Կարևորությունը վերահաստատելու պահանջ

22 Փտր

Հայ- ադրբեջանական հակամարտության գոտում նկատվող վտանգավոր լարվածությունը շուտափույթ լիցքաթափման պահանջ է զգում: Թերևս այդ հրամայականով կարելի է բացատրել Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հերթական եռակողմ հանդիպման կազմակերպումը, որը կայանալու է մարտի 5-ին, Սոչիում: Բոլորն էլ հասկանում են, որ այդ բանակցություններից մեծ սպասելիքներ ակնկալելն իրատեսական չէ, և լավագույն դեպքում այն կարող է զսպող գործոնի դեր խաղալ կողմերի համար` հորդորելով ձեռնպահ մնալ կտրուկ քայլերից և վիճակն ապակայունացնող սադրանքներից: Հիշեցնենք, որ վերջին անգամ նույն ձևաչափով երեք պետությունների ղեկավարները հանդիպել էին նախորդ տարվա հոկտեմբերի 27-ին, Աստրախան քաղաքում, որտեղ պայմանավորվել էին ռազմագերիների ու զոհված զինծառայողների դիակների փոխանակում իրականացնել: Պայմանավորվածությունն, իհարկե, մնաց թերի և մեկ-երկու գործողությունից հետո նույնիսկ մի տեսակ մոռացության տրվեց` դառնալով վկայությունն այն բանի, որ նույնիսկ առաջին հայացքից պարզ և իրագործելի համարվող հարցերում կողմերը շարունակում են դրսևորել կոշտ համառություն ու փոխադարձ անվստահություն:
Սակայն սպասվող հանդիպմանն առնչվող զարգացումների շարքում առավել հատկանշականն այս պահին մեկ այլ հանգամանք է: Նախ ուզում ենք ուշադրություն հրավիրել այն փաստի վրա, որ Սոչիի եռակողմի մասին լրագրողներին առաջինը տեղեկացրեց ոչ այլ ոք, քան Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպան Մեթյու Բրայզան: Դժվար է հասկանալ, թե ինչու է նման առաքելությունը ստանձնում հատկապես Ամերիկայի դեսպանը: Որպես ո՞վ է նա հանդես գալիս տվյալ պարագայում: Նա ոչ կազմակերպիչն է, որ միջնորդը, ոչ կողմերից մեկի ներկայացուցիչը: Այս անհարկի, մի փոքր էլ անպատշաճ միջամտությունը ստիպում է մտածել այն մասին, որ կատարվածն այլ բան չէ, քան ռուսական նախաձեռնությանն իբրև հակակշիռ իրենց ներկայությունը հիշեցնելու ամերիկյան ձև: Ընդ որում, նույն Բրայզան առիթը բաց չի թողել մեկ անգամ ևս հաճոյանալու Բաքվի լսարանին և հայտարարելու, որ պաշտոնական Վաշինգտոնը պաշտպանում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը և չափազանց մեծ նշանակություն է տալիս այդ երկրի հետ հարաբերություներին: «Ես կաշխատեմ, որպեսզի Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը արդարացի լուծում գտնի»,- ասել է նա:
Բրայզան աշխատելու է հանուն արդար լուծման: Բրայզայի համար Ղարաբաղը նրա դիվանագիտական գործունեության առաջնահերթություններից է: Եվ անելու է ամեն ինչ, որպեսզի կողմերը ընդհանուր հայտարարի գան, քանի որ, ըստ Բրայզայի, «Մինսկի խումբը չի կարող որոշում կայացնել կողմերի փոխարեն»: Մի խոքով, Բրայզան կարող է այն, ինչը չի կարող Մինսկի խումբը:
Ռուսական միջնորդությանը «դիմագրավելու» հաջորդ փորձը կարող է դառնալ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ջեյմս Սթայնբերգի գլխավորած պատվիրակության այցը Հայաստան, որը սպասվում է փետրվարի 24-ին: Թեև առայժմ պաշտոնապես որևէ բան չի ասվել այցելության նպատակի մասին, սակայն արդեն կա այն համոզմունքը, որ հիմնական թեման լինելու է Ղարաբաղյան խնդրի կարգավորումը։ Սթայնբերգը նախորդ տարի ևս երկու համանման հանդիպումներ ունեցավ մեր իշխանությունների հետ։ Իսկ այժմ, այն էլ մարտի 5-ից առաջ նրա Հայատան ժամանելը վկայում է, որ իբրև ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող երկիր ԱՄՆ-ն չի ցանկանում մնալ ստվերում և իր կարևորությունը վերահաստատելու պահանջ ունի:
Նույն տեսանկյունից կարելի է դիտարկել նաև ԱՄՆ ազգային հետախուզության տնօրեն Ջեյմս Քլեփերի` օրերս արտասանած ելույթը Ներկայացուցիչների պալատի Հետախուզության կոմիտեում, որի ժամանակ վերջինս մասնավորապես ասաց. «Լեռնային Ղարաբաղի սառեցված հակամարտությունը պոտենցիալ թիրախ է: Ադրբեջանի կառավարությունը գոհ է հայ-թուրքական գործընթացի կասեցումից, սակայն Բաքուն Հայաստանի միջոցով մտադիր է Արևմուտքի ուշադրությունը սևեռել Ադրբեջանի շահերի վրա։ Կողմերի միջև վստահության բացակայությունն ու աճող ռազմական հռետորությունը, ինչպես նաև զինված ուժերի շփման գծի երկայնքով շարունակվող փոխհրաձգությունները մեծացնում են փոքրամասշտաբ ռազմական գործողությունների վտանգը, ինչը կարող է իրադրության սրման հանգեցել»։
Ամերիկացիներն առաջին անգամը չէ, որ խոսում են վտանգների մասին: Հիշենք, թե ինչպես նույն հետախուզական ծառայության պատասխանատուները ժամանակին նույնիսկ պատերազմի վերսկսման ամսաթվեր էին նշում: Իսկ ընդհանրապես, հանրահայտ է ամեն բան չափից ավելի դրամատիզացնելու և այնուհետև փրկության հասնելու նրանց թուլությունը: Ահա ևս մի ամերիկացի դիվանագետ, նախկինում`Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպան, իսկ այժմ Վաշինգտոնի Ատլանտյան խորհրդի Հարավային Կովկասի հարցերով վերլուծաբան Ռոսս Ուիլսոնը հատկապես այս օրերին իր անհանգստությունն է հայտնում ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ։ Նա կարծում է, որ գործընթացը դանդաղ է ընթանում և կա անհրաժեշտություն մեծացնելու ԼՂ իրադրության վերաբերյալ ներկա պահին շատ փոքր նշանակություն ունեցող միջազգային դիտարկումները։ «Հակառակ դեպքում աճում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության մեջ իրավիճակի սաստկացման հնարավորությունը»,- իր նախարդների ոգով եզրափակում է նա:
Եվ վերջապես, ԱՄՆ Կոնգրեսում հայամետ կոնգրեսական Ֆրենկ Փալոնը, ասես ամփոփելով բոլորի մտքերը, օրերս իր ելույթներից մեկի ժամանակ ուղղակի հայտարարեց. «Ես կցանկանայի ընդգծել, որ Միացյալ Նահանգների ներկայությունը Հարավային Կովկասում անհրաժեշտ է թեկուզ նրա համար, որպեսզի Հայաստանի անվտանգությանը ոչինչ չսպառնա»:
Նման սրտացավությունը, այն էլ Սոչիում կայանալիք եռակողմ բանակցություններից առաջ, ոչ միայն հասկանալի էր, այլև կանխատեսելի: Եվ մինչ Վաշինգտոնում կորոշեն, թե մեր անվտանգությունն ապահովող ներկայությունն այս անգամ ինչ կերպարանք պիտի ունենա, Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 25-ին աշխատանքային այցով կմեկնի Ռուսաստանի Դաշնություն`Սանկտ Պետերբուրգում հանդիպելու ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հետ: Ինչպես ասում են, մեծ նախաձեռնություններից առաջ հարկ է ժամացույցի սլաքներն ուղղել գործընկերոջ հետ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s