Պահոց | 3:14 ե.

Փող, զենք և դժգոհություն

17 Փտր

Ժողովրդական իմաստությունը մեզ թելադրում է չհաշվել նվեր տված ձիու ատամները: Ընդհակառակը, բարեկիրթները նույնիսկ շնորհակալ են լինում ընծայի համար, քանի որ նվիրատուն ամենևին էլ պարտավոր կամ հարկադրված չէր ինչ-որ բան հանձնել անհատույց: Սակայն քաղաքականությունը կարծես թե ընդհանուր ոչինչ չունի լավ դաստիարակության հետ, և այստեղ ոչ միայն ատամներն են հաշվում, այլև հաշվելու ենթակա ամեն բան: Ընդ որում, դա արվում է ոչ այնքան մաթեմատիկական կանոնների պահպանման, որքան այդ կանոնները սեփական մտադրություններին ծառայեցնելու նպատակով:
Հենց այսպիսի կողմնորոշում ուներ ԱՄՆ Կոնգրեսը, երբ օրերս քննարկման դրեց 2011 ֆինանսական տարվա ֆինանսավորումների հարցը, իսկ երկրի նախագահ Բարաք Օբաման իր հերթին օրենսդիրներին ներկայացրեց առաջարկներ 2012թ. բյուջեի վերաբերյալ: Ահա այդ ժամանակ էլ նա այլ երկրների շարքում հիշատակեց նաև Հայաստանի անունը` տեղեկացնելով, որ Միացյալ Նահանգները պատրաստվում է 40 միլիոն դոլարի չափով օգնություն տրամադրել մեր երկրին: Նախատեսված գումարը ճիշտ այնքան է, որքան այս տարի, ու կարծես թե ամենևին էլ քիչ չէ: Թվում էր, շնորհակալությունից բացի հայկական կողմից այլ բան պետք չէր սպասել: Սակայն հաջորդ պահին պարզվելու էր, որ հնչեցված բառերի հեղեղում բացակայելու էր հատկապես այդ միակը` երախտիքի բառը:
Հայտնի բան է, որ մենք կդադարեինք ինքներս մեզ նման լինել, եթե անմիջապես եղածը չհամեմատեինք մեր հարևանների ստանալիք միջոցների հետ և ուշադրություն չդարձնեինք հարակից մանրամասներին: Եվ հենց այդ մանրամասների մեջ էլ գտնվեցին անհամապատասխանության այն «բացիլները», որոնք հարուցեցին դժգոհության վարակը: Ի՞նչ էր այս անգամ առաջարկում Օբաման մեր և դրկից երկրների համար: Նախ ասենք, որ ամերիկացիները եկող տարի պատրաստվում են դադարեցնել «Համաշխարհային առողջապահություն» և «Երեխաների փրկություն» ծրագրերի գծով Հայաստանին տրամադրվող օգնությունը: Դա նախկինում կազմել է տարեկան 400 հազար դոլար և, ինչ խոսք, ցավալի է, որ շարունակություն չի գտնելու: Բայց սրանց մասին որևէ տրտունջք, ափսոսանքի խոսք չհնչեց միայն ու միայն այն պատճառով, որ Ադրբեջանը նույնպես զրկվել էր հիշատակված երկու ծրագրերի օժանդակությունից:
Պայթյունի համար առիթը պիտի դառնար Օբամայի հաջորդ առաջարկը` կապված առանձին երկրներին տրամադրվելիք ռազմական օգնության հետ: Այս մասով ԱՄՆ նախագահն առաջարկեց Հայաստանին հատկացնել 3,45 մլն դոլար` արտաքին ռազմական ֆինանսական օգնության ու միջազգային ռազմական կրթության համար: Երբ հայերը դա համեմատեցին ադրբեջանցիներին տրամադրվելիք գումարների հետ, պարզվեց, որ մերը 450 հազարով քիչ է, քան Բաքվի բաժինը: Ու հենց այստեղ էր սկսվեց փոթորիկը:
Հայ դատի Վաշինգտոնի գրասենյակն անմիջապես իր խորը մտահոգությունը հայտնեց, որ ռազմական բնագավառի օգնության ծավալներում Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև հավասարակշռություն չի պահպանվել: «Նախագահի առաջարկում ռազմական օգնության հավասարակշռության նժարը թեքված է Բաքվի կողմը` չնայած նոր պատերազմ սկսելու ադրբեջանական առաջնորդների աճող սպառնալիքներին, որը կքանդի Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղ գործընթացը», — ասվում էր Հայ դատի գրասենյակի կողմից տարածած հաղորդագրությունում։ Այս անհանգստությանը ձայնակցող մյուս հայկական կառույցները ևս այն համոզմանն էին, որ Ադրբեջանին ավելի շատ ռազմական օգնություն ցուցաբերելը սխալ ազդակ կարող է հաղորդել այդ երկրի կառավարությանը, նպաստել այն բանին, որպեսզի այդ երկիրը շարունակի իր ռազմատենչ հայտարարություններն ու Հայաստանին ուղղված սպառնալիքները:
Եթե նույնիսկ ընդունենք, որ մեր հայրենակիցների մտահոգությունները միանգամայն արդարացված են, ամեն դեպքում չենք կարող նաև չասել, որ նրանց չափազանցված աղմուկը որևէ արդյունքի չի հանգեցնի: Ի վերջո, Վաշինգտոնը միշտ էլ կարող է պատասխանել, որ դրանք իր փողերն են, և ինչպես կցանկանա` այնպես էլ կտնօրինի: Եվ հետո լուրջ չէ այն փաստարկը, թե Ադրբեջանը հենց այդ կես միլիոնի հույսին էր մնացել, որպեսզի հաջորդ պահին սանձազերծեր նոր պատերազմ Հայաստանի դեմ: Բացի այդ, հիշեցնենք նաև, որ ԱՄՆ հայկական կառույցները իրենց լոբբիստական աշխատանքների ընթացքում բազմիցս դիմել են ԱՄՆ նախագահին ու Կոնգրեսին` առաջարկելով զրոյի իջեցնել Ադրբեջանին հատկացվող ռազմական օժանդակությունը, բայց, ինչպես տեսնում ենք, մեր ցանկությունները չեն համապատասխանում նրանց պատկերացումների հետ:
Կես միլիոնանոց տարբերության մասին այս աղմուկն այնքան բարձ էր հնչում, որ դրա ստվերում մնաց շատ ավելի նշանակալից մի զանազանություն: Բանն այն է, որ եկող տարի Միացյալ Նահանգները պատրաստվում է Ադրբեջանի տնտեսական օգնության չափաբաժինը կրճատվել 25 տոկոսով` 22,12 միլիոնի փոխարեն տրամադրելով ընդամենը 16,6 միլիոն դոլար: Այն, որ Ադրբեջանը նախկինից 6 միլիոնով պակաս տնտեսական օգնություն պիտի ստանա, դա, ոչինչ, կարելի է: Իսկ որ ընդամենը կես միլիոն դոլարով ավելին է նրան հատկացվելիք ռազմական օժանդակությունը, սա արդեն մեզ համար տիեզերական մասշտաբների աղետի պես մի բան է:
Մինչդեռ եթե կա մի հարց, որի շուրջ իսկապես արժեր մտահոգվել, դա այն է, որ Օբամայի վարչակազմի նոր առաջարկները որևէ կերպ չեն պատրաստվում խթանել հայ- ամերիկյան առևտրային կապերը, այնինչ նախկինում ԱՄՆ նախագահը խոստումներ էր շռայլում, թե հնարավորություններ կստեղծվեն ընդլայնել երկու երկրների տնտեսական կապերը` մասնավորապես ազատ առևտրի, երկակի հարկման, առևտրի ու ներդրումների մասին շրջանակային համաձայնագրերի միջոցով: Իսկ նման պայմանավորվածությունները ի զորու էին նպաստելու աշխատատեղերի ստեղծմանը հատկապես Հայաստանում: Սակայն ո՞վ է մեղավոր այս բացթողումի համար: Մի՞թե դարձյալ Օբաման: Իսկ այն հանգամանքը, որ կապերի խորացման համար նախ անհրաժեշտ է բարենպաստ միջավայր ու մթնոլորտ ձևավորել օտարերկրյա ներդրողների համար, շուկան դարձնել հրապուրիչ, օրենքը` գերակա, վերստի՞ն ամերիկացիների հոգսն է:
Այս տեսանկյունից բոլորովին էլ պատահական չէր, որ Սպիտակ տան վարչակազմը բավական պատկառելի գումարներ է առաջարկում տրամադրել մեր հարևան Վրաստանին: Պաշտոնական Թբիլիսիին տրամադրվելիք տնտեսական օժանդակության ծավալը Կոնգրեսի կողմից հաստատվելու դեպքում 2012 թվականին կկազմի 66 միլիոն դոլար: Եվս 18 միլիոն կհատկացվի ռազմական օժանդակության ծրագրի շրջանակներում, իսկ Վրաստանի առողջապահական համակարգին ամերիկյան հատկացումները գալիք տարի կազմելու են 850 հազար դոլար: Ահա թե ով է Վաշինգտոնի համար նախընտրելի գործընկերը:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՋԵՅՄՍ ԹԸՐԲԵՐ

17 Փտր

ԿՆՔԱՀԱՅՐՆ ՈՒ ՍԱՆՈՒՀԻՆ

Մի բազմափորձ հավաքորդ, որը ոտքի տակ էր տվել երկրագունդը` հավաքելով ամենայն բան, ինչը կարողացել էր հրացանով խփել, գնել կամ թռցնել, այցի գնաց իր սանուհուն` հնգամյա մի աղջնակի աշխարհի տարբեր երկրներում մեկ տարի հավաքչարարությամբ զբաղվելուց հետո:
— Ես ուզում եմ քեզ տալ երեք բան,- ասաց նա:- Սրտիդ ուզած երեք բանը: Ունեմ աֆրիկյան ադամանդներ և ռնգեղջյուրի եղջյուր, եգիպտական սրբազան կոյաբզեզներ, գվատեմալյան զմրուխտներ, շախմատի փղոսկրե և ոսկե խաղաքարեր, հյուսիսեղնի պոզեր, ազդանշանային թմբուկներ, ծիսական ծնծղաներ, տաճարի զանգեր և երեք հազվագյուտ ու նշանավոր տիկնիկ: Հիմա ինձ ասա,- ամփոփեց նա` աղջնակի գլուխը շոյելով,- ի՞նչ ես ուզում աշխարհում ամեն բանից ավելի:
Նրա փոքրիկ սանուհին, որը տատանվողներից չէր, չտատանվեց:
— Ուզում եմ կոտրել ձեր ակնոցը և թքել ձեր կոշիկներին,- ասաց նա:
Առակս գալիս է այն ասելու, որ թեև ժամանակակից վիճակագրությունը չի հաշվարկել, սակայն հետևում է, որ Տղամարդը շատ բան է ուզում, իսկ Կինը` էլ ավելի շատ:

Թարգմ. Շ. Ավագյան

ԲԵԼԼԱ ՔԵԲՈՒՐԻԱ

17 Փտր

ԵԹԵ ԺՊՏՈՒՄ ԵՄ

Հավիտենական քո լռությանն եմ ես դատապարտված,
Եվ տարօրինակ զգացմունքներ են փոթորկում հոգիս…
Ախ, հոգնությունից ձեռքս ընկնում է ճյուղի պես ջարդված,
Ու թե ժպտում եմ, ես ինձ եմ ժպտում, ուրիշ ոչ ոքի։

Ինչ–որ ոգիներ խրախճանում են ասես ապառքով…
Չարությունն անափ, ոխը սանձակոծ և նախանձն անհուն
Մրցման են ելել բամբասանքների երկանիվ կառքով,
Եվ սլանում են իմ արահետով կենաց ու մահու։

Հոգիս ուզում է մարմինս լքել- ելք է որոնում,
Եվ տրոփում է իմ հոգնած սրտում անբառ մի աղոթք…
Այս ի՜նչ միամիտ, այս ի՜նչ մանկական երգեր ենք ձոնում
Այս գորշությանը, ամայությանն այս խորթ ու անհաղորդ։

Ի՜նչ ծանր է հողը, ի՜նչ ծանր է, Աստված, վերմակը նրա,
Շտկիր թևերս, այս կապանքներից ազատիր հոգիս,
Եվ ցավի միջից քաղցր ժպտալու զորությունը տուր,
Իմ ցավի միջից քեզ եմ ժպտալու, ուրիշ ոչ ոքի։

Թարգմ.՝ Գ. Դավթյան

ՋՈՐՋ ՄԱՅՔՍ

17 Փտր

ԱՄՈՒՍՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Ամուսնությունը սիրուց միանգամայն տարբեր բան է: Դա լավ հաստատություն է, սակայն պետք է ավելացնեմ, որ շատ բան կախված է այն անձնավորությունից, ում հետ ամուսնանում եք:
Չկա առհասարակ լավ կին կամ լավ ամուսին. կա միայն լավ կին պարոն Այսինչի կամ լավ ամուսին` տիկին Այնինչի համար: Եթե դյուրահավատ ու դյուրախաբ մի կին ամուսնանա հիվանդագին ստախոսի հետ, նրանք երջանիկ կապրեն մինչև իրենց կյանքի վերջը. մեկը ստեր ասելով, մյուսը հավատալով: Այն տղամարդը, որը չի կարող ապրել առանց իր նկատմամբ մշտական հիացմունքի, պիտի ամուսնանա «Աստված իմ, դու հրաշք ես» տիպի կնոջ հետ: Իսկ այն տղամարդը, որը դժվարանում է որոշումներ կայացնել, ճիշտ կանի, եթե ամուսնանա բռնապետուհու հետ: Ամուսնության մեջ մեկ բռնապետ կարող է բարգավաճել. երկուսը շատ են:
Դեպի ամուսնական երջանկություն տանող ճանապարհը ոչ ոքի առաջ փակ չէ: Ամբողջը ընտրության խնդիր է: Պետք է ոչ թե կատարելություն որոնել, այլ մի խիստ անկատար կեսի պակասող կեսը:
Եթե մեկը սառնարան է գնում, նրա մտքով բնավ չի անցնում, թե դա վատ սառնարան է, որովհետև դրանով ձայնասկավառակ նվագել հնարավոր չէ. ոչ էլ որևէ մեկը կմեղադրի իր գլխարկին` որպես ծաղկաման հարմար չլինելու մեջ: Այնինչ բազմաթիվ տղամարդիկ, ովքեր շատ են սիրում իրենց ստամոքսը, ամուսնանում են իրենց խոհարարի կամ որևէ խոհարարի հետ և հետո նրան մեղադրում Ժորժ Սանդի փայլուն խելքն ու սրամտությունը չունենալու մեջ: Կամ` մի մարդ կարող է մտահոգված լինել իր կնոջ գեղեցկությունն ու նրբագեղությունը ցուցադրելով, ամուսնանալ մանեքենուհու հետ և զարմանալ` վեց ամիս անց պարզելով, որ իր կինը հավասարակշռված հայացքներ չունի միջազգային դրության վերաբերյալ: Մեկ ուրիշն ամուսնանում է մի աղջկա հետ միմիայն ու բացառապես նրա համար, որ նա տասնյոթ տարեկան է, և շատ է զարմանում տասնհինգ տարի անց` հայտնաբերելով, որ նա այլևս տասնյոթ տարեկան չէ: Կամ դարձյալ, եթե դուք ամուսնանում եք գիրք կրծողի հետ, որն ամեն ինչ գիտի ոսկու ստանդարտի, մոլորակային շարժման վերաբերյալ Պրաքսիտելեսի և Կեպլերի օրենքների մասին, չպետք է նրան մեղադրել փոքր-ինչ պակաս գեղեցիկ լինելու և պակաս կրակոտ խառնվածք ունենալու մեջ, քան Մերիլին Մոնրոն: Եվ եթե կանայք ամուսնանում են տիտղոսի կամ դրամատան հաշվի հետ, ապա չպետք է մեղադրեն իրենց ամուսիններին` Էրոլ Ֆլինի տիպի ռոմանտիկ հերոսներ չլինելու համար:
Հարկավոր է գիտենալ, թե ինչ եք գնում: Եվ քանի դեռ սառնարանով ձայնապնակներ չեք նվագում և քրիզանթեմի փնջեր չեք դնում ձեր գլխարկի մեջ, ունեք կարծեցյալ երջանկության հասնելու խելամիտ հնարավորություն:

Թարգմ. Շուշանիկ Ավագյան

%d bloggers like this: