Պահոց | 4:36 ե.

Հեռավոր Արևելքում ամպեր են կուտակվում

16 Փտր

Երեկ ռուս սահմանապահները Հեռավոր Արևելքում գտնվող Խաբոմայի կղզիների մերձակայքում լուսավորող ռումբերով կրակ բացեցին ճապոնական ձկնորսանավի վրա։ Նման միջադեպերը եզակի չեն, ու թերևս այս մեկն էլ կարելի էր նախորդների պես շրջանցել, եթե չլիներ ռուս-ճապոնական հարաբերությունների վերջին օրերի լարվածությունը` կապված Կուրիլյան կղզիների շուրջ անվերջանալիորեն ձգվող վեճերի հետ: Սակայն այլ բան է անհամաձայնությունն ու բանավեճը դիվանագիտական աշխատասենյակներում, և միանգամայն այլ բան, երբ այն դուրս է գալիս զսպվածության սահմաններից ու սպառնում դառնալ շատ ավելին և ոչ պակաս վտանգավոր գժտված կողմերի համար: Ահա նման մի տագնապալի եզրագծի էլ հասան ռուսներն ու ճապոնացիներն այն բանից հետո, երբ մեկ շաբաթ առաջ Տոկիոյում աջ-ծայրահեղական կազմակերպությունների կողմից իրականացվեց այսպես կոչված «Հյուսիսային տարածքների օր» ակցիան, որը նշելու ժամանակ ՌԴ դեսպանատան առջև անարգվեց Ռուսաստանի պետական դրոշը: Հետո միայն ճապոնացիները պիտի գլխի ընկնեին, որ դա չափազանց էր ու թանկ էր նստելու իրենց վրա: Իսկ մինչ այդ, քանի դեռ Ճապոնիայում Ռուսաստանի դեսպանատունը բողոքի նոտա էր հղում Ճապոնիայի ԱԳՆ-ին, ռուս դիվանագետներն առավոտյան փամփուշտով մի ծրար ստացան, որին կցված էր հետևյալ երկտողը. «Հյուսիսային շրջանները ճապոնական հող է»: Մաֆիայի մարտահրավերներին հատուկ խորհրդավոր այս ակնարկը անպատասխան չմնաց: Ասում են, որ իբր հաջորդ օրը Մոսկվայում Ճապոնիայի դեսպանատունը ևս համանման մի ծրար էր ստացել, միայն այն տարբերությամբ, որ ներսում փամփուշտի փոխարեն ռադիացիայի չափիչ սարք էր եղել: Հիրոսիմայի ու Նագասակիի ողբերգությունը հիշեցնող այդ գործիքը այս անգամ պիտի չափեր ոչ թե ճառագայթման, այլ կողմերի խորացող թշնամանքի աստիճանը:
Ռուսների արձագանքը անհապաղ էր ու սպառնալից: Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը երկրի պաշտպանության նախարար Անատոլի Սերդյուկովի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց Կուրիլյան կղզիները ժամանակակից զինատեսակներով ապահովելու մասին: «Բոլորը պետք է հասկանան, որ կղզիները Ռուսաստանի տարածքն են: Զինատեսակները, որ այնտեղ կտեղակայվեն, պետք է անհրաժեշտ, բավարար և ժամանակակից լինեն, որպեսզի ապահովվի այդ տարածքների` որպես Ռուսաստանի Դաշնության անբաժանելի մասի անվտանգությունը»,- նշեց Մեդվեդևը: Սա դեռ պատրերազմ չէր, բայց սա արդեն խաղաղություն էլ չէր կոչվի:
Ճապոնիայի արտգործնախարար Սեյձի Մաեհարան, որ պատրաստվում էր ուղևորվել Մոսկվա, այցի նախօրեին հայտարարեց, թե Հարավկուրիլյան լեռնաշղթայի չորս կղզիները պատկանում են Ճապոնիային, և ոչ ռուս քաղաքական գործիչների այցելություններն այնտեղ, ոչ ռուսական ռազմական ներկայության ծավալումը չեն կարող փոխել Տոկիոյի դիրքորոշումը: Բառերը լավ էի հնչում, սակայն ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի հետ փակ դռների հետևում հանդիպումից հետո Մաեհարայի տրամադրությունն ակնհայտորեն տոնական չէր: Հավանաբար վերջինս արդեն տեղյակ էր, որ ռուսներն այս անգամ խաղ չէին անում, իսկ ՊՆ նախարար Սերդյուկովն իսկապես մեկնել էր Կուրիլներ` տեղում նախագահի հանձնարարականը կյանքի կոչելու համար:
Հիմա արդեն Տոկիոյում բառերը նկատելի փափկություն էին ձեռք բերելու: Ճապոնիայի վարչապետ Նաոտո Կանը ափսոսանք հայտնեց պաշտպանության նախարարի Հարավային Կուրիլներ կատարած այցի կապակցությամբ, և ասաց, որ այդ այցը ընդհանրապես համատեղելի չէ իրենց դիրքորոշման հետ` չմոռանալով հավելել, որ անհրաժեշտ է համարում ամենաբարձր մակարդակով տարածքային խնդիրների լուծման համար բանակցությունների վերսկսումը: Իբրև «բարի կամքի դրսևորում» քրեական գործ հարուցվեց այն ծայրահեղականների հանդեպ, ովքեր այրել էին ռուսական դրոշը: Բայց արդեն ուշ էր: Հիմա արդեն կար լուրջ մտահոգության պատճառ, և այդ պատճառը ռուսների կողմից Կուրիլների ուղղությամբ «Mistral» դասի ուղղաթիռակիր երկու ռազմանավ ուղարկելու որոշումն էր: Շուտով նաև հայտնի դարձավ, որ այդ ռազմանավերն ընդգրկվելու են ՌԴ Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմի կազմում։
Ճապոնիայի կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչներին այլևս ուրիշ բան չէր մնում անելու, քան երկրի քաղաքացիներին տեղեկացնելու, որ իրենք մեծ ուշադրությամբ հետևելու են ռուս զինվորականների գործունեության ակտիվացմանը Կուրիլների մերձակայքում։ Տոկիոյում ակնհայտորեն նման զարգացումները ոչ կանխատեսել էին և ոչ էլ ցանկացել, ու այժմ հավանաբար զղջում են իրենց ավելորդ տաքարյունության համար:
Իսկ այսօր ճապոնական Asahi պարբերականը ցավով նշում է, որ Ճապոնիան Ռուսաստանի վրա ճնշում գործադրելու լծակներ չունի, ուստի նման պայմաններում ճապոնացի պաշտոնատար անձանց խստաշունչ հայտարարություններն անօգուտ ու անիմաստ են։
Այս խոսքերը մոտ են ճշմարտությանը: Ու եթե դրան էլ գումարենք Ռուսաստանի կոշտ, անզիջում դիրքորոշումը, ապա պատկերը միանգամայն հստակ կլինի: Դեռևս հինգ տարի առաջ էր Վլադիմիր Պուտինն ասում. «Կուրիլների կապակցությամբ ներկայիս ստատուս-քվոն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արդյունք է, ինչը համապատասխանում է միջազգային իրավունքի դրույթներին, և այս մասով մենք ոչինչ ոչ մեկի հետ չենք պատրաստվում քննարկել»: Հինգ տարվա մեջ ոչինչ կամ համարյա ոչինչ չի փոխվել: Ընդհակառակն, այժմ էլ դրան գումարվեց մեկ այլ նախապայման, որն այս անգամ հնչեց ԱԳ նախարար Լավրովը շուրթերից: Վերջինս հայտարարեց, թե «անհեռանկարային» է համարում Ճապոնիայի հետ խաղաղության պայմանագրի կնքումն այնքան ժամանակ, քանի դեռ պաշտոնական Տոկիոն չի հրաժարվել այն «ծայրահեղ քաղաքականությունից», որ նա որդեգրել է Կուրիլյան կղզիների առնչությամբ:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՕՍԿԱՐ ՈՒԱԼԴ

16 Փտր

ԱՐՁԱՆԱԳՈՐԾԸ

Մի երեկո նրա հոգում պահանջ զգացվեց քանդակելու մի նոր արձան: Այդ արձանը պիտի կոչվեր «Երջանկություն, որ միայն մի ակնթարթ է տևում»:
Ու բրոնզ գտնելու համար նա գնաց աշխարհի զանազան կողմերը, որովհետև միայն բրոնզի միջոցով էր կարողանում երևան հանել իր հոգու ու մտքի ստեղծագործությունները:
Բայց ոչ մի տեղ չգտավ փնտրածը: Ամբողջ աշխարհում բրոնզ չկար:
Այդ ժամանակ նա հիշեց «Հավիտյան ապրող Վիշտ» արձանը, որն իր սեփական ձեռքերով էր արարել: Այդ արձանը նա կանգնեցրել էր իր սիրելի կնոջ դամբարանի վրա, որին նա այնքան էր սիրում, որ աշխարհում ամեն բանից թանկ էր: «Հավիտյան ապրող Վիշտ» արձանը նա քանդակել էր որպես նշանակ մարդկային չթառամող սիրո, որի կորուստը բերում է հավիտենական վիշտ ու թախիծ:
Արևի տակ նա շատ թափառեց, շատ որոնեց, բայց… իր արձանից զատ չգտավ ուրիշ բրոնզ:
Ու վերցնելով արձանը, հալեց մեծ վառարանի կրակի մեջ: «Հավիտյան ապրող Վիշտ» արձանի հալվածքից քանդակեց մի նորը և կոչեց`
— Երջանկություն, որ միայն մի ակնթարթ է տևում…

ԹՈՄ ԳԱՆ

16 Փտր

ԻՄ ՏԽՈՒՐ ՆԱՎԱՊԵՏՆԵՐ

Մեկ առ մեկ ընկերներս հայտնվում են,
խավարում մի քանիսը`
արդեն պատմական անուններով:
Ինչքան ուշ են նրանք աստղանում:
Բայց նախքան խամրելը նրանք
մնում են հոյակապ մարմնավորված, ողջ
անցյալը քաոսի, թիկնոցի նման
ծածկում է նրանց: Նրանք մարդիկ էին,
ովքեր, կարծում եմ, ապրեցին միայն`
նորից կերտելու այն ուժը,
որ ծախսվում էր նրանց կրքոտ պրկումից:
Նրանք հայտնվում են` արդեն հեռվում:
Իսկապես, նրանք դեռ գործում են,
չնայած հիմա, երբ արդեն
հեռացել են, լքել կորուստները,
ավելի են մոտեցել մեր մոլորակին
և պտտվում են անտարբեր ու կարծր`
իբրև աստղեր:

Թարգմանությունը` Արտեմ Հարությունյանի

ԽՈՒԼԻՈ ԿՈՐՏԱՍԱՐ

16 Փտր

… Մարդուն իսկապես ճանաչելը մի խնդիր է, որը, թերեւս, ավելի դժվար է, քան Լուսին թռչելը: Արի տեսնենք, թե ո՞վ եմ ես: Կա «եսը», ինչպիսին գիտակցում եմ ես ինքս: Բայց չէ՞ որ կան և այլ մակարդակներ, անհատի ձեւավորումը, ենթագիտակցականի եւ անգիտակցականի ամբողջությունը: Ես առաջինը չեմ, ով չգիտի իր խորքային շերտերը, այնպես որ, երբեմն հասու եմ լինում ինքս ինձ, շնորհիվ այն բանի, որ գրում եմ: Արդեն գրվածի հիման վրա, ինքս իմ մեջ, ինչ-որ բաներ եմ բացահայտում: Այնպես որ, կարծում եմ, նրբանկատ ընթերցողը կարող է ինչ-որ չափով ճանաչել ինձ, և նույնիսկ բավական լավ, հենց իմ տեքստերով: Կարող է ճանաչել, ասենք, իմ ախտաբանական հատկանիշները, ինչ-որ հիվանդագին, արգելված մի բան` դա դրսևորվում է պատմվածքներում, որոնք երևան են հանում իմ սևեռուն գաղափարները, ֆոբիաները, բարդույթները: Երբ ինչ-որ մեկը «Գազանանոցը» կարդալուց հետո ինձ ասաց. «Բայց չէ՞ որ քեզ հուզում է ինցեստի խնդիրը, այդ թեման քեզ հանգիստ չի տալիս», ես շատ զարմացա, որովհետև գիտակցաբար որևէ նման բանի մասին չէի մտածել: Բայց չէ՞ որ, իսկապես, եթե վերլուծենք «Գազանանոցի» պատմվածքները, կարելի է հայտնաբերել ինցեստի թեմայի սևեռուն կրկնությունը: Եվ ահա, երբ ինձ այդ մասին ասացին, ես սկսեցի խորհրդածել ու եկա այս եզրակացությանը` այո, ինցեստի խնդիրը կապված է իմ երազների հետ` քրոջս հետ կապված երազների: Ես միայն մի քույր ունեմ: Մենք երբեք միմյանց չենք հասկացել: Եվ ահա թե ինչն է հետաքրքիր, ես ու քույրս համարյա թե չէինք շփվում: Մենք` հանց գիշեր ու ցերեկ, և ի վերջո նույնիսկ ատեցինք միմյանց: Հիմա, երբ մենք տարիներով չենք տեսնվում, հարաբերություններն ավելի սրտամոտ են: Բայց մենք միմյանցից շեշտակի տարբերվում ենք: Եվ չնայած դրան, ես հաճախ էի հուզված արթնանում, որովհետև երազում քրոջս հետ էի…
… Անշուշտ, ես ընդհանրապես չեմ պատկերացնում իմ կյանքն առանց խաղի: Բայց խաղալն ինձ համար չի նշանակում՝ այս ու այն կողմ տանել խաղալիք գնացքը: Խաղը կարևոր նշանակություն ունի մարդու կյանքում: Եթե մարդ ուզում է երաժշտություն լսել` նա նվագում է, եթե ուզում է նկարել` նա նկարում է, եթե ուզում է զբոսանքի գնալ` նա խաղում է: Ահա դա խաղային պլանն է: Այն ամենը, ինչ ուղղակիորեն կապված չէ աշխատանքի, պարտավորությունների և պարտքի հետ: Այն ամենը, ինչ այդ շրջանակներից դուրս է, ինձ համար խաղ է: Մարդը խաղացող կենդանի է: Եվ եթե մարդուց խլես այդ հնարավորությունը, ավելի ճիշտ, ոչ թե խլես (դա անհնար է), այլ ուղղես դեպի ինչ-որ նեղ հորձանուտ, օրինակ, թույլատրես զբաղվել ֆիգուրատիվ նկարչությամբ, և արգելես աբստրակտը, կարելի է և կործանել մարդուն: Ոչ մի դեպքում… Ռոմանտիկները համարում էին, թե գրելը մեծ տառապանք է: Ինձ համար գրելը խաղային աշխարհի մասն է: Եվ վիթխարի հաճույք, և վիթխարի աշխատանք: Դու նզովում ես աշխարհի երեսին ամեն ինչ, ուժասպառվում և հոգիդ հանում ես և դրանից վիթխարի հաճույք ես ստանում…

ՇԱՆԴՈՐ ՊեՏեՖԻ

16 Փտր

ՁԱԽՈՂՎԱԾ ՄՏԱԴՐՈՒԹՈՒՆ

Ես ամբողջ ճամփին միտք էի անում.
Ի՞նչ պիտի ասեմ իմ մորը բարի,
Ա՜խ , չէ՞ որ նրան՝ իմ հարազատին,
Չեմ տեսել արդեն ես քանի տարի։

Ու մտերմության ինչպիսի՞ խոսքեր
Պիտի դուրս թռչեն իմ շրթունքներից։
Ի՞նչ պիտի ասեմ նրան, որ անքուն՝
Օրորոցիս մոտ օրորել է ինձ։

Եվ քանի՜, քանի՜ հիասքանչ մտքեր
Իմ ուղեղի մեջ իրար փոխեցին։
Վայրկյանը արդեն տարի էր թվում,
Թեև արագ էր սլանում իմ ձին։

Ու ես ներս մտա։ Եվ հանկարծ դեմից
Ընդառաջ վազեց ինձ մայրս բարի,
Ես ոչինչ չասած՝ կախվեցի վզով,
Ինչպես պտուղը՝ հարազատ ծառից։

%d bloggers like this: