միայն լավը խոսել: Դե, ասում են` պատերազմական վիճակ է, կարիք չկա ջուր լցնել թշնամու ջրաղացին, կոտրել մարտական ոգին ու նման բաներ: Մենք էլ փորձում ենք ըմբռնումով մոտենալ դրան: Սակայն ամեն ինչ իր սահմանն ունի: Համբերությունն` առավել ևս: Եվ երբ այդ համբերության բաժակը լցվում է, այլևս շատ դժվար է մնալ սահմանված կաղապարների ու վերապահ դատողությունների տիրույթում: Սա` ոչ միայն այն պատճառով, որ աղաղակող փաստերն ու ցավալի դեպքերը հակառակն են ստիպում, այլ նաև նրա համար, որ վիճակը շտկելուն կոչված ու պատասխանատու կառույցները շարունակում են ամեն կերպ սևը սպիտակ ներկայացնել և քարկոծել բոլոր նրանց, ովքեր համարձակվել են մատը դնել բաց վերքի վրա: Բայց մախաթը պարկում անվերջ պահելն անհնար է: Պետք է, այնուամենայնիվ, ինչ-որ բան ձեռնարկել: Եվ այդ պատճառով էլ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը որոշել է վերականգնել իր ղեկավարած կառույցի վարկը ոչ այլ կերպ, քան… դասախոսություններ կարդալու ճանապարհով:
Մի օր նա վարչապետ Տիգրան Սարգսյանին է հրավիրում ՊՆ, որտեղ մեծ երազողը բանակի բարձրագույն սպայկազմի համար թեզիսներ է ընթերցում տնտեսության նվաճումների և ֆինանսական հաջողությունների շուրջ: Մեկ այլ անգամ հենց ինքն է մտավորականների առաջ ելույթ ունենում ձեռքբերումների մասին, կամ էլ գնում է Երեւանի պետական համալսարան` հանդիպելու դասախոսների և ուսանողների հետ, որտեղ ուղիղ մարդկանց աչքերի մեջ նայելով հայտարարում է, թե բանակում կարգապահությունը տարեցտարի ամրապնդվում է, տարվում է հետևողական դաստիարակչական աշխատանք, անցանկալի երևույթների ու միջադեպերի պրոֆիլակտիկա, որոնց մասին, ըստ նախարարի, «անպայման պետք է բարձրաձայնել, այլ ոչ թե թաքցնել»:
Մենք այժմ չենք խոսի այն հարյուրավոր մեծ ու փոքր իրավախախտումների և հոռի բարքերի մասին, որ բանակի անբաժանելի մասն են դարձել: Ընդամենը կարձանագրենք, որ միայն 2010 թվականին, համաձայն հասարակական և իրավապաշտպան կազմակերպությունների ունեցած տվյալների, զինված ուժերում մահվան 54 դեպք է արձանագրվել: Իսկ այն փաստը, որ նշված դեպքերից միայն 10-ի դեպքում է պաշտպանության նախարարությունը պաշտոնական հաղորդագրություն տարածել, համաձայնեք, որ սա որևէ կերպ չի ներդաշնակում նախարարի` հրապարակայունությունը քաջալերելու խոստումների հետ: Դրա փոխարեն ՊՆ-ում ավելի հակված են պնդելու, թե իրավապաշտպանների հրապարակած թվերը «իրականությանը չեն համապատասխանում», սակայն նույն պահին էլ սեփական ամփոփագրերը ներկայացնելու պահանջին պատասխանում են, որ իրենք ձեռնպահ կմնան հրապարակել բանակում տեղի ունեցած մահվան դեպքերի պաշտոնական վիճակագրությունը: Այդպես ձեռնպահ-ձեռնպահ էլ մեր ուսադիրավոր պաշտպանները խուսափում են խոսել բանակում սպայակազմի հովանավորչության, պատասխանատվությունից խուսափելու, անպատժելիության մթնոլորտի, կանոնադրական հարաբերությունների խախտման, սպանությունների և ինքնասպանությունների մասին, որոք չեն կարող ծայրահեղ անհանգստություն չպատճառել հասարակությանը: Եվ միայն մենք չէ, որ այդ մասին ասում ենք: Օրերս նույնիսկ ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի պատասխանատուները հայտարարեցին, որ Հայաստանի զինված ուժերի խնդիրները «մնում են իրենց ուշադրության կենտրոնում ու որոշակի անհանգստություն են հարուցում»: Նրանց ներկայիս պահանջն է, որպեսզի Հայաստանի ղեկավարությունը անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկի առկա թերությունների վերացման ուղղությամբ, և որպեզի բանակը համապատասխանի ԵԱՀԿ չափորոշիչներին:
Ինչքան էլ այսօր փորձ արվի արդարացնել նման կացությունը, բացատրություն գտնել այս կամ այն դեպքը ծնող հանգամանքների համար, շատ դժվար պիտի լինի հիմնավորել, թե ինչու՞ մինչ օրս զինծառայողները (հատկապես ստորադասները) օրենքով սահմանված որևէ մեխանիզմ չունեին բողոքելու կամ բողոքարկելու այն ապօրինությունները, որ իրենց նկատմամբ կատարվել են: Դրա հետ մեկտեղ չենք կարող նաև չարձանագրել, որ այդ մեխանիզմների առկայությունն ընդամենը գործի մի մասը կլիներ, քանի որ զինված ուժերում բացակայում է ամենահիմնականը` ստեղծված խնդրահարույց իրավիճակը շտկելու կամքը:
Օհանյանը երեկ ասում էր, թե բանակում այժմ բարեփոխումներ են իրականացվում, որոնք կարևոր երկու նպատակ են հետապնդում` Հայաստանի պաշտպանության համար ազգային ու միջազգային երաշխիքների ստեղծում: Օհանյանից այս հավաստիացումը լսում ենք արդեն չորրորդ տարին: Իսկ խոստացած բարեփոխումները ոչ տեսնող է եղել, ոչ ճանաչող: Չկա նման բան: Սրանք պարապ խոսքեր են: Վերջին դարակազմիկ նախաձեռնությունը եղավ այն, որ օրերս ի վերջո Հայաստանի զինվորական դատախազությունում սկսեց կգործել թեժ գիծը: Հիմա էլ խոսում են այն մասին, թե հրատապ է ռազմական օմբուդսմենի ինստիտուտի ստեղծման անհրաժեշտությունը: Սակայն հազիվ թե ՊՆ-ն գրկաբաց ընդունի նման նախաձեռնությունը:
ԵՊՀ դահլիճում Սեյրան Օհանյանի ներկայությունից թևեր առած ռեկտոր Արամ Սիմոյանն իր ելույթում նշում էր. «Մենք լավ ենք հասկանում, որ հայոց բանակն է այն կարևոր ու միակ գործոնը, որ ապահովում է մեր երկրի ու ժողովրդի խաղաղ առաջընթացը»: Եթե ռեկտորն այսօր ասում է, թե բանակն է այն միակ գործոնը, որն ապահովում է մեր երկրի խաղաղ առաջընթացը (առաջընթա՞ցը), ապա այդ ռեկտորը նույնիսկ շարքային ուսուցիչ լինելու իրավունք չունի, քանի որ, նախ, յուրաքանչյուր իրեն հարգող երկիր չի կարող միայն մեկ գործոնի հույսին մնալ, և բացի դա էլ նշված այլ գործոններից մեկի առկայությունն էլ պարտավոր էր ապահովել հենց նույն ռեկտորն իր ղեկավարած հաստատության հետ միասին, ինչը, ինչպես տեսնում ենք, չի արվել: Իսկ գիտակցումն այն փաստի, որ Հայաստանն այլևս ոչ թե սպառող, այլ անվտանգության միջազգային երաշխավոր տարր է, էլ ավելի է առաջնային դարձնում պահանջը, որ մենք պետք է անհանդուժող լինենք Զինված ուժերում կատարված յուրաքանչյուր իրավախախտման նկատմամբ:
Հայաստանի խորհրդարանում մարտի 10-ին օտարերկրացի փորձագետների մասնակցությամբ կայանալու են լսումներ զինված ուժերում առկա իրավիճակի եւ ԶՈՒ ներքին ու արտաքին կարգապահական կանոնագրքերի վերաբերյալ: Անկատար օրենսդրական դաշտը շտկելու ջանքերը հաջողություն կունենան միայն այն պարագայում, եթե գործեն օրենքները կիրառելու մեխանիզմներն ու նվազի այն ավելորդ լոպազությունը, ինչի հաշվին դեռ ոչ մի երկրում հայրենիք չեն պաշտպանել:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s