Պահոց | 3:26 ե.

ՌՈԲԵՐՏ ԲԸՐՆՍ

22 Փտր

ԵՍ ԴՈՒՐՍ ԿԳԱՄ, ՍԻՐԵԼԻՍ

Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Հայրս, մայրս ու աշխարհն էլ սաստեն ինձ,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս:

Բայց երբ կգաս, կամաց արի, գաղտնաբար,
Որ չլսեն`զգույշ`դուռը բացելիս,
Որ չտեսնեն`ստվեր գտիր քեզ համար,
Այնպես արի, որ իբրև թե չես գալիս,
Այնպես արի, որ իբրև թե չես գալիս:

Երբ հանդիպես եկեղեցում, շուկայում,
Կանգնիր ինձ մոտ`անծանոթի մոտ իբրև,
Քո աչքերից մի շող փռիր իմ վերև,
Այնպես նայիր, որ իբրև թե չես նայում,
Այնպես նայիր, որ իբրև թե չես նայում:

Հավատացրու, որ անսեր ես, անզգա,
Հավատացրու, որ չեմ տեսքով լուսեղեն,
Բայց ուրիշի կատակով իսկ մի ժպտա,
Չլինի թե սիրտդ սրտիցս խլեն:

Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ, սիրելիս,
Հայրս, մայրս ու աշխարհն էլ սաստեն ինձ,
Դու մեղմ սուլիր, ես դուրս կգամ սիրելիս:

Կարևորությունը վերահաստատելու պահանջ

22 Փտր

Հայ- ադրբեջանական հակամարտության գոտում նկատվող վտանգավոր լարվածությունը շուտափույթ լիցքաթափման պահանջ է զգում: Թերևս այդ հրամայականով կարելի է բացատրել Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հերթական եռակողմ հանդիպման կազմակերպումը, որը կայանալու է մարտի 5-ին, Սոչիում: Բոլորն էլ հասկանում են, որ այդ բանակցություններից մեծ սպասելիքներ ակնկալելն իրատեսական չէ, և լավագույն դեպքում այն կարող է զսպող գործոնի դեր խաղալ կողմերի համար` հորդորելով ձեռնպահ մնալ կտրուկ քայլերից և վիճակն ապակայունացնող սադրանքներից: Հիշեցնենք, որ վերջին անգամ նույն ձևաչափով երեք պետությունների ղեկավարները հանդիպել էին նախորդ տարվա հոկտեմբերի 27-ին, Աստրախան քաղաքում, որտեղ պայմանավորվել էին ռազմագերիների ու զոհված զինծառայողների դիակների փոխանակում իրականացնել: Պայմանավորվածությունն, իհարկե, մնաց թերի և մեկ-երկու գործողությունից հետո նույնիսկ մի տեսակ մոռացության տրվեց` դառնալով վկայությունն այն բանի, որ նույնիսկ առաջին հայացքից պարզ և իրագործելի համարվող հարցերում կողմերը շարունակում են դրսևորել կոշտ համառություն ու փոխադարձ անվստահություն:
Սակայն սպասվող հանդիպմանն առնչվող զարգացումների շարքում առավել հատկանշականն այս պահին մեկ այլ հանգամանք է: Նախ ուզում ենք ուշադրություն հրավիրել այն փաստի վրա, որ Սոչիի եռակողմի մասին լրագրողներին առաջինը տեղեկացրեց ոչ այլ ոք, քան Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպան Մեթյու Բրայզան: Դժվար է հասկանալ, թե ինչու է նման առաքելությունը ստանձնում հատկապես Ամերիկայի դեսպանը: Որպես ո՞վ է նա հանդես գալիս տվյալ պարագայում: Նա ոչ կազմակերպիչն է, որ միջնորդը, ոչ կողմերից մեկի ներկայացուցիչը: Այս անհարկի, մի փոքր էլ անպատշաճ միջամտությունը ստիպում է մտածել այն մասին, որ կատարվածն այլ բան չէ, քան ռուսական նախաձեռնությանն իբրև հակակշիռ իրենց ներկայությունը հիշեցնելու ամերիկյան ձև: Ընդ որում, նույն Բրայզան առիթը բաց չի թողել մեկ անգամ ևս հաճոյանալու Բաքվի լսարանին և հայտարարելու, որ պաշտոնական Վաշինգտոնը պաշտպանում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը և չափազանց մեծ նշանակություն է տալիս այդ երկրի հետ հարաբերություներին: «Ես կաշխատեմ, որպեսզի Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը արդարացի լուծում գտնի»,- ասել է նա:
Բրայզան աշխատելու է հանուն արդար լուծման: Բրայզայի համար Ղարաբաղը նրա դիվանագիտական գործունեության առաջնահերթություններից է: Եվ անելու է ամեն ինչ, որպեսզի կողմերը ընդհանուր հայտարարի գան, քանի որ, ըստ Բրայզայի, «Մինսկի խումբը չի կարող որոշում կայացնել կողմերի փոխարեն»: Մի խոքով, Բրայզան կարող է այն, ինչը չի կարող Մինսկի խումբը:
Ռուսական միջնորդությանը «դիմագրավելու» հաջորդ փորձը կարող է դառնալ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Ջեյմս Սթայնբերգի գլխավորած պատվիրակության այցը Հայաստան, որը սպասվում է փետրվարի 24-ին: Թեև առայժմ պաշտոնապես որևէ բան չի ասվել այցելության նպատակի մասին, սակայն արդեն կա այն համոզմունքը, որ հիմնական թեման լինելու է Ղարաբաղյան խնդրի կարգավորումը։ Սթայնբերգը նախորդ տարի ևս երկու համանման հանդիպումներ ունեցավ մեր իշխանությունների հետ։ Իսկ այժմ, այն էլ մարտի 5-ից առաջ նրա Հայատան ժամանելը վկայում է, որ իբրև ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող երկիր ԱՄՆ-ն չի ցանկանում մնալ ստվերում և իր կարևորությունը վերահաստատելու պահանջ ունի:
Նույն տեսանկյունից կարելի է դիտարկել նաև ԱՄՆ ազգային հետախուզության տնօրեն Ջեյմս Քլեփերի` օրերս արտասանած ելույթը Ներկայացուցիչների պալատի Հետախուզության կոմիտեում, որի ժամանակ վերջինս մասնավորապես ասաց. «Լեռնային Ղարաբաղի սառեցված հակամարտությունը պոտենցիալ թիրախ է: Ադրբեջանի կառավարությունը գոհ է հայ-թուրքական գործընթացի կասեցումից, սակայն Բաքուն Հայաստանի միջոցով մտադիր է Արևմուտքի ուշադրությունը սևեռել Ադրբեջանի շահերի վրա։ Կողմերի միջև վստահության բացակայությունն ու աճող ռազմական հռետորությունը, ինչպես նաև զինված ուժերի շփման գծի երկայնքով շարունակվող փոխհրաձգությունները մեծացնում են փոքրամասշտաբ ռազմական գործողությունների վտանգը, ինչը կարող է իրադրության սրման հանգեցել»։
Ամերիկացիներն առաջին անգամը չէ, որ խոսում են վտանգների մասին: Հիշենք, թե ինչպես նույն հետախուզական ծառայության պատասխանատուները ժամանակին նույնիսկ պատերազմի վերսկսման ամսաթվեր էին նշում: Իսկ ընդհանրապես, հանրահայտ է ամեն բան չափից ավելի դրամատիզացնելու և այնուհետև փրկության հասնելու նրանց թուլությունը: Ահա ևս մի ամերիկացի դիվանագետ, նախկինում`Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպան, իսկ այժմ Վաշինգտոնի Ատլանտյան խորհրդի Հարավային Կովկասի հարցերով վերլուծաբան Ռոսս Ուիլսոնը հատկապես այս օրերին իր անհանգստությունն է հայտնում ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ։ Նա կարծում է, որ գործընթացը դանդաղ է ընթանում և կա անհրաժեշտություն մեծացնելու ԼՂ իրադրության վերաբերյալ ներկա պահին շատ փոքր նշանակություն ունեցող միջազգային դիտարկումները։ «Հակառակ դեպքում աճում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության մեջ իրավիճակի սաստկացման հնարավորությունը»,- իր նախարդների ոգով եզրափակում է նա:
Եվ վերջապես, ԱՄՆ Կոնգրեսում հայամետ կոնգրեսական Ֆրենկ Փալոնը, ասես ամփոփելով բոլորի մտքերը, օրերս իր ելույթներից մեկի ժամանակ ուղղակի հայտարարեց. «Ես կցանկանայի ընդգծել, որ Միացյալ Նահանգների ներկայությունը Հարավային Կովկասում անհրաժեշտ է թեկուզ նրա համար, որպեսզի Հայաստանի անվտանգությանը ոչինչ չսպառնա»:
Նման սրտացավությունը, այն էլ Սոչիում կայանալիք եռակողմ բանակցություններից առաջ, ոչ միայն հասկանալի էր, այլև կանխատեսելի: Եվ մինչ Վաշինգտոնում կորոշեն, թե մեր անվտանգությունն ապահովող ներկայությունն այս անգամ ինչ կերպարանք պիտի ունենա, Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 25-ին աշխատանքային այցով կմեկնի Ռուսաստանի Դաշնություն`Սանկտ Պետերբուրգում հանդիպելու ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հետ: Ինչպես ասում են, մեծ նախաձեռնություններից առաջ հարկ է ժամացույցի սլաքներն ուղղել գործընկերոջ հետ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԳԱԲՐԻԵԼ ԳԱՐՍԻԱ ՄԱՐԿԵՍ

22 Փտր

Այժմ ես ավելի շատ եմ շտապում: Առաջներում ես, ըստ սովորության, ասում էի. «Այդ կարող եմ անել 20 կամ 30 տարի հետո», սակայն այժմ գիտեմ, որ ես չունեմ այդ 30 տարվա պաշարը: Թեպետ աշխատում եմ հաղթահարել դա, երբ նստում եմ գրասեղանի առջև: Ոչ մի բան ինձ չի կարող ստիպել հրաժարվել նրանից, ինչ ես անում եմ: Ես գրում եմ, և դրանում իմ ամբողջ կյանքն է:
… Ես ունեցել եմ անսովոր մանկություն: Ես մեծացել եմ սնահավատ մարդկանց միջավայրում, որոնք օժտված էին հարուստ երևակայությամբ: Նրանք ապրում էին պատրանքների մշուշոտ աշխարհում: Իմ տատիկը, օրինակ, միանգամայն բնականորեն գիշերները ինձ պատմում էր այնպիսի հեքիաթներ, որոնցից մազերս բիզ-բիզ էին կանգնում: Իմ պապը մի վիթխարի ծերուկ էր, որն ասես սավառնում էր ժամանակի մեջ, և ես նրան շատ էի սիրում: Ութ տարեկան էի, երբ նա մեռավ: Ես շատ ծանր ապրեցի նրա մահը: Նա պատմում էր ինձ իր կյանքի և այն ամենի մասին, ինչ կատարվում էր մեր գյուղում ու գավառում` սկսած անհիշելի ժամանակներից: Նա մանրամասն պատմում էր նաև իր մասնակցած պատերազմների և ուրիշ իրադարձությունների մասին, որոնք խորը հետք էին թողել Կոլումբիայի կյանքում:
Մայրս հրաշալի կին էր: Մի անգամ, երբ նրան հարցրեցին, թե իր որդին տաղանդավոր լինելու համար ինչին է պարտական, նա աչքը չթարթելով պատասխանեց. «Սկոտի հեղուկին»: Կամ ահա մի ուրիշ բան. դուք գիտեք, որ ես մի քանի եղբայր ունեմ: Ամեն անգամ, երբ մեզնից մեկը ինչ-որ տեղ պիտի մեկներ, նա մոմ էր վառում և սկսում աղոթել: Իսկ հիմա մենք բոլորս ապրում ենք տարբեր վայրերում, և երբ վերջին անգամ հանդիպեցի մորս` ինձ ասաց. «Գիտե՞ս, հիմա իմ տանը անընդհատ մոմ է վառվում, գուցե ձեզնից մեկը մի տեղ կթռչի, իսկ ես չեմ իմանա…»:
Իմ ընտանիքի բոլոր անդամները ինձ համար մեծ նշանակություն ունեն և այս կամ այն կերպարով հանդես են գալիս իմ վեպերի մեջ: Ես երբեք չեմ մոռանում, որ փոստի ծառայողի որդի եմ Արակատակայից: Եվ կարծում եմ… դեռ ուշ չէ երկրագնդի վրա ընդհանուր տուն ստեղծելու երազանքի իրագործման համար, որպեսզի ոչ մի ժողովուրդ չկարողանա թելադրել իր կամքն ուրիշներին:

ՀԵՔԻԱԹԻ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

22 Փտր

Հեքիաթները լինում են երեք տեսակ՝ լավ հեքիաթներ, շատ լավ հեքիաթներ և ոչ այնքան: Վատ հեքիաթներ չեն լինում, քանի որ դրանց արդեն հեքիաթ չես անվանի: Ինչպես աշխարհում ամեն բան, սրանք էլ իրենց ավարտն ունեն: Եվ հենց հեքիաթի ավարտն է, որ իր մեջ պարփակում է ողջ պատմության հմայքը: Հեքիաթի վերջաբան կուզե՞ք լսել:
… Երկնքից երեք խնձոր ընկավ ու երեքն էլ՝ մեկի գլխին: Մարդը ցավից գլուխը բռնեց, հետո հավաքեց խնձորներն ու ասաց.
— Տեսնես ինչու՞ հենց իմ գլխին թափվեցին խնձորները:
— Ուրեմն դու հեքիաթ ես պատմել,- ասացին նրան:
— Չեմ պատմել,- ասաց տուժողը:
— Ուրեմն այդ հեքիաթը դու ես հորինել:
— Ես չեմ հորինել,- հրաժարվեց խնձորով մարդը:
— Իսկ դու մի հուսահատվիր,- ասացին նրան,- որովհետև երբեք ուշ չէ այդ ամենն անելու համար:
Եվ սա պատահեց, քանի որ անկայուն էր երկինքը ու անհեքիաթ ժամանակներ էին երկրի վրա:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

%d bloggers like this: