Պահոց | 3:12 ե.

ՎԱՍԻԼ ԲԻԿՈՎ

25 Հնվ

21-րդ դարի սարսափների մասին

Աշխարհում, ցավոք, ավելի շատ չարիք կա, քան բարին: Մենք գիտենք` ինչ է բարին, ինչ-որ պատկերացումներ, կանոններ ու բանաձևեր ունենք: Չարն անվերջ է ու չսահմանագծված, հակված է ձևափոխությունների ու վերամարմնավորումների: Ահա և մշտական սարսափի պատճառը: Կարծում եմ` այս հազարամյակում չարը հազիվ թե շատ տարբերվի այն ամենից, ինչ եղել է 20-րդ դարում: Թե չարից, թե չարի նկատմամբ մեր սարսափից հիանալի օգտվում են տարբեր տեսակի ու մակարդակի արկածախնդիրները` պայծառատեսները, գուշակները, որ ընդհանուր ոչինչ չունեն ոչ գիտության, ոչ իրականության հետ: Փոխարենը հիանալի գիտեն շուկան և պահանջարկները, ահա և ծաղկում են:

Ուտոպիայի մասին

Հիշենք ժողովրդին` ինչ եղել է, այն էլ լինելու է, ամեն ինչ վերադառնում է իր ափերին: Համոզված եմ, սա ապագայի ճշգրիտ բնորոշումն է: Ինչպես էլ այսօր ձգտենք գիտությամբ, փիլիսոփայությամբ, հասարակագիտությամբ ճշգրիտ բնորոշել ապագան, այն երբեք չի տեղավորվելու կանխատեսումների սահմաններում: Ապագան անկանխատեսելի ու անորսալի է, և դա է նրա հմայքն ու հրաշքը, նրա սարսափը: Գուցե այդ պատճառով է անորսալի կյանքի իմաստը:

Ժողովրդավարության մասին

Առարկելու ոչինչ չունեմ Ուինստոն Չերչիլին, որ ինչպես հայտնի է, նկատել է, թե ժողովրդավարությունը մարդկության ամենամեծ հայտնագործությունը չէ, բայց դրանից ավելի լավ բան դեռ չի հայտնագործված: Մարդու գոյության փորձը վկայում է, որ մարդիկ շատ դժվար են միմյանց հետ լեզու գտնում: Իսկ ժողովրդավարական համակարգը փոխըմբռնումի լավագույն պայմաններ է ստեղծում: Ժողովրդավարությունը բնավ էլ առանց արատների չէ, երբեմն էլ նզովյալ է, որ հաճախ է լինում մեզ նման երկրներում` հետխորհրդային տարածքում: Ես հաճախ եմ զգացել այդ միության հակաբնականությունը, թեև բնավ չէի ընդունում նրա փլուզումը գոնե իմ սերնդի օրոք: Բայց պատմությունը կախված է նաև դեպքերից: Ահա և այդ դեպքը կատարվեց ԽՍՀՄ-ում որոշակի տեղում, որոշակի ժամանակին: ԽՍՀՄ-ը պետք է փլուզվեր, որովհետև վերջին կայսրությունն էր, համենայն դեպս` Եվրոպայում:

Խորհրդարանի և միապետության մասին

Խորհրդարանը հասարակության ժողովրդավարական ու քաղաքական կուլտուրայի առաջին ցուցանիշն է: Ինչպիսին է խորհրդարանական կուլտուրան, նույնպիսին է ազգի կուլտուրան: Միապետությունը մեր օրերում կառավարման հնացած ձև է: Մենք գիտենք` ինչ է ռուսական միապետությունը և կարող ենք դատել այդ մասին: Եթե իր ժամանակին հնարավոր չեղավ պահպանել, այսօր առավել քան անհնար ու անիմաստ է վերականգնել:

Տարագրության մասին

Իհարկե դժբախտություն է: Պարտադրանք, որովհետև Աստծո ու մարդկանց օրենքներով բնական է ապրել սեփական տանն ու այնտեղ ինքնաարտահայտման հնարավորություններ ունենալ: Ցավոք, ներկա աշխարհում չափազանց շատ մարդիկ տարբեր պատճառներով (տնտեսական, քաղաքական և այլ) բնակության վայր են ընտրում ուրիշ երկրները: Այլ խնդիր է, որ յուրաքանչյուրն այդ իրավունքն ունի, որն ամրագրված է միջազգային իրավունքի փաստաթղթերով: Մեզնից յուրաքանչյուրին պատկանում է ամբողջ աշխարհը: Կարելի է հասկանալ այն պետություններին, որ կարգավորում են արտասահմանցիների ներհոսքը իրենց պետություններ` պաշտպանելով սեփական ազգային, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային շահերը: Արտագաղթի խնդիրը բազմաբարդ է և պահանջում է համընդհանուր լուծումներ:

Նախանձի և հումորի մասին

Պետական խնդիրները շատ ավելի սերտ են առնչվում մարդու բնավորությանը, քան թվում է առաջին հայացքից: Օրինակ, նախանձը: Այդ զգացումը հատուկ է աղքատներին, մերժվածներին ու մարգինալներին: Պատահական չէ, որ չինացիները նախանձն անվանում են կարմիր աչքերի հիվանդություն: Միևնույն ժամանակ, այդ հատկությունը բնորոշ է հոգեբանությանը և բոլոր մարդկանց` դաստիարակության, նյութական վիճակի, նույնիսկ ծնյալ պաթալոգիաների բերումով: Անտարակույս, արգահատելի հատկանիշ է, և կարգին մարդը պիտի իրենից վանի կամ հնարավորինս ձերբազատվի այդ վիճակից: Նախանձն ունի ինչ-որ անբացատրելի ուժ, որ կործանում է և նախանձողին, և նրան, ում նախանձում են: Հումորը կարող է օգնել, երբ չի վիրավորում և բարի նկատառումներով է: Ցավոք, այսօր հումորն էլ վերարտադրվում է ինչ-որ վատորակ տեսակով, որը ես պարզապես չեմ հասկանում:

Գրականության մասին

Գրելը նախևառաջ դժվար, հոգնեցուցիչ աշխատանք է: Լինում են պահեր, երբ թվում է` հեղինակին ամեն ինչ հաջողվում է, բայց արձակագրի համար դա հազվադեպ վիճակ է: Ներշնչանքն առավել հաճախ բանաստեղծների հյուրն է: Գրողները փառասեր ու պատվախնդիր են, շատերը կարծում են` հենց նոր երկը հրատարակվի, Աստծո օրհնանքը պիտի հեղվի իրենց վրա: Ավաղ, առավել հաճախ վրա է հասնում հիասթափությունը: Ինչ արած: Այդ է մեր մասնագիտությունը:
Գրականության մեջ ինձ միշտ գրավել են խառնվածքները: Դա նորություն չէ, և ես ավանդույթի ուժով հավատարիմ եմ մնում սոցիալական կարծրատիպերին և չեմ մոռանում Վ. Բելինսկու խորհուրդը` սոցիալականություն կամ մահ: Ուրիշ հեղինակների դեպքում էլ ես գնահատում եմ սոցիալական ուղղվածությունը, որ ռեալիստական արվեստի հիմքն է: Գրականության մեջ ինչ-որ սինթետիկ կերպարների ստեղծումը, ըստ իս, անարժան զբաղմունք է:

Գրողը և քաղաքականությունը

Գրողն, այնուամենայնիվ, մարդ է: Բացի այդ` քաղաքացի: Նա ապրում է որոշակի հասարակության մեջ, որից չի կարող սահմանազատվել: Ես երբեք չեմ ցանկացել զբաղվել քաղաքականությամբ, բայց ստիպված եմ եղել: Որովհետև բանականությունից բացի մենք օժտված ենք հույզերով, որոնք թույլ չեն տալիս անտարբեր լինել այն ամենին, ինչ կատարվում է մեր հայրենիքում:

Մենք, ԵԽԽՎ-ն ու Չավուշօղլուն

25 Հնվ

Երեկ Ստրասբուրգում մեկնարկեց ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանը: Հայաստանյան պատվիրակությունն արդեն այնտեղ է, և նույնիսկ այսօր պատրաստվում է ի նշանավորումն Եվրախորհրդին Հայաստանի անդամակցման 10-ամյա հոբելյանի մշակութային բնույթի մի շարք միջոցառումներ կազմակերպել: Բայց հազիվ թե ներքին լարվածությունը լիարժեք դարձնի տոնական տրամադրությունը: Ճիշտ է, նստաշրջանի օրակարգում ներառված չեն Հայաստանին ու ԼՂՀ-ին վերաբերող կոնկրետ հարցեր, այսուհանդերձ սպասվում է, որ դրանք ի հայտ կգան փախստականներին ու տարածրջանային այլ խնդիրներին առնչվող զեկույցների քննարկման համատեքստում: Անհետևանք չի անցնի նաև Թուրքիայի արտգործնախարար Դավիթօղլուի ելույթը, ում հարցեր տալու համար հայաստանյան պատվիրակության երկու անդամներ են հերթագրվել: Եվ վերջապես գլխավոր ինտրիգը սպասվում է ուրբաթ օրը` չարաբաստիկ ԼՂՀ հարցով ենթահանձնաժողովը ԵԽԽՎ նախագահ Մովլուդ Չավուշօղլուի կողմից վերակենդանացնելու փորձերի առնչությամբ: «Մենք ցանկանում ենք վերականգնել ԵԽԽՎ Ղարաբաղյան ենթահանձնաժողովի աշխատանքը»,- ձմեռային նստաշրջանի բացումից առաջ մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց Չավուշօղլուն: «ԵԽԽՎ Բյուրոն ենթահանձնաժողովի վերականգնման մասին որոշում կընդունի և կընտրի նախագահին»:
Ինչպես հայտնի է, Հայաստանի պատվիրակությունն արդեն վաղօրոք տեղեկացրել էր, որ եթե իրենց չհաջողվի կասեցնել հանձնաժողովի աշխատանքների վերսկսումը, ապա հայերին այլևս ուրիշ ոչինչ չի մնա անելու, քան բացահայտ կերպով բոյկոտել այդ կառույցի աշխատանքները: Չավուշօղլուին նման պահվածքը խիստ է վիրավորել: Թուրք նախագահն այս առիթով նույնիսկ չզլացավ բարձրաձայն բոլոքել` ասելով, որ Հայաստանի որոշ քաղաքական ուժեր ԵԽԽՎ բյուրոյում Լեռնային Ղարաբաղի գծով հատուկ կոմիտեի վերստեղծման նախաձեռնությունը փորձում են վերագրել հենց իրեն, մինչդեռ, ըստ նրա, դա սխալ է: «Դա շահարկում է: Ես դա շատ լավ բացատրել եմ Երևան կատարած իմ պաշտոնական այցի ժամանակ: Դա իմ նախագիծը չէ, դա Վեհաժողովի որոշումն է: Եվ նախագահի պաշտոնում ցանկացած ոք, լինի դա Թուրքրիայի, թե Գերմանիայի, կամ, նույնիսկ, Հայաստանի խորհրդարանական, նշանակություն չունի, պետք է այդ հարցը ներկայացնի բյուրոյում»:
Սա իրավիճակն լիովին չտիրապետող մարդու պատասխան է: Հասկանալի է, որ առանց հայկական կողմի մասնակցության նման ենթահանձնաժողովի գործունեությունը կվերածվի ֆարսի, իսկ Չավուշողլուին սկանդալներ, հեղինակության սասանումներ և նվաստացումներ պետք չեն: Բայց նույնիսկ նրա հավաստիացումներն այն մասին, թե Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը մտադիր է 2011 թվականին ավելի շատ ջանք գործադրել Լեռնային Ղարաբաղի սառեցված հակամարտության կարգավորման համար, որևէ կերպ կացությունը շտկել չեն կարող: Այնպես որ, որքան էլ Չավուշօղլուն պնդի, թե ուրբաթ օրը ԵԽԽՎ բյուրոյի նիստում ԼՂ հարցով ենթահանձնաժողովի ստեղծման հետ մեկտեղ քննարկվելու է նաև այդ կառույցի ղեկավարի նշանակման հարցը և պաշտոնում կընտրվի օբյեկտիվ թեկնածու, միևնույն է, համաձայնության գալու մասին խոսք առայժմ չկա:
Ի դեպ, երեկ երեկոյան Թուրքիայի իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության պատգամավոր Մևլութ Չավուշօղլուն կայացած ընտրությունների արդյունքում ձայների մեծամասնությամբ կրկին ընտրվեց ԵԽԽՎ նախագահ։
Վերադառնալով մեր պատվիրակների աշխատանքներին, նշենք, որ երկու օր առաջ հայկական կողմը ԵԽԽՎ անդամ բոլոր երկրների ներկայացուցչություններին է հանձնել ԵԽ անդամ պետությունների ղեկավարներին ուղղված ադրբեջանահայության ուղերձը: Ուղերձում մասնավորապես ասված է այն մասին, որ այցելելով Բաքու, խորհրդարանականները արարողակարգի շրջանակում Շահիդների պուրակում ծաղկեպսակ եք դնում, մինչդեռ այնտեղ թաղված են Բաքվի ու Սումգայիթի հայերին կոտորող ջարդարարները, և հարգանքի տուրքը նրանց հիշատակին պատիվ չի բերում քաղաքակիրթ եվրոպացիներին:
Մյուս դրվագը, որը վերստին առնչվում է մեր պատվիրակությանը, այն էր, որ Հերմինե Նաղդալյանը մեկ տարով ընտրվեց ԵԽԽՎ տնտեսական հարցերով հանձնաժողովի նախագահ:
Ինչ վերաբերում է ձմեռային նստաշրջանի բուն օրակարգին, ապա հարցերը բազմաթիվ են ու բազմաբնույթ: Այստեղ հունվարի 24-28-ը ուշադրության կենտրոնում կլինեն Կոսովոյում մարդու օրգանների ապօրինի առևտրի մասին զեկույցի շուրջ բանավեճերը, Թուրքիայի նախագահ Աբդուլլահ Գյուլի, Սերբիայի նախագահ Բորիս Տադիչի, Ռումինիայի նախագահ Տրայան Բասեսկուի և Ալբանիայի վարչապետ Սալի Բերիշի ելույթները: Կքննարկի նաև ԶԼՄ-ների տեղեկատվության աղբյուրների պաշտպանության մասին զեկույցը:
Նստաշրջանում արդեն ընդունվել է քրիստոնյաների հալածանքները դատապարտող բանաձև: Հիշյալ փաստաթուղթն ըստ էության Եգիպտոսում, Նիգերիայում, Պակիստանում, Ֆիլիպիններում, Կիպրոսում, Իրանում ու Իրաքում քրիստոնյաների հանդեպ վերջերս ձեռնարկված բռնարարքների արձագանքն է: «Եվրամիությունն այլևս աչք չի փակի ողջ աշխարհում քրիստոնյաների հալածանքների վրա»,- իր ելույթում շեշտեց ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գծով գերագույն ներկայացուցիչ Քեթրին Էշթոնը:
Մասնակիցները լուրջ բանավեճեր են ակնկալում նաև վրացական պատվիրակության դեմարշից: Վերջիններս պատրաստվում են կրկին առաջ քաշել Ռուսաստանի կողմից ստանձնած պարտավորությունների իրականացման և երկրի տարածքի դեօկուպացման հարցը: Վրացիների նպատակն է հասնել Եվրոպայի Խորհրդի որոշման իրականացմանը, Աբխազիայից և Հարավային Օսիայից ռուսական զորքերի դուրսբերմանը, այդ երկրամասերի անկախության ճանաչման ետկանչին: Սակայն միշտ չէ, որ համառությունը հաջողության գրավականն է դառնում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՔՐԻՍՏԻԱՆ ԲՈՈՒՎԻ

25 Հնվ

Քիչ մտքեր են կործանվում մաշվելուց, մեծ մասամբ նրանք ժանգոտվում են չօգտագործվելուց: Իսկ իր կատարածով բավարարվածը երբեք չի փառաբանվի իր հետագա արարումներով: Նա արդեն մեռած է և նրա գերեզմանի վրա արդեն խոտ է աճում: Չկա սովորույթից ավելի ահավոր բռնակալ, և քանի դեռ մարդը չի դիմադրում նրա հրամաններին, նա չի կարող ազատ լինել: Մենք կյանքը խեղում ենք մեր խելահեղություններով ու արատներով, իսկ հետո գանգատվում ենք դրանց հետևող դժբախտություններից և ասում ենք, որ դժբախտությունը գտնվում է իրերի բուն էության մեջ: Մեր սարսափները կիսով չափ զուրկ են ամեն մի հիմքից, կիսով չափ էլ պարզապես ամոթալի են: Սեփական ուժերի հանդեպ անվստահությունը մեր անհաջողությունների մեծ մասի պատճառն է: Մարդու խելամիտ զգուշությունն արտահայտվում է ոչ այնքան նրանում, որ նա երբեք սխալներ չի կատարում, որքան այն բանում, որ նա թույլ չի տալիս դրանց կրկնությունը: Բայց ճշմարտությունը արևի նման է, կարող է մշուշապատվել, սակայն միայն ժամանակավորապես:

%d bloggers like this: