Պահոց | 5:17 ե.

Բախումներ, որ եղել ու չեն եղել

12 Հնվ

Միանգամից ասենք, որ այն, ինչ տեղի է ունեցել հունվարի 1-ին և հետագա օրերին Ուկրաինայի Նիկոպոլ քաղաքում, դրա մասին ոչ ոք ամբողջական ճշմարտությունը չգիտի: Ինչ-որ մեկին անհրաժեշտ էր ամեն գնով քողարկել իրականությունը, և այդ մեկը (կամ մի քանիսը) այս դեպքում կարող են լինել ոչ թե ուկրաինացիները, այլ հայերը: Իսկ պատմությունը սա է: Տարվա առաջին գիշերը Նիկոպոլի «Կորալ» սրճարանում մի խումբ երիտասարդների միջև վիճաբանություն է ծագում, որը շուտով վերածվում է ծեծկռտուքի: Հենց այդ ժամանակ էլ ազգությամբ հայ, Յալթայի 20-ամյա բնակիչը գրպանից հանում է դանակն ու դանակարում իր 4 հակառակորդներին: Սպանվում են 23-ամյա երկու ուկրաինացի, իսկ 19-ամյա մի երիտասարդ և մի աղջիկ վնասվածքներով տեղափոխվում են հիվանդանոց:
Հաջորդ օրն արդեն Նիկոպոլից տագնապալի լուրեր էին տեղ հասնում: «Նիկոպոլը շուրջկալի մեջ է: Հարևան Մարգանեց, Կրիվոյ Ռոգ, Զապորոժիե, Էներգոդար քաղաքներից եկող մեքենաների և ավտոբուսների արական սեռի ներկայացուցիչների մուտքը քաղաք արգելափակված է: Տեղացիների խոսքով` տեղի ունեցածի համար պատասխանատու են տարածաշրջանում ամենամեծ հայկական համայնքի ներկայացուցիչները: Քաղաքի բնակչությունը հավաքվում է փողոցներում և պահանջում է պատժել մարդասպաններին»,- ահա այսպիսի տեղեկություններ էին հրապարակվում այդ օրերի ուկրաինական թերթերում: Դրանք հաճույքով արտատպում էին ադրբեջանական ԶԼՄ-ները: Ասվում էր նաև, թե իբր զանգվածային անկարգությունների ժամանակ հնչել են քաղաքապետարանը գրավելու կոչեր, թալանվել ու ավերվել են հայերին պատկանող մի քանի առևտրի կետեր, ջարդվել են մեքենաներ, իսկ կովկասցիների ընտանիքները լքում են քաղաքը: Գրվեց, որ երիտասարդները և զապորոժյան կազակները ոչնչացրել են «Ուկրաինա-հայկական բարեկամություն» հուշարձանը։
Մինչ կպարզաբանվեր, թե այս տեղեկություններից ինչն էր ճշմարտացի և ինչը` հորինվածք, հաջորդեց մյուս ցավալի լուրը: Նիկոպոլում հունվարի 4-ին, ժամը 18-ի սահմաններում անհայտ անձինք ավերել էին քաղաքի Գագարինա և Կաշտանովա փողոցների խաչմերուկում կանգնեցված 1915թ. Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող խաչքարը: Այդ խաչը դեռևս 2008 թվականի աշնանը քանդակվել էր հայաստանցի վարպետների կողմից ու կանգնեցվել էր տեղի հայ համայնքի նախաձեռնությամբ: Հետո` դեպքից ավելի ուշ, պիտի ասվեր, որ հայ երիտասարդի կողմից սպանված ուկրաինացիներից մեկն ապրել է խաչքարի մոտ գտնվող շենքում, որի թաղումից վերադառնալիս մի խումբ հարբած ուկրաինացիներ որոշել են «վրեժ լուծել» խաչքարից: «Այս դեպքը կրում է անձնական, այլ ոչ զանգվածային բնույթ: Երիտասարդների խումբը ջարդել է խաչքարը` լինելով ոչ սթափ վիճակում: Այս արարքը դատապարտվել է հասարակության կողմից»,- շտապեցին անմիջապես հայտարարել քաղաքի իշխանությունները, իսկ ոստիկանությունը հայկական համայնքին խոստացավ հանցագործին անմիջապես գտնել: Մի քանի օր անց արդեն խոսում էին վանդալիզմի 4 հեղինակներն ձերբակալելու մասին, թեև իրականում ոստիկանության աշխատակիցներին հաջողվել էր գտնել միայն 28-ամյա մի գործազուրկի, և ասվում էր, թե իբր հենց նա է ավերել խաչքարը: Ինչ վերաբերում էր դանակահարության պատմությանը, ապա դրա առթիվ Դնեպրոպետրովսկի շրջանի դատախազության և միլիցիայի ներկայացուցիչները մամլո ասուլիս հրավիրեցին, հայտարարեցին, թե դեպքը կապ չունի ազգամիջյան թշնամանքի հետ, այն բացառապես կենցաղային բնույթ է կրել և դրա մեղավոր հայն արդեն ձերբակալվել է։ «Украина криминальная» պարբերականը փոխանցում էր Նիկոպոլի ոստիկանության վարչության ղեկավար Նիկոլայ Կոլբատովի խոսքերը, համաձայն որի հետաքննության ընթացքում վերոնշյալ գործի շրջանակներում ձերբակալվել էր նաև խուլիգանության մեջ կասկածվող ծեծկռտուքի մեկ այլ մասնակից։ Վերջինիս նկատմամբ քրեական գործ էր հարուցվել Ուկրաինայի ՔՕ 296–րդ հոդվածի 2–րդ մասի հատկանիշներով՝ խուլիգանություն։ Նիկոպոլի հայ համայնքն էլ իր հերթին մամուլին հայտնում էր, որ արդեն լուծում է խաչքարի վերականգնման հարցը, իսկ 2 տուժածներց մեկը դուրս է գրվել հիվանդանոցից, մյուսի կյանքին վտանգ չի սպառնում:
Թվում է` եղածին հավելելու նոր բան այլևս չկա: Ցավալի միջադեպ է տեղի ունեցել, հետո հարթվել է, մեղավորները պատժված են, էլ ի՞նչ իմաստ ունի կրքեր բորբոքել, յուղ լցնել կրակի վրա: Բայց արի ու տես, որ դա այդքան էլ այդպես չէր: Ահա թե ինչ էր գրում այդ ժամանակ «Свободная пресса»-ն. «Դնեպրի ցածրադիր գոտում տեղի ունեցած ամանորյա բախումներից հետո, որոնց հետևանքով սպանություններ են գրանցվել, ուկրաինական իշխանությունները խիստ միջոցներ են ձեռնարկում` «կովկասյան կոտորածները» կանխելու ուղղությամբ»: Մինչդեռ նույն օրերին այն հարցին, թե ճի՞շտ է, որ Նիկոպոլում զանգվածաբար ջարդում ու թալանում են հայկական խանութները, տեղի հայ համայնքի ղեկավարը զարմանքով պատասխանում էր. «Այդ ո՞վ է ասել: Չկա այդպիսի բան, այդ ամենն ապատեղեկատվություն է: Այստեղ ամեն ինչ խաղաղ է»: Ուկրաինայում Հայաստանի դեսպանատան հայտարարության համաձայն՝ որևէ միջադեպ ընդհանրապես տեղի չի ունեցել, մանավանդ ազգային հողի վրա։
Այսպիսի կտրուկ հերքումները փոքր-ինչ տարօրինակ են հնչում երկու դիակի, երկու վիրավորի, փշրված խաչքարի ու մի քանի ձերբակալվածների առկայության պայմաններում: Էլ չենք խոսում բոլոր այն հրապարակումների մասին, որ մի քանի օր շարունակ հաջորդաբար հայտնվում էին ուկրաինական թերթերում: Ի վերջո տեսնելով, որ այնքան էլ հեշտ չէ մախաթը պարկում պահել, որոշեցին մեղքը բարդել ադրբեջանական լրատվամիջոցների վրա` պնդելով, թե հատկապես նրանք են ստում ու ցանկանում փչացնել երկու բարեկամ ժողովուրդների եղբայրական հարաբերությունները: «Նիկոպոլում ամեն ինչ, խաղաղ ու հանգիստ է, հուզումների վերաբերյալ այստեղ նույնիսկ ակնարկ չկա»,-հայտնեց հայ համայնքի ղեկավար Տիգրան Սարգսյանը՝ հավելելով, որ դեպքերի նման զարգացման մասին խոսք անգամ լինել չի կարող:
Խոսքն, իհարկե եղավ ու դեռ մի բան էլ ավելի` առանց Տ. Սարգսյանի ցանկությունները հաշվի առնելու: Եվ եթե, աստված մի արասցե, իրավիճակը կրկնություն ունենա կամ ձեռք բերի այլ դրսևորումներ, հետևանքները պիտի ծանրանան նաև նրանց խղճի վրա, ովքեր հանուն ինչ-ինչ նպատակների պատրաստ են քողարկել իրականությունը և սպիտակ դրոշակներ ծածանել ի հաշիվ ազգային արժանապատվության:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՄԱՐՉԵԼՈ ՄԱՍՏՐՈՅԱՆՆԻ

12 Հնվ

Ես ինձ դուր չեմ գալիս: Եվ երբեք էլ դուր չեմ եկել: Նույնիսկ մարմնապես: Իմ դեմքին առնական, հաստատակամ ոչինչ չկա: Ես սիրունատես եմ, իսկ տղամարդը չպետք է սիրունատես լինի: Ինչքան շատ եմ մտածում այդ մասին, այնքան ավելի եմ զարմանում. Ինչպե՞ս պատահեց, որ նման մի դեմք կարողացավ կերակրել ինձ: Գուցե պատճառն այն է, որ մարդիկ իմ մեջ տեսնում են որոշակի դարաշրջանի խորհրդանիշը, երկդիմի, անվճռական, եսասեր մարդու կերպարը: Այդ գծերը կան իմ մեջ: Բայց ամենավատն այն է, որ ես դուր չեմ գալիս ինձ նաև հոգեպես: Ես երբեք չեմ ցանկացել դերասան դառնալ, դա պատահաբար ստացվեց: Հենց այդ պատճառով էլ դուր չեմ գալիս ինձ ու ոչ մի հարգանք չունեմ իմ հանդեպ: Ես պետք է ճարտարապետ դառնայի… Զղջում եմ ընտրությանս համար: Ես հակված եմ ինքնաքննադատության, ասես կողքից տեսնում եմ ինչ-ինչ իրադրությունների, արարքների անհեթեթությունը: Բայց շարունակում եմ անել այն, ինչ սպասում է ինձնից հասարակությունը` չորս կողմս բաժանել ինքնագրեր և ժպիտներ, որ պարգևում էի 40 տարի առաջ…

* * *
Մշակույթն ինձ երբեք չի հրապուրել: Ես երբեք չեմ ձգտել սովորել, ես երբեք ինքս ինձ չեմ ասել` դե սկսենք կարդալ այս գիրքը կամ փորձենք մտնել այս թանգարանը… Շատերի համար մշակույթը հաճույք է, հոգեկան սնունդ, իսկ ինձ համար անմատչելի մի բան թե ֆիզիկապես և թե հոգեպես: Հասկանու՞մ եք, ես հոգնում եմ կարդալուց, բավական է մի տասը- տասնհինգ էջ կարդամ, և կոպերս սկսում են ծանրանալ: Ես ամենաանհավասարակշիռ մարդն եմ: Միայն ճիգեր եմ թափում, որ կենտրոնանամ: Իմ կարծիքով, դա ինձ հաջողվում է դերասանական աշխատանքում: Բայց ոչ կյանքում: Ինչ վերաբերում է կյանքին, այնպիսի անհարմար վիճակներում եմ հայտնվում…

* * *
Տարեց մարդն այլևս չպիտի համարի, թե ինքն է երկրագնդի կենտրոնը: Սովորում ես ճիշտ որոշել քո տեղն ու հիշել, որ ընդամենը կինոյի դերասան ես, այսինքն էկրանային «խաբեբա»: Այդ գիտակցությունն օգնում է իրերն ընկալել ավելի արժանապատիվ ձևով: Միակ բանը, որի մասին մտածում եմ, այն է, որ չեմ ուզում մեռնել: Շատ կուզենայի իմանալ, թե մեր աշխարհի հետ ինչ կկատարվի մի 50 տարի հետո: Բայց ժամանակն է այն մտքի հետ հաշտվելու, որ ես այլևս չեմ լինի երկրի վրա:

%d bloggers like this: