Հարված գոտկատեղից ներքև

10 Փտր

Կարելի է վստահաբար ասել, որ փետրվարի առաջին տասնօրյակը այլ իրադարձություններով հանդերձ նշանավորվեց հատկապես Հայաստանի դեմ Wikileaks աղմկարար կայքէջի երկրորդ գրոհով: Ընդ որում, եթե առաջինի դեպքում հրապարակված փաստաթղթերը բովանդակային առումով առնչվում էին մեր երկրի արտաքին քաղաքական խնդիրներին, ապա այժմ թիրախը հանրապետության ներքին կյանքն էր, այն կյանքը, որի մասին ինքներս էլ շատ բաներ գիտենք, իսկ Wikileaks -ը եղածին հավելեց նոր մանրամասներ: Պետք է միանգամից ասել, որ սա այլ բան չէր, քան հարված գոտկատեղից ներքև, քանի որ եթե արտաքին աշխարհի հետ կապված մութ պատմությունները դեռ կարելի էր հերքել կամ ներկայացնել իբրև կողմնակի դիտորդի սուբյեկտիվ գնահատական, ապա ներքին կյանքում դա անելը շատ ավելի դժվար կլինի: Հատկանշական էր նաև այն, որ հայաստանյան թեման Wikileaks-ը որոշել էր վստահել իր գործընկեր Русский Репортер թերթին, և հենց վերջինս էլ հրապարկ հանեց մի շարք նոր գաղտնի փաստաթղթեր: Ընդհանուր առմամբ այս բացահայտումների խումբը ներկայացնում էր մեր երկրի վիճակը վերջին 4-5 տարիների ընթացքում: Ու թեև տարբեր աղբյուրներում խոսքը գնում էր առանձին վերցրած դեպքերի և իրադարձությունների մասին, սակայն արդյունքում ստացվում էր այն, ինչը կարելի է անվանել նույն բառակապակցությամբ, որը գործածել էին ամերիկացի դիվանագետները` «Բանդիտական Հայաստան»:
Ահա Երևանում ամերիկյան դեսպանատան գաղտնի նամակագրությունից մի էջ, որտեղ ՀՀ-ում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Էվանսն իր մտահոգություններն է հայտնել երկրում գործազրկության պատճառով անչափահասների շրջանում մարմնավաճառության լայն տարածման վերաբերյալ: Ահա մեկ ուրիշը, որտեղ խոսքը է գնում թրաֆիքինգի զոհ դարձած կանանց մասին, և որոնց խնդրի առնչությամբ դեսպանը որոշում է քննարկում ունենալ ՀՀ Գլխավոր դատախազի հետ: Եվ ի՞նչ: Ըստ Էվանսի, դատախազը սկզբից փորձել է վիճարկել խնդրի իսկությունը, այնուհետ համաձայնել է գործով հետաքննություն սկսել, ինչն, իհարկե, չի սկսվել…
Մեկ այլ դիվանագետ`Հայաստանում ԱՄՆ ժամանակավոր հավատարմատար Ջոզեֆ Փենինգթոնն իր հեռագրում անդրադարձ է կատարել Հայաստանի տնտեսական իրավիճակին, ինչն, ըստ նրա, ավելի է ծանրացել համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի և քաղաքական անկայունության հետևանքով ու արտագաղթի պատճառ հանդիսացել: Ասվում է, որ նույնիսկ միջին դասի ներկայացուցիչներն այլևս հույսեր չեն կապում Հայաստանի ապագայի հետ և չեն հավատում, որ երկիրը կարող է դառնալ կայուն և բարգավաճող: 2008 թ. ապրիլին կազմված զեկուցագրի վերջում էլ նշվում է, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո երկիրը լքել է մոտ 1 միլիոն մարդ:
Wikileaks- յան շարքի ծանր մեղադրանքներից կարելի է համարել նորվեգական Aftenposten թերթի միջոցով հրապարակված նյութերը` ստացված Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանատնից, որտեղ ադրբեջանական պնդումներն են այն մասին, թե իբր որոշ բարձրաստիճան քաղաքական և իշխանական պաշտոնյաներ, ներառյալ նախկին նախագահ Լ.Տեր-Պետրոսյանը, անձնական շահույթներ ունեն այս առևտրից: Մեկ այլ «շահույթի» ամբաստանություն էլ օրերս բաժին հասավ Վարդան Այվազյանին, ով, ըստ Wikileaks-ի հրապարակման, բնապահպանության նախարար եղած ժամանակ 3 մլն դոլարի կաշառք է պահանջել «Global Gold Corporation» ընկերությունից: «Մի՞թե ես նման եմ ապուշի, ով կաշառք կվերցներ»,- դրանից հետո հայտարարեց Վ. Այվազյանը` մոռանալով, որ սովորաբար ոչ բոլոր կաշառակերներն են ապուշներ և դա լավագույն փաստարկը չէ ներկայացված մեղադրանքը հերքելու համար:
Գալով փաստաթղթերի այն խմբին, որ վերնագրված էր «Բանդիտական Երևան», նախ ասենք, որ այս ոչ այնքան գեղարվեստական ստեղծագործության հեղինակը Հայաստանում ԱՄՆ ներկայիս դեսպան Մարի Յովանովիչն է, ով հարկ էր համարել Վաշինգտոնի իր գործընկերներին պատմել 2008-ի հոկտեմբերին տեղի ունեցած մի շարք քրեական դեպքերի մասին` կատարված Սպիտակում, Երևանում, Ստեփանավանում, և այդքանով հանդերձ Հայաստանի հյուսիսն անվանել արյունոտ: Դեսպանն անկեղծորեն նշում էր, որ անօրինականությունը նոր բան չէ Հայաստանում, հատկապես քաղաքական, տնտեսական և քրեական ոլորտներում: Չէր մոռացել ընդգծել, որ սկսել են հաճախակի դառնալ հարկահանների ու մաքսավորների սպանությունները, և ապա ողջ իրավիճակի համատեքստում նոր երևույթ էր համարել դիվանագետների և օտարերկրացիների վրա հարձակումները:
Նոր երևույթների մասով շատ ավելի անսպասելի ու հետաքրքրական էր տեղեկությունն այն մասին, թե ինչպես են բրիտանական ընկերությունները մութ գործարքների մեջ մտնում իրանական կազմակերպությունների հետ`շրջանցելով պատժամիջոցների սահմանափակումները, և դրանց մասնակից են դարձնում նաև հայկական կողմին: Այդ մասին էր գրել «The Daily Telegraph»-ը` վկայակոչելով Wikileaks-ին: Ըստ այդ փաստաթղթերի՝ ընկերությունները ինքնաթիռներ են տրամադրել իրանական Mahan Air ավիաընկերությանը, սակայն դա արել են Ինդոնեզիայում գրանցված «Հայաստանի կապույտ ավիաուղիներ»` Blue Airways of Armenia ավիաընկերության միջոցով: Ինքնաթիռները տրամադրվել են հայերին, որոնք էլ իրենց հերթին դրանք փոխանցել են Իրանի իսլամական հեղափոխության պահակազորին: (Հիշեցնենք, որ սրանից առաջ ԱՄՆ-ն Հայաստանին մեղադրում էր Իրանին բուլղարական զենք վաճառելու համար):
Նոր բացահայտումների չափաբաժինն, իհարկե, այսքանով չի ավարտվում: Սակայն եղածն էլ բավարար է մի որոշ ժամանակ հանրությանը զբաղեցնելու, նրա պահանջները բավարարելու իմաստով:
Բայց մինչ այդ Հայաստանում ամերիկյան դեսպանատունն իրեն ուղղված հարցումներին պատասխանեց, թե «Պետքարտուղարությունը նյութերի, այդ թվում գաղտնի փաստաթղթերի հնարավոր արտահոսքի վերաբերյալ մեկնաբանություններ չունի», և ապա պարզաբանեց, որ այդ փաստաթղթերը հաճախ արտաքին քաղաքականության նախնական ու ոչ ամբողջական պատկերն են ներկայացնում և առանձին վերցրած չեն կարող համարվել ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը ներկայացնող փաստաթուղթ:
Հայաստանի պատկան մարմիններն էլ իրենց հերթին որոշեցին տուրք տալ փրկարար լռությանը: Այն հարցին, թե ԱԳՆ-ն ինչպես կմեկնաբանի եղածը, այդ գերատեսչության մամլո խոսնակը պատասխանել էր. «WikiLeaks-ի հրապարակումների մասով մեր վերաբերմունքը արտահայտվել է հանրապետության նախագահի խոսնակի կողմից` դեռ երկու ամիս առաջ»: Հիշեցնենք, որ նախագահի խոսնակն էլ իր հերթին ասել էր ընդամենը հետևյալը. «Ես ձեռնպահ եմ մնում այլ երկրի ներքին գաղտնի փաստաթղթերի վերաբերյալ մեկնաբանություններից»:
Իհարկե, փաստաթղթերն ուրիշինն են, բայց խնդիրներն էլ հո մե՞րն են…

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s