Գուշակություններ ապագայի համար

2 Փտր

Հայաստանը չունի իր ութոտնուկ Պաուլը կամ դրա նման մեկ այլ կենդանի, որպեսզի սա մեր երկրի համար ապագայի անսխալ կանխատեսումներ անի: Այդ պատճառով էլ գուշակություններով զբաղվում են համարյա բոլորը` միայն այն տարբերությամբ, որ ներկա պահին լավատեսական հեռանկարները հասարակության մոտ վստահություն չեն ներշնչում, և վաղվա օրվա հետ կապված ցանկացած ենթադրություն կարող է ընդունելի դիտվել, եթե այն գերազանցապես մռայլ գույներով է հարստացված: Իրականում դա մեծ ջանքեր չի էլ պահանջում նրանցից, քանի որ այստեղ քիչ բան կգտնվի դրական հեռանկարների համար, և ենթադրելին սովորաբար կառուցված է լինում այն պարզագույն հաշվարկի վրա, ըստ որի յուրաքանչյուրիս ապագան բխում է մեր ներկայից: Բացի այդ, արդյունքների վրա իր ազդեցությունն է թողնում նաև այն հանրահայտ ճշմարտությունը, որ աշխարհի գլոբալ փոփոխություններն ու տեղաշարժերը սովորաբար կանխորոշիչ նշանակություն են ունենում հատկապես փոքր ազգերի կամ երկրների համար` չնայած այն բանին, որ վերջիններս պարզապես անզոր են ակնառու դերակատարություն ունենալ այդ վերափոխումների գործընթացում: Սակայն մենք այս անգամ շատ հեռուն չենք գնա, այլ ընդամենը կհիշատակենք դիտարկումները, որոնք կատարվել են վերջին մի քանի օրերի ընթացքում` պայմանավորված այս կամ այն հանգամանքով, բայց որոնք հանգեցնում են միևնույն հետևությանը. մոտ ապագայում մեզ լավ օրեր չեն սպասվում:
Պետական մակարդակով կանխատեսումներ կատարող գլխավոր մարմիններից մեկը`ՀՀ ազգային վիճակագրության ծառայությունն իր գործառույթներից բացի մի առաջնային խնդիր էլ ունի` խուճապի չմատնել հասարակությանը և անընդհատ հույսեր ներշնչել: Ու եթե որոշ դեպքերում նա սայթաքում է, ապա հաստատ կարելի է ասել, որ դա կատարվում է ակամա: Ահա նման մի վրիպում էլ օրերս թույլ տվեց ծառայության մարդահամարի և ժողովրդագրության բաժինը` հայտարարելով, որ երկրում մահացության ընդհանուր գործակիցը 1000 բնակչի հաշվով աճել է 0.1 պրոմիլային կետով և որ աճել են բոլոր հիմնական պատճառներից մահացության դեպքերը։
Այս իրողության վրա յուղ լցրեցին սոցիոլոգները: Ոչ անհայտ Ահարոն Ադիբեկյանը շտապեց իր անհանգստությունն արտահայտել Հայաստանի ժողովրդագրական վիճակի առիթով։ Նրա համոզմամբ, եթե այսպես շարունակվի, ապա 30 տարի անց Հայաստանի բնակչության թիվը կկազմի 1.5 մլն մարդ։ «Հայաստանը շրջապատված է երկրներով, որոնց բնակչության ընդհանուր թիվը 170 մլն է։ Եթե Ռուսաստանի բնակչությունն էլ գումարենք, կստացվի 300 մլն։ Հայաստանի բնակչությունը կազմում է այդ թվի 1 տոկոսը, իսկ 30 տարի հետո կկազմի 0.6 տոկոսը»,- իր ոչ այնքան բարդ հաշվարկները ներկայացրեց նա և այնուհետև եզրակացրեց. «Հայաստանը Կարմիր գրքում է հայտնվել, ինչը լուրջ մտորումների տեղիք է տալիս»։
Մինչ Ադիբեկյանը տարված էր այդ մտորումներով, նրան հաջորդեցին դաշնակցականները` հայտարարելով, թե իրենք այս պահին «պետության վախճանի զգացողություն ունեն»: Պատգամավոր Լիլիթ Գալստյանը բացեց դաժան կանխատեսման փակագծերը` պարզաբանելով, որ, ըստ իրենց, ներկա իշխանություններն ուղղակի անընդունակ են լուծելու այն բոլոր խնդիրները, որոնց ծանրացել են մեր երկրի ուսերին, և այդ պատճառով էլ Հայաստանն այսօրվա իրականությամբ հեռանկար չունի: «Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը մեծ հետընթաց է ապրում»,- ասաց նա` հիշեցնելով, որ այլ բան անհնար է ասել մի երկրի մասին, որտեղ 35 տոկոս աղքատություն կա:
Մեկ այլ հասարակագետ`Հայկական սոցիոլոգիական ասոցիացիայի ղեկավար Գևորգ Պողոսյանը նույնպես չդավաճանեց նախորդների տրամադրվածության հոռետեսական ոգուն ու մտավախություն հայտնեց, որ Հայաստանը կարող է հայտնվել այն երկրների շարքում, որոնք 21-րդ դարում իրենք իրենց կոչնչանան: «Շատ երկրներ, որոնք 21-րդ դարում ի վիճակի չեն լինի ինքնուրույն գոյատևել տնտեսական ու քաղաքական առումներով, ստիպված կլինեն ինքնաոչնչանալ կամ միանալ մեծ միջազգային միավորումներին»,- ասաց նա և ապա իր միտքն ամփոփելով նշեց, որ ներկա դրությամբ Հայաստանում առկա բացասական միտումները վկայում են այն մասին, որ մեր երկիրը արագ ընթացքով գլորվում է այդ ճակատագրին արժանի այլ երկրների գիրկը:
Ճշմարտության առաջ մեղանչած կլինենք, եթե չհաստատենք, որ, այո, ներկայումս Հայաստանում առանց բացառության բոլոր ոլորտներում ապակառուցողական գործընթացներ են ընթանում, իսկ դրանց հետևանքը աղետալի լինելու բոլոր նախադրյալներն ունի: Սա այնքան ակնհայտ է, որ տեսանելի է նույնիսկ օվկիանոսից այն կողմ: Արդյո՞ք պատահական է, որ, ասենք, ամերիկյան Կանզաս Համալսարանի մասնագետները ևս չեն ժխտում նման ապագան: Հիշյալ համալսարանի պրոֆեսորները և Նյու Յորքի նրանց գործընկերները համատեղ ուժերով վերջերս նոր մոդել են մշակվել, որի շնորհիվ փորձում են կանխատեսել գալիք տարիներին տարբեր երկներում հնարավոր քաղաքացիական ընդվզումներն ու ազգամիջյան բախումները: Համաձայն այդ մոդելի` ստեղծվել է այն երկրների ցանկը, որտեղ 2011-2014 թվականների ընթացքում քաղաքացիական բախումներ ու ընդվզումներ են սպասվում: Հիշյալ ցուցակի պատվավոր 24-րդ հորիզոնականը զբաղեցրել է Հայաստանը…
Մենք, իհարկե, մեզ կարող ենք մխիթարել այն դատողությամբ, որ գուշակությունների ժանրը չի ընդգրկվում լուրջ և հեղինակավոր գիտությունների շարքում ու կարիք չկա մեծ նշանակություն տալ համանման ամեն մի արձագանքի: Բայց մենք հիշում ենք նաև իմաստուններից մեկի այն միտքը, թե ապագան գուշակելու լավագույն միջոցը այն կառուցելն է: Իսկ թե ինչպիսին է մեր կառուցածը` տեսնում և առնչվում ենք ամեն օր:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s