Վտանգ, որ դեռ անուն չունի

21 Փտր

Երբ Ահաբեկչության դեմ պայքարող իսրայելական պետական բյուրոն հրապարակեց այն պետությունների ցանկը, որտեղ մեծ է հավանականությունը, թե մոտ ժամանակներս հարձակումներ կլինեն իսրայելցիների ու իսրայելական դիվանագիտական կառույցների դեմ, ամենաշատը զարմանալու պատճառ ունեցանք հայերս, քանի որ հնարավոր 9 պետությունների ցանկում նշվել էր նաև Հայաստանի անունը: Ի՞նչ ընդհանուր բան կարող էր Հայաստանն ունենալ «Հըզբալա»-ի առաջնորդ Իմադա Մուղնիի սպանության, այդ դեպքի 3-րդ տարելիցի և դրա արդյունքում վրիժառության ակտ կատարելու սպառնալիքների հետ, մնաց անպատասխան ու անհասկանալի: Մեր երկրի ԱԳՆ-ն, որի անմիջական պարտականություններից մեկն էլ քաղաքացիներին պարզաբանումներ տալն է, դարձյալ բերանը ջուր առավ ու հրաժարվեց որևէ հայտարարություն անելուց: Եղած զարմանքներին գումարվեց մի զարմանք էլ այն բանի համար, որ Երևանում Իսրայելի դեսպանատուն ոչ եղել է ու ոչ էլ կա, ուրեմն և չեղած դեսպանատունը հօդս ցնդեցնելու ծրագիրը ոչ մի գնով իրագործելի չէր լինի նույնիսկ աշխարհի ամենապրոֆեսիոնալ տեռորիստի համար: Այս բոլորն այնքան տարօրինակ էր, որ արդեն ոչ թե մենք, այլ Հայաստանում հրեական համայնքի ղեկավարը սադրանք որակեց իսրայելական պետական բյուրոյի հայտարարությունը։ «Այս լուրը սադրանք է։ Հայաստանը տոլերանտ երկիր է, այստեղ ամեն ինչ լավ է, հանգիստ է։ Նմանօրինակ լուրերը տարածվում են հատուկ, որպեսզի այս սիրուն երկրում զբոսաշրջությունը չզարգանա»,- ասաց նա:
Հնարավոր պատճառների մասին դեռ կխոսենք, իսկ մինչ այդ նշենք, որ մեզնից զատ հատկապես վտանգավոր պետություններ էին դիտվում Ադրբեջանը, Վրաստանը, Թուրքիան, Վենեսուելան, Եգիպտոսը, Կոտ-դ-Իվուարը, Մալին ու Մավրիտանիան: Ի դեպ, սա նոր բան չէ, Իսրայելն արդեն 3-րդ տարին է, որ փետրվարին հայտարարում է բարձր պատրաստականության մասին։ Սակայն այժմ տարբերությունը կայանում է նրանում, որ սպառնալիքը ոչ թե ընդհանուր է, այլ վերաբերում է կոնկրետ երկրների: Եվ ահա, ահաբեկչությունների վտանգով պայմանավորված երեք երկրներում սկսեցին փակվել Իսրայելի ներկայացուցչությունները: Առաջինն այդ շարքում Թուրքիան էր: Անկարայում փակվեց Իսրայելի դեսպանատունը, իսկ Ստամբուլում` իսրայելյան հյուպատոսությունը: Շատ չանցած Իսրայելի դեսապանատունը դադարեցրեց իր աշխատանքը Վրաստանում: Դիվանագիտական առաքելության աշխատակիցները հրաժարվեցին մեկնաբանություններից, ԱԳՆ-ն նույնպես պարզաբանում չտվեց: Եվս մի փոքր, ու եռյակն ամբողջացրեց Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանատունը: Նրա դռները կողպվեցին անորոշ ժամանակով:
Ի՞նչ կարող էր սա նշանակել: Եթե կա վտանգ, այդ դեպքում ինչու՞ խուսափել այդ բանն ասելուց և փոխարենը եղածը բացատրել ինչ-ինչ տեխնիկական խնդիրներով, որոնք որևէ մեկը լուրջ ընդունել չի պատրաստվում: Ի վերջո կա Ահաբեկչության դեմ պայքարող իսրայելական պետական բյուրոյի հայտարարությունը, էլ ի՞նչ կարիք կա մուկնուկատու խաղալ:
Բայց պարզվում է, որ կարիք կա: Ենթադրենք, թե Իսրայելին իսկապես սպառնացել են: Այդ դեպքում ինչպե՞ս բացատրել այն, որ օրերս Միացյալ Նահանգները հանկարծ որոշեց ոչ թե հրեաներին, այլ իր քաղաքացիներին նախազգուշացնել Ադրբեջանում հնարավոր ահաբեկչության մասին: Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանատունը վերջին երկու շաբաթում երկու հաղորդագրություն տարածեց միևնույն բովանդակությամբ, որում վերահաստատել էր սպառնացող վտանգը: «ԱՄՆ պետքարտուղարությունը տեղեկությունների է տիրապետում, որ Ադրբեջանում ամերիկյան շահերի դեմ ահաբեկչություններ են հնարավոր: Այդ վտանգը լուրջ է մնում»,- ասված էր հաղորդագրության մեջ: Բայց արի ու տես, որ ոչ մի ամերիկացու մտքով չանցավ իսրայելցիների օրինակով փակել Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատունը:
Մի պահ պատկերացնենք, թե Վաշինգտոնն ու Թել Ավիվը միևնույն բանի մասին են խոսում: Այդ դեպքում ի՞նչ բացատրություն կարելի է տալ Վրաստանի անվտանգության կոմիտեի նախագահ Գիվի Թարգամաձեի այն պնդմանը, թե Իսրայելի նման որոշումը, ինչպես նաև որոշումը, որով Վրաստանը, Հայաստանն ու Ադրբեջանը մտցվել են Իսրայելի քաղաքացիների համար վտանգավոր համարվող երկրների ցանկի մեջ, կապված է Իրանին տարածքով մոտ գտնվելու հետ: Իսկ ու՞ր մնաց հանգուցյալ Իմադա Մուղնիի հիշատակը, ու՞ր անհետացան պաղեստինցի և այլ ազգության ծայրահեղական խմբավորումները, որոնք իբր խոստացել էին տարբեր երկրներում Իսրայելի ներկայացուցչությունների նկատմամբ ահաբեկչական գործողություններ կատարել, եթե ամբողջ իրարանցման մեղավորը Իրանն է:
Սակայն պատկերացրեք, որ սա էլ դեռ վերջնական փաստարկումը չէ: Հաջորդ վարկածն անմիջականորեն վերաբերում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի կողմից ստորագրված մի հրամանագրի, որով հաստատվում է Ադրբեջանի ԱԳՆ և Պաղեստինի պետության միջև Բաքվում Պաղեստինի դեսպանատան գործունեությանը նյութատեխնիկական օգնություն ցուցաբերելու մասին համաձայնագիրը: Այդ համաձայնագրում ուշադրություն է գրավում «Պաղեստինի պետություն» արտահայտությունը: Եվ այժմ Բաքվի դիվանագիտական շրջանակներում շատերն են համոզված, որ Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանատան աշխատանքը դադարեցնելու պատճառը հենց դա է, Իսրայելը դրանով սպառնացել է Պաղեստինի հետ պաշտոնական հարաբերություններ ստեղծած Ադրբեջանին: Նույնիսկ խոսվում է մի հեռագրի մասին, որտեղ իբր գրված է եղել, որ եթե պաշտոնական Բաքուն Պաղեստինի հետ կապված քաղաքականությունը չվերանայի, Իսրայելը նույն քայլերը կարող է գործադրել Լեռնային Ղարաբաղի հարցում` անտեսելով Բաքվի հետ բարեկամական հարաբերությունները:
Այս բոլորն` ի գիտություն: Իսկ հիմա` մեկ այլ դիտարկման մասին, որը ևս գոյության ու արծարծվելու իրավունք ունի: Իսրայելը, ԱՄՆ-ն, այնուհետև Մեծ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան համարյա միաժամանակ իրենց քաղաքացիներին հորդորեցին հեռու մնալ Անդրկովկասից: Եվ բոլոր դեպքերում առանձնապես ընդգծվում էին Հայաստանը, Ադրբեջանն ու Լեռնային Ղարաբաղը: Ընդ որում, ընդգծվում էին ակնհայտ անհիմն ու նույնիսկ ծիծաղելի պատճառաբանություններով: Օրինակ, որքանո՞վ է խելամիտ սեփական երկրի քաղաքացուն ասել, թե կարիք չկա գնալ Հայաստան, քանի որ ինչ-որ տեղ` Սյունիքում ականապատված վայրեր կան: Նման բան նույնիսկ Հայաստանն իր քաղաքացիներին չի զգուշացնում: Բայց ահա Փարիզում դրա մասին մտածել են ու խիստ անհանգստացել. հանկարծ մի բան չպատահի՞ լեն ու բոլ երկիրը թողած սահմանի ականների վրա շրջագայող իրենց զբոսաշրջիկներին…
Իսկ գուցե այդ երկրներում իսկապե՞ս գիտեն մի լուրջ բան, որը մենք դեռ չգիտենք: Ասենք, պատերազմի վերսկսման հավանականությունը, ինչը բոլորովին էլ յոթ սարից այն կողմ չէ: Ուրիշ ի՞նչը կարող էր այդպես միանգամից ոտքի հանել բոլորին և ստիպել` դիմելու ծայրահեղ քայլերի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s