Պատերա՞զմ եք ուզում, դուք այն կստանաք»

16 Դկտ

Կատարվեց այն, ինչ պիտի կատարվեր: Մոսկվայում ծայրահեղ ազգայնականների ելույթներից ու անկարգություններից հետո տուժված կողմը` այսինքն նրանք, ում տեղացիները անվանում էին կովկասցիներ կամ սևեր, հայտարարեցին, որ պատահածն անպատիժ չի մնա և դեկտեմբերի 15-ին նախատեսել են Ռուսաստանի ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների վրիժառության ակցիա: Մի քանի օր շարունակ լուրեր են շրջանառվում, որ Կովկասից Մոսկվա են ժամանում մարդկանց մեծ խմբեր` ազգայնամոլներից վրեժ լուծելու համար, իսկ ինտերնետային կայքերը հեղեղված էին սպառնալիքներով ու հակառուսական արտահայտություններով: Ֆան-ակումբներից մեկի կայքէջում ուղղակի հարցնում էին. «Պատերա՞զմ եք ուզում, դուք այն կստանաք»:
Պատերազմն, իհարկե, տեղի չունեցավ: Բայց զգուշացումները հենց այնպես չէին: Նախանշված օրը Մոսկվան հիշեցնում էր մի քաղաք, որտեղ արտակարգ դրություն էր հայտարարված և կամ սահմանվել էր պարետային ժամ: Քաղաքի ոստիկանությունը պատրաստվածության բարձր մակարդակի էր բերվել՝ կանխելու արմատական հայացքներ ունեցող երիտասարդների կողմից իրականացվող սադրանքները, ամենուր շրջում էին հատուկջոկատայինները, սակայն նույնիսկ նրանց ներկայությունն ի զորու չեղավ կանխելու ծրագրվածը:
Երեկոյան քաղաքի Կիևյան կայարանի հրապարակում, որտեղ ուժեղացված հսկողություն էր, տեղի ունեցան առաջին բախումները: Այնուհետև ամբողջ գիշեր հակասական լուրեր էին ստացվում քաղաքի տարբեր ծայրերից: Մերթ «Եվրոպական» առևտրի կենտրոնի առջև էին բախումներ արձանագրվում սլավոնական ու կովկասյան արտաքինով երիտասարդների միջև, մերթ կովկասցիների մեծ խմբեր էին հավաքվում Լուժնիկի շրջանում, մերթ ընդհարումներ էին տեղի ունենում «Սմոլենսկայա» հրապարակում, մերթ հաղորդվում էր, թե 350-400 ազգայնականներ փորձել են խափանել Մեծ Դորոգոմիլովսկի փողոցի երթևեկությունը կամ մարդիկ են կուտակվել «Աերոպորտ» կայարանում: Մի խոսքով, ոստիկանությունն իրականում անզոր էր կանխելու «բեսպրեդել» կոչված տարերային երևութը: Օրվա վերջում խոսվում էր 30 տուժածների և մեկ զոհի մասին: Ձերբակալվել էին անկարգության շուրջ 1200 մասնակիցներ: Առգրավել էին գազային ատրճանակներ, մահակներ, սառը զենք, երկաթե ձողեր և նույնիսկ սամուրայի թուր: Նույն ժամանակ ռուսական լրատվամիջոցները տեղեկացնում էին, որ համանման բախումներ են տեղի ունեցել նաև Նիժնի Նովգորոդում, Դոնի Ռոստովում, Կրասնոդարում և երկրի այլ քաղաքներում:
Բոլորն են հասկանում, որ սա դեռևս ընթացք է: Ոչինչ չի ավարտվել, այլ, ընդհակառակն, նոր լիցքեր ու նոր որակներ է ձեռք բերելու տևական ժամանակների համար: Այս օրերին Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը հորդորում էր մարդկանց վերահսկել զգացմունքները, հակառակ դեպքում «բավական է մեկ անգամ չդիմանալ, և դատապարտված ենք հավերժ թշնամանքի»: Սակայն արդյո՞ք անկեղծ էր նրա մտահոգությունը: Տպավորությունն այնպիսին էր, որ ռուսական վերնախավում քչերին է անհանգստացնում հասարակության ներսում քսենոֆոբիայի դրսևորման վտանգը: Նույնիսկ նախագահ Դ. Մեդվեդևը այդ հարցի շուրջ խոսելիս ընդամենը հիշատակեց այն հանգամանքը, թե Ռուսաստանը չի կարող «յոլա գնալ» առանց աշխատող միգրանտների, ու դեռ հավելեց, որ նրանց ներգրավվածությունը չպետք է ռուսաստանցիների հաշվին լինի։ Կարելի էր կարծել, որ մայրաքաղաքում ծայր առած խժդժությունները հրահրվել էին սոցիալական հողի վրա և սոսկ կենցաղային անհարմարություններ էին: Վարչապետ Պուտինն ընդհանրապես հրաժարվեց խոսել այս նյութի մասին` առիթ տալով մտածել, որ եթե պետության կողմից ռեալ կանխարգելում չկա, ուրեմն այդ գործողությունները տեղի էին ունենում հենց վերևների թողտվությամբ:
Ի դեպ, անպատասխան հարցերը նոր չէ, որ զանազան հավանական ու անհավանական ենթադրությունների տեղիք են տալիս: Օրինակ, Վրաստանի խորհրդարանում այս օրերին կարծիքներ հնչեցին այն մասին, թե արմատական ազգայնականության սարսափելի դրսևորումները, որ եղան Մոսկվայի Մանեժնայա հրապարակում, կրում են «Պուտին» և «Մեդվեդև» անվանումները: Վրացիներն, իհարկե, կարող են նաև ավելի թունդ բաներ ասել ռուսների հասցեին: Իսկ ի՞նչ են մտածում մեր հայրենակիցներն այնտեղ և այստեղ:
Ռուսաստանի հայերի միությունը մոսկվաբնակ հայերին կոչ արեց չտրվել սադրանքներին ու չմասնակցել կովկասցիների կողմից կազմակերպված զանգվածային ակցիաներին: Բայց ոչ բոլորը ցանկացան հնազանդվել այդ պահանջին: Ճիշտ է, նրանք մինչ այս պահը առանձնապես ակտիվ մասնակցություն չեն ունենցել իրադարձություններին, այնուհանդերձ հայտնի է, որ մեծ մասը խուսափում է օգտվել հասարակական տրանսպորտից, հատկապես` մետրոյից։ Սա առայժմ չես անվանի խուճապային տրամադրություն, սակայն տագնապն առկա է։
Մոսկվայում ՀՀ դեսպանատնից երեկ հայտնեցին, թե շուտով կատարվածի առնչությամբ Հայաստանի դեսպանատունը և ԱԳՆ-ն հանդես կգան հայտարարությամբ, որում կներկայացնեն դեպքերի վերաբերյալ լիարժեք տեղեկատվություն: Իրենց սովորության համաձայն, մեր դիվանագետները կամ ընդհանրապես ոչինչ չեն ասում, կամ խոսում են այն ժամանակ, երբ նրանց խոսքն այլևս որևէ արժեք չի ունենում: Այնպես որ, դեսպանատան հաղորդածը հազիվ թե որևէ նոր բան հավելի ասվածին:
Վերադառնալով ազգային հողի վրա տեղի ունեցող վերջին բռնություններին, նկատենք, որ դրանք այս անգամ լիովին «կովկասատյացության» թույնով ներարկված չէին: Միջէթնիկ բախումներն ուղղված էին համարյա բոլոր օտարերկրացիների դեմ` լինեն դրանք չեչեններ, դաղստանցիներ, հայեր ու վրացիներ, թե Միջին Ասիայի երկրների ներկայացուցիչներ, մոլդովացիներ և այլն: Այսինքն նախկին` «կովկասյան ազգության ներկայացուցիչների» նկատմամբ վերաբերմունքը փոխության է ենթարկվել ու դրա հետ մեկտեղ ձեռք է բերում քաղաքականացվելու միտումներ: Առանցքային կարգախոսի իմաստն այժմ կայանում է այն բանում, որ երկրի տերը ռուսներն են, այլ ոչ թե ռուսաստանցիները: Թե ինչի դա կհանգեցնի` դժվար չէ կռահել: Արդյունքում ոչ միայն հալածվող մարդիկ լքեն Ռուսաստանը` վերադառնալով իրենց երկրները, այլև նույն վերաբերմունքին կսկսեն արժանանալ այն ռուսները, որոնք գտնվում են մյուսների հողում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s