«Ոչ մի թիզ հող թշնամուն»

27 Հնվ

Նախագահ Ս. Սարգսյանը ընդարձակ հարցազրույց է տվել «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանին, որտեղ հիմնականում խոսել է Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորման և այդ խնդրում Ռուսաստանի դերակատարության մասին: Նրա խոսքից առանձնացնենք երեք կարճ հատվածներ, որոնք ներքին տրամաբանական կապ ունեն, իսկ դրա հետ մեկտեղ` նաև բազում ընդդիմախոսներ: Առաջին միտքը հետևյալն է. «Ես վստահ եմ, որ հնարավոր է խուսափել պատերազմից»: Այնուհետև նախագահն ասում է. «Ռուսաստանը լիովին ունակ է զսպել և սպառազինությունների մրցավազքը մեր տարածաշրջանում, և ռազմական գործողությունների վերսկսումը»: Իսկ ահա վերջին հատվածում Սարգսյանը նշում է. «Եթե Հայաստանի ժողովրդի և ղարաբաղցիների կարծիքը հարցնեն, ապա, բնականաբար ոչ-ոք նույնիսկ մեկ սանտիմետր հող չի ցանկանա վերադարձնել»։
Նախագահի նման լավատեսությունը, որ մի դեպքում պիտի հիմնված լինի սեփական երկրի հնարավորությունների, իսկ մյուս դեպքում` մեծ դաշնակցի աջակցության վրա, որքան էլ տարօրինակ թվա, քիչ համակիրներ ունի հենց բուն Ռուսաստանում: Ասենք ավելին, ռուսները հատկապես վերջին շրջանում ծայրահեղ հոռետեսությամբ են տրամադրված և մեկը մյուսի ետևից զգուշացնում են մեզ այդ մասին: Մեջբերենք դրանցից մի քանիսը: Այսպես, Քաղաքական տեխնոլոգիաների ռուսաստանյան կենտրոնի փոխնախագահ Սերգեյ Միխեևը կարծում է, որ այսօրվա դրությամբ ղարաբաղյան կարգավորման մեջ միակ իրական խնդիրը զանգվածային արյունահեղության կանխումն է, իսկ այն կարող է շատ ավելի զանգվածային լինել, քան՝ թվում է: Նրա տեսակետը բաժանում է Ռուսաստանի Պետդումայի պատգամավոր, քաղաքագետ Սերգեյ Մարկովը, ըստ որի լարվածությունը Ղարաբաղի շուրջ նկատելիորեն աճել է ու այդ միտումը շարունակվում է, ինչն առանց հետևանքների չի մնա:
Ռուասաստանի Արևելագիտության ինստիտուտի Կովկասի ու Կենտրոնական Ասիայի բաժնի աշխատանքային խմբի համակարգող Ալեքսանդր Սկակովն էլ ավելի խիստ է իր գտնահատականներում` կարծելով, որ յուրաքանչյուր ամիս ավելանում է Լեռնային Ղարաբաղում մարտական գործողություններն սկսելու հնարավորությունը, և դրա մասին են վկայում բազմաթիվ գործոններ: Վերջինս գտնում է, որ մինչև ամառ ռազմական իրադարձություններ պետք չէ սպասել, սակայն դրանից հետո երաշխիքներ չկան:
Այս անորոշության բացը գալիս է լրացնելու «Նեզավիսիմայա գազետա» պարբերականում օրերս հրապարակված հոդվածը, համաձայն որի Ադրբեջանը պատրաստվում է լայնածավալ ռազմական գործողությունների: «Հավանաբար, ադրբեջանական զորքերի կողմից «գրավյալ տարածքների ազատագրման» փորձ կձեռնարկվի 2011թ. վերջում կամ, հավանաբար, 2012թ. ամռանը»,- գրում է թերթը:
Ինչպես տեսնում ենք, այն ռուսները, ովքեր, ըստ նախագահի, եթե ցանկանան` կարող են զսպել ռազմական գործողությունների վերսկսումը, առայժմ այնքան էլ վճռական տրամադրված չեն: Իսկ նրանց պեսիմիզմի ջրաղացին ջուր են լցնում եվրոպացի քաղաքական գործիչները, որոնք վերջին շրջանում նույնպես ընդգծված ուշադրություն ու ակտիվություն են հանդես բերում: Օրերս ԵԱՀԿ գործող նախագահ Աուդրոնյուս Աժուբալիսը հայտարարեց. «Ինձ անհանգստացնում են ղարաբաղյան հակամարտության գոտում հրադադարի ռեժիմի խախտման դեպքերը»: Նրանից ետ չմնաց Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Պիտեր Սեմնեբին, որի գնահատմամբ, Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրավիճակը և յուրաքանչյուր միջադեպ ցույց է տալիս, որ պետք է էլ ավելի շատ ջանքեր ներդնել խնդրի կարգավորման ուղղությամբ: Վերոհիշյալ միտքը կրկնեց նաև Եվրախորհրդի գլխավոր քարտուղար Թորնբյորն Յագլանդը` ասելով, որ հակամարտության գոտու իրադրությունը կարող է դուրս գալ վերահսկողությունից, և իր կարծիքը հիմնավորեց զորքերի շփման գծում հրադադարի խախտման հաճախացած դեպքերով ու միջադեպերով:
Վերջին դիտողությունն իրոք համապատասխանում է իրականությանը: Այս փաստի առթիվ նույնիսկ պաշտոնական Ստեփանակերտը հանդես եկավ հատուկ հայտարարությամբ` փաստելով, որ
սահմանին արձանագրվել է հակառակորդի կողմից հրադադարի ռեժիմի խախտման աննախադեպ աճ: Իսկ թվերը գալիս են պատկերն ամբողջացնելու: Այսպես, հունվարի 22-ին ու 23-ին ադրբեջանական բանակի առաջապահ ուժերը շուրջ 90 անգամ խախտելով հրադադարը` հայկական դիրքերի վրա արձակել են ավելի քան 300 կրակոց: Հունվարի 24-25-ին 14 անգամ խախտվել է հրադադարի ռեժիմը: Կորուստներով միջադեպքեր արձանագրվեցին Հորադիզի և Աղդամի շրջանի Ջավահիրլի գյուղի մերձակայքում:
Իսկ այս ամենի մասին ի՞նչ են ասում ու մտածում Հայաստանում: Պարզվում է` ոչ մի տագնապալի բան: Ընդհակառակը, ոմանք շարունակում են պնդել, թե ադրբեջանցի զինվորը պատրաստ չէ միայնակ պատերազմի գնալ, նրան առնվազն պետք է Թուրքիայի աջակցությունն ու թույլտվությունը, իսկ Թուրքիան ներկա փուլում պատերազմ չի ուզում` կապված ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքական զարգացումների հետ:
Բաքվի` միայնակ կռվի չգնալու թուլությունը դատապարտողները սակայն հաջորդ պահին հենց իրենք են հայտնվում նույն գայթակղության ցանցում, երբ սկսում են խոսել այն մասին, որ ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում Հայաստանի վերջին պայմանավորվածությունները ստրատեգիական գործընկերների հետ թույլ են տալիս ավելի վստահությամբ նայել խաղաղության պահպանման ապագային: Ստացվում է այնպես, որ մենք էլ հույսներս դրել ենք կողմնակի օգնության վրա և անհրաժեշտության դեպքում հազիվ թե կարողանանք ինքնուրույն պատերազմել:
Եվ վերջապես, մեկնաբանելով Բաքվից անդադար հնչող ռազմատենչ հայտարարությունները, շատերն էլ սկսել են դատողություններ անել այն մասին, որ իրականում ոչ ոք պատերազմ չի ուզում, քանի որ դա չի բխում կողմերից որևէ մեկի շահերից` նկատի առնելով տարածաշրջանում թափ հավաքող նոր էներգետիկ նախագծերը: «Դրանց ֆոնին քիչ հավանական է, որ որևէ մեկը թույլ տա ռազմական գործողությունների վերսկսում այդ նախագծերի մոտ»,- պնդում և իրենց ասածին հավատում են որոշ վերլուծաբաններ:
Իսկ միակ ճշմարիտն այն է, որ մենք երբեք չպետք է մեզ ներշնչենք այն գաղափարը, թե պատերազմի վերսկսումն անհնար է, քանի որ դրա հնարավորությունը միշտ կա, իսկ դրա բացառումը կարճատեսություն է ոչ միայն քաղաքական առումով:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s