Մյունխենյան կուլիսներում աշխուժություն էր

7 Փտր

Անցած հանգստյան օրերը չէին վերաբերում Մյունխենում անցկացվող անվտանգության քաղաքականության հարցերով համաժողովի պատվիրակներին, որոնց չափազանց լարված աշխատանքային առօրյան լի էր բազմաբնույթ քննարկումներով ու հանդիպումներով: Գերմանական այդ քաղաքում արդեն 47-րդ անգամ անցկացվող կոնֆերանսն իրականում նմանատիպ ֆորումներից ամենախոշորն է, և պատահական չէ, որ հաճախ այն համեմատում են Դավոսի միջազգային տնտեսական ֆորումի հետ: Այս տարի Մյունխենն ընդունել էր շուրջ 350 բարձրաստիճան հյուրերի` երկրների առաջնորդներ, քաղաքական գործիչներ, կառավարության անդամներ, փորձագետներ, գործարարներ, մենեջերներ: Դրանց թվում էին նաև Հայաստանի նախագահ Ս. Սարգսյանի գլխավորած պատվիրակության անդամները: Օրակարգում ընդգրկված մեծ թվով հարցերի շարքում առանձնակի ուշադրություն բաժին ընկավ այնպիսի արդիական խնդիրների, ինչպիսիք էին համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքները, Եվրոպայում միջուկազերծ տարածքի ձևավորումը, Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունների հաղթահարումն ու զինաթափումը, ինչպես նաև գլոբալ և տարածաշրջանային այլ մարտահրավերներ` այդ թվում, մասնավորապես, Աֆղանստանում առկա իրավիճակը:
Ինչ խոսք, ծրագրի ֆորմալ շրջանակները նույնպես կարևոր էին: Սակայն բացառապես բոլոր հրավիրյալները նախատրամադրված էին այն համոզմունքով, որ այս համաժողովն, ի տարբերություն շատ գագաթաժողովների, առավել արդյունավետ հարթակ է ոչ պաշտոնական շփումների ու երկխոսությունների համար: Ու պատահական չէր, որ ներկա գտնվող հարյուրավոր լրագրողներ առավելագույն հետաքրքրություն էին դրսևորում հենց նմանատիպ քննարկումների նկատմամբ:
Սերժ Սարգսյանը ևս օգտվեց այդ հնարավորությունից` համաժողովի ընթացքում զրուցելով ՄԱԿ Գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունի, Լիտվայի ու Վրաստանի նախագահների, Ռուսաստանի փոխվարչապետ Սերգեյ Իվանովի, ԵՄ խորհրդի նախագահ Հերման վան Ռոմպոյի, ԵՄ արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հարցերով նախկին գերագույն հանձնակատար Խավիեր Սոլանայի, Ավստրալիայի ԱԳ նախարար Քևին Ջադդի և այլոց հետ: Սակայն Հայաստանի նախագահի հանդիպումներից կարևորագույնը համարվեց նրա տեսակցությունը ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի հետ: Պաշտոնական ժլատ տեղեկատվությունը թույլ չի տալիս էական մանրամասներ իմանալ զրույցի և արծարծված թեմաների մասին: Հայտնի է միայն, որ առանցքային են եղել Լեռնային Ղարաբաղին ու հայ-թուրքական հարաբերություններին վերաբերող հարցերը: Հայկական կողմը պատեհ առիթ է ունեցել մեկ անգամ ևս շնորհակալություն հայտնելու ամերիկացիներին`ԵԱՀԿ Աստանայի համաժողովում ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման վերաբերյալ ցուցաբերած հստակ և հավասարակշռված դիրքորոշման համար, որից հետո զրուցակիցներն անդրադարձել են հակամարտության կարգավորման գործընթացի ներկա փուլին: Գալով Թուրքիայի հետ Հայաստանի հարաբերությունների շուրջ ամերիկյան դիրքորոշմանը, պետք է ասել, որ այնտեղ դեռևս պահպանվող լավատեսությունը քիչ ընդհանրություններ ունի իրերի ռեալ վիճակի հետ, քանի որ հուսադրող համարյա ոչինչ չկա: Բայց, ամեն դեպքում, Միացյալ Նահանգները ցանկանում է չլինել նահանջողների թվում և նրա համար մի տեսակ հեղինակության խնդիր է շարժիչ ուժի իր կարգավիճակին հավատարիմ մնալը:
Հանդիպման ժամանակ նախագահը և պետքարտուղարը քննարկել են հայ-ամերիկյան երկկողմ հարաբերությունների հետագա զարգացմանը, տնտեսական կապերի ընդլայնմանը, Հայաստանում իրականացվող գործընթացներին վերաբերող այլ հարցեր ևս: Սակայն նկատենք, որ նման հանդիպումներ Հիլարի Քլինթոնն ունեցել է նաև Թուրքիայի արտգործնախարար Ահմեթ Դավութօղլուի և Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովի հետ: Առաջինի դեպքում, ինչպես տեղեկացրել էր թուրքական Zaman օրաթերթ, կողմերը քննարկել են Եգիպտոսի վերջին իրադարձությունները և Քրդստանի բանվորական կուսակցության (PKK) դեմ պայքարը: Այսինքն ոչ մի խոսք հայ-թուրքական շփումների մասին: Իսկ ահա ադրբեջանցի իր պաշտոնակցի հետ պետքարտուղարը մտքեր է փոխանակել ղարաբաղյան հակամարտության մասին, և առանձնակի շեշտել, թե եկել է բանակցային գործընթացում առաջընթաց արձանագրելու պահը: Թե հատկապես ո՞ր ուղղությամբ տեղաշարժվելն է ԱՄՆ-ի համար գնահատվում որպես առաջընթաց, դժվար է ասել: Բայց որ դա անմիջականորեն առնչվելու է էներգետիկ համագործակցության և մերձավորարևելյան խմորումների հետ, սա Վաշինգտոնի թրծված մարտավարությունն է:
Վերադառնալով անվտանգության հարցերով համաժողովի աշխատանքային առօրյային, թերևս առանձնացնենք Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սահակաշվիլու փոքր-ինչ անսպասելի ելույթը: Վերջինս ուղղակի հայտարարեց, որ Մյունխեն է եկել, որպեսզի ևս մեկ անգամ Մոսկվային խաղաղության կոչ անի։ Նրա կարծիքով` Եվրոպան ու Միացյալ Նահանգները կարող են միջնորդի դերակատարություն ստանձնել Ռուսաստանի հետ բանակցություններում։ Երդվյալ թշնամիների հնարավոր հաշտեցման հեռանկարը ներկա պահին շատերին է անիրագործելի թվում, այդ իսկ պատճառով էլ վրացի նախագահի խոսքը հակասական արձագանքների արժանացավ: Ոմանք այն որակեցին իբրև նահանջ, մյուսների խորին համոզմամբ Սահակաշվիլին իր հերթական խաղն է խաղում` խաղաղության աղավնին ձեռքին: Բայց կարծում ենք, որ շատերը այդ պահին կկիսեին ԱՄՆ պաշտպանության նախկին նախարար Ուիլյամ Քոհենի տեսակետը, ըստ որի Հարավային Կովկասի անվտանգությունը բազմաթիվ թելերով շաղկապված է Եվրոպայի անվտանգության հետ, և այդ խնդիրը պետք է դիտարկվի հենց այս դիրքերից:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s