Պահոց | 10:02 ե.

ԻԼՅԱ ԻԼՖ ԵՎ ԵՎԳԵՆԻ ՊԵՏՐՈՎ

14 Դկտ

— Մեռավ Կլավդիա Իվանովնան,- հաղորդեց պատվիրատուն:
— Էհ, երկնային արքայություն նրան,- համաձայնեց Բեզենչուկը:- Վախճանվեց, ուրեմն, պառավը… Պառավները միշտ էլ վախճանվում են… Կամ հոգին տալիս են աստծուն` նայած, թե ինչ պառավ է: Ձերն, օրինակ, փոքր էր ու ջանով, նշանակում է` վախճանվել է: Իսկ, օրինակի համար, ովքեր խոշոր են ու լղար, ընդունված է ասել, որ նրանք հոգին տալիս են աստծուն:
— Այսինքն, ինչպե՞ս թե ընդունված է: Ու՞մ մոտ է ընդունված:
— Հենց մեզ մոտ էլ ընդունված է: Վարպետներիս մոտ: Այ, Դուք, օրինակի համար, տեսքով տղամարդ եք, բարձրահասակ, թեև լղար: Մի բան է, աստված ոչ անի, մեռաք, ընդունված է ասել, որ դագաղի բաժին դառաք: Իսկ էն մարդը, որ առևտրական է, նախկին վաճառականների գիլդիայից, նա, նշանակում է, կյանքը քեզ բաշխեց: Իսկ ով աստիճանով մի քիչ պակաս է, օրինակի համար, դռնապանի կամ գյուղացու մեկը, նրա մասին ասում են` քոչել է կամ ոտքերը ձգել է: Բայց երբ մեռնում են ամենազոռբաները, երկաթուղային կոնդուկտորները կամ պետերից մեկնումեկը, ապա ընդունված է ասել, որ գյոռբագյոռ է եղել: Նրանց մասին հենց էդպես էլ ասում են. :
Մարդկային մահերի այս տարօրինակ դասակարգումից ցնցված` Իպոլիտ Մատվեևիչը հարցրեց.
— Իսկ եթե դու մեռնելու լինես, քո մասին ի՞նչ կասեն վարպետները:
— Ես փոքր մարդ եմ: Կասեն : Էլ ուրիշ ոչինչ չեն ասի:
Ու խստորեն ավելացրեց.
— Ինձ անհնարին է գյոռբագյոռ անել կամ դագաղի բաժին դարձնել. մանրիկ կազմվածք ունեմ ես…

ՋՈՆ ԴՐԱՅԴՆ

14 Դկտ

Երբ անցնում են սիրո ցավերը խորին,
Երբ մարում են ամեն տրտունջ ու հառաչ,
Ախ, ինչ լավ է նայել նրա աչքերին,
Աչքեր, որոնք տանջում էին քիչ առաջ:

Երբ կորչում են կասկածները մեր դեմքին,
Երբ ցավերը նվազել են ու մեղմել,
Ախ, ինչ լավ է նրա հպումն իմ ձեռքին,
Ախ, ինչ լավ է նրա ձեռքը պինդ սեղմել:

Երբ սիրելիս ինձ այլևս չի մերժում,
Եվ աչքերով քնքուշ սեր է տալիս ինձ,
Ինչեր ասես չեն կատարվում իմ ներսում,
Եվ ինչպես է սիրտս դողում հաճույքից:

Երբ աչքերը սիրո վայելքն է գերել`
Հաճույքներից ու ցավերից անընդմեջ,
Անհնար է այդ բերկրանքը պատկերել`
Գիտնալով, որ մեր սերը չունի վերջ:

ՀԵՆՐԻԿ ՍԵՆԿԵՎԻՉ

14 Դկտ

Առհասարակ մարդիկ և մասնավորապես կանայք կարծում են, թե այսպես անվանված պլատոնական սերը մի առանձին տեսակի, շատ հազվագյուտ ու վերին աստիճանի վսեմ սեր է: Այդ միայն հասկացությունների շփոթություն է: Կարող են լինել պլատոնական հարաբերություններ, բայց պլատոնական սերը նույնքան անհեթեթ բան է, որքան, օրինակ, անլույս լույսը: Մինչև անգամ դեպի մեռածները զգացած սերը բաղկացած է լինում նրանց թե հոգու և թե մարմնի կարոտից: Կենդանի մարդկանց մեջ պլատոնական հարաբերությունները հնարավոր են միայն այն ժամանակ, երբ նրանք բոլորովին հրաժարվում են իրենց մարդկային էությունից:

Հրդեհն այդքան հեշտ չի մարվի

14 Դկտ

«Սառույցը հալչում է»,- բացականչեցին շատերը, երբ այս ամսվա սկզբին Իսրայելի Հայֆա քաղաքում բռնկված խոշոր հրդեհների ժամանակ թուրքական երկու ինքնաթիռներ եկան միանալու ծավալված փրկարարական աշխատանքներին: Մայիսի 31-ի դրամատիկ դեպքերից հետո, երբ Իսրայելի ռազմածովային ուժերը հարձակում գործեցին վեց նավից բաղկացած «Ազատության նավատորմի» վրա ու սպանեցին 9 թուրքերի, սա ամիսներ տևած լարվածությունից հետո առաջին բարի կամքի դրսևորումն էր: Թել-Ավիվից վարչապետի գրասենյակն անմիջապես գոհունակություն հայտնել Էրդողանի որոշման կապակցությամբ՝ նշելով, որ իրենք գնահատում են Անկարայի այդ ժեստը: Դրանից անմիջապես հետո սկսեցին շրջանառվել լուրեր այն մասին, թե իբր թուրքական և իսրայելական կողմերը նախապատրաստում են երկու երկրների հարաբերությունների բարելավման մասին պայմանագրի նախագիծ, իսկ Ժնևում ընթացող գաղտնի բանակցությունների արդյունքում Իսրայելը համաձայնել է ներողություն խնդրել Թուրքիայից ու նավերի դեմ իրականացրած գործողությունների ընթացքում տուժածներին փոխհատուցում տրամադրել։ Դրա դիմաց Թուրքիան իր հերթին համաձայնել է կարգավորել հարաբերությունները և Թել-Ավիվ ուղարկել իր դեսպանին:
Թվում էր` ուր որ է Իսրայել-Թուրքիա ճգնաժամը կմոտենա իր ավարտին՝ տեղը զիջելով այսպես կոչված «հրդեհային դիվանագիտությանը»: Ընդ որում, առաջին հայացքից նման հանգուցալուծումը կարծես թե բխում էր երկուսի շահերից: Թուրքիան հետաքրքրված էր տնտեսական կապերով և այնպիսի տպավորություն էր թողնում, որ ինքը պատրաստ է համագործակցել Իսրայելի հետ: Հրեաներն էլ իրենց հերթին ընդառաջ քայլեր էին կատարում: Մասնավորապես դրա օգտին էր խոսում այն փաստը, որ դեկտեմբերի 1-ին Թել-Ավիվում մեկնարկեց թուրք-իսրայելական գործարար խորհրդի նիստը:
Սակայն շատ արագ պարզվեց, որ ամեն բան փոքր-ինչ այլ կերպ է, քան ենթադրվում էր: Թուրքիան շարունակում էր քաղաքական ու դիվանագիտական խողովակներով Իսրայելից պահանջել ներողություն խնդրել միջերկրածովյան արյունոտ միջադեպի համար: «Նախ Իսրայելը պետք է պատասխան տա մեր 9 նահատակ եղբայրների համար, ներողություն խնդրի ու փոխհատուցում վճարի: Թող ոչ ոք չակնկալի, որ մենք լռություն կպահպանենք, քանի դեռ չի մաքրվել Միջերկրական ծովում թափված արյան բիծը»,- հայտարարեց վարչապետ Էրդողանը: Նրանից ետ չմնաց նախագահ Գյուլը: Լրագրողներից մեկի այն հարցին, թե Իսրայելը կորցրե°լ է Թուրքիայի բարեկամությունը, Գյուլը պատասխանեց. «Անկասկած: Այսինքն Թուրքիայի, թուրք ժողովրդի բարեկամությունն է կորցրել»:
Այսպիսի խոսքեր լսելուց հետո դժվար չէր կռահել, թե ինչպիսին կլիներ արձագանքը: Իսրայելյան լրատվամիջոցները մեկը մյուսի ետևից վարչապետ Նեթանյահուին կոչ էին անում տուրք չտալ Անկարայի պահանջին: Հրապարակումներից մեկում, որ կրում էր «Չհամարձակվես ներողություն խնդրել» վերտառությունը, հոդվածագիրը նշվում էր, որ Նեթանյահուն իրավունք չունի հրեաների անունից գլուխ խոնարհել թուրքերի առաջ: Եվ դեռ ավելին` հենց թուրքերը պետք է ամաչեն իրենց սադրիչ գործողությունենրի համար: Իսկ եթե, այնուամենայնիվ, ներողություն խնդրելու հարկ կա, ապա «այդ դեպքում մենք պետք է ներողություն խնդրենք հայերից մեր անտարբեր լռության և քրդերից` մեր երկերեսանիության համար»,- գրում էր հոդվածի հեղինակը:
Ի վերջո Նեթանյահուին այլ բան չէր մնում, քան հրապարակավ հայտարարել, որ լրատվամիջոցներում հայտնված տեղեկությունը, թե Իսրայելը մտադիր է ընդառաջ գնալ Թուրքիային ու փոխհատուցում վճարել, չեն համապատասխանում իրականությանը: Իր հերթին Թել-Ավիվն Անկարայից պահանջում էր իսրայելցի զինվորների գործողությունները ճանաչել ոչ չարամիտ ու դադարեցնել հետաքննչական խմբի աշխատանքը, որը ստեղծվել էր ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների կոմիտեում՝ թուրքական կողմի պահանջով: Իսրայելը նաև պնդում էր, որ Թուրքիան հրապարակայնորեն հրաժարվի Երուսաղեմի նկատմամբ բոլոր իրավաբանական պահանջներից:
Այս ամենից հետո պիտի որ շատ արագ մոռացության տրվեին համատեղ ջանքերով մարված հրդեհները, քանի որ մյուս` քաղաքական ու դիվանագիտական կրակների բոցերը շատ ավելի թեժ էին և խոստանում էին էլ առավել բորբոքվել: Սակայն մյուս կողմից ամենքն էլ հասկանում են, որ հակասությունների ձնագունդը անվերջ գլորվել չի կարող և վաղ թե ուշ վրա կհասնի հանգուցալուծումը: Այս իմաստով միանգամայն տրամաբանական պիտի դիտվի այն փաստը, որ իսրայելական կողմն այնուամենայնիվ բանակցում է թուրքական իշխանությունների հետ: Ինչպես Իսրայելը, այնպես էլ Թուրքիան չեն կարող վերջնականապես անտեսել այն իրողությունը, որ իրենց համար չափազանց կարևոր է հարաբերությունների պահպանումը:
Առայժմ կան կարծիքներ այն մասին, թե թուրքական կառավարությունը, մասնավորապես վարչապետ Էրդողանը, հակաիսրայելական կեցվածք է որդեգրել` առաջիկա ընտրություններում լրացուցիչ քվեներ ապահովելու համար: Գուցե և հիմքեր կան նման տեսակետ պաշտպանելու համար, և գուցե թե այդ խաղն իրեն արդարացնի: Ամեն դեպքում հրեաների համար լուրջ անհանգստության հիմքեր է տալիս այն, որ Թուրքիան հեռանում է Արևմուտքից, փոխում է կողմնորոշման առանցքը` մերձենալով այնպիսի ռադիկալ երկրների հետ, ինչպիսին են Իրանը, Սիրիան: Իսկ այդ պարագայում անվերջ վիճաբանելը կամ ձեռքերը ծալած նստելն անհեռատեսություն կհամարվի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ՍՏԵՖԱՆ ՑՎԱՅԳ

14 Դկտ

Հաճախ են ասում, թե մարդ իրեն մատնում է խաղի ժամանակ: Ես կասեմ, որ խաղի ժամանակ նրան էլ ավելի է մատնում նրա ձեռքը, որովհետև բոլոր կամ համարյա բոլոր խաղամոլները վարժվում են իրենց դեմքին իշխելու: Նրանք ցրում են իրենց բերանի շուրջը գոյացող կնճիռները, հուզմունքը թաքցնելու համար սեղմում են ատամները, աչքերին թույլ չեն տալիս մատնելու իրենց տագնապը, սանձահարում են դեմքի դողացող մկանները և նրան տալիս են իբր թե ազնվական անտարբերության կեղծ արտահայտություն: Բայց հենց այն պատճառով, որ նրանց ուշադրությունը միշտ կենտրոնացված է դեմքն իրենց ենթարկելու վրա, նրանք մոռանում են ձեռքերը, մոռանում են, որ կան մարդիկ, որ դիտում են այդ ձեռքերը և դրանցով գուշակում ամեն ինչ` ագահությունը, համառությունը, ջղայնությունը, անտարբերությունը, հոգնածությունը: Որովհետև անխուսափելիորեն հասնում է այն պահը, երբ այդ լարված կամ թվում է, թե քնած մատները դուրս են բերվում իրենց շինծու հանգստության վիճակից: Այդ կարճատև ակնթարթում, երբ պտուտախաղի գնդիկն ընկնում է խաղադաշտի փոսիկի վրա, և տալիս են համապատասխան թվի անունը, այդ ակնթարթում ձեռքերի այդ հարյուրյակը կամ նույնիսկ հարյուրավոր ձեռքեր ինքնաբերաբար կատարում են յուրաքանչյուրն իրեն հատուկ, բոլորովին անհատական, խորապես բնազդական մի շարժում… Դուք երևակայել չեք կարող, թե ինչպիսի ձեռքեր ասես, որ չեն լինում, վայրենի գազաններ` մազոտ, կեռ մատներով, որոնք սարդի պես են հավաքում փողը, և դալուկ եղունգներով նյարդային, դողացող մատներ, որոնք հազիվ են համարձակվում այդ փողը վերցնել. ազնիվ և ստոր, կոպիտ և ամաչկոտ, խորամանկ և կարծես կակազող ձեռքեր, որոնցից ամեն մի զույգը յուրօրինակ ձևով է պատմում իր կյանքը…

%d bloggers like this: