Պահոց | 5:37 ե.

ԹՈՄԱՍ ՀՈՒԴ

13 Դկտ

ԱՇՈՒՆ
Չկա արև ու լուսին,
Չկա ոչ այգ, ոչ կեսօր,
Չկա ոչինչ, որ զատի մութ գիշերը ցերեկից,
Չկա հեռուն լայնարձակ,
Չկա երկինք կապուտակ,
Չկա ճամփա ու փողոց, չես տարբերի տունը կից.
Չկա, չքվել է ասես ճամփիս ծայրը հեռավոր,
Չկան, կորել են ասես նեղ փողոցները մոլոր,
Չկա, մեգը խժռել է զանգակատան ծայրը սուր,
Չկան, մուժում չեմ տեսնում ծանոթ դեմքեր ես իմ շուրջ,
Չկա խինդը ջերմության, նրա հաճույքը խորին,
Չկա զգացումը զվարթ քո մարմնական ուժերի,
Չկա ոչ շաղ, ոչ ստվեր, ոչ մի թռչուն ու զեռուն,
Չկան մրգեր, ծաղիկներ, ոչ էլ սաղարթ հովասուն.
Չկան նոյեմբերին:

Թարգմ. Հ.Գևորգյանի

ՕՆՈՐԵ ԴԸ ԲԱԼԶԱԿ

13 Դկտ

Ամեն ինչ շարժում է: Միտքը շարժում է: Բնությունը հաստատված է շարժման վրա: Մահը շարժում է, որի նպատակները մեզ քիչ են հայտնի: Եթե աստված հավիտենական է, ապա հավատացեք, որ նա մշտական շարժման մեջ է: Թերևս աստված է շարժումը: Ահա թե ինչու շարժումն անբացատրելի է, ինչպես նա, խոր, անհուն, անըմբռնելի, անմատչելի է, ինչպես նա, ով երբևէ շոշափել, ըմբռնել, չափել է շարժումը: Մենք զգում ենք շարժման հետևանքները, բայց չենք տեսնում այն: Մենք կարող ենք նույնիսկ ժխտել այն, ինչպես ժխտում ենք աստծուն: Որտե՞ղ է նա և որտե՞ղ չէ: Որտեղի՞ց է նա գալիս: Որտե՞ղ է նրա սկիզբը և որտեղ է վախճանը: Նա մեր շրջապատում է, մեզ ճնշում է և խույս է տալիս մեզնից: Նա ակնհայտ է, ինչպես փաստը, մթին է, ինչպես վերացականությունը, հետևանք է և պատճառ է միաժամանակ: Նրան, ինչպես և մեզ, հարկավոր է տարածությունը, իսկ ի՞նչ է տարածությունը: Դա մեզ հասկանալի է դառնում միայն շարժման մեջ, առանց շարժման նա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ անիմաստ բառ: Անլուծելի հարց` նման դատարկության, նման արարչագործության, նման անհունության` շարժումը շփոթեցնում է մարդկային միտքը, և եթե մարդուն թույլատրված է ըմբռնել ամեն ինչ, ապա նա երբեք չի ըմբռնի շարժումը:

ԱՖԱՆԱՍԻ ՖԵՏ

13 Դկտ

Չեմ ճանաչում ես քեզ: Սահմաններիդ վրա
Հիվանդագին ճիչեր ոգևորեց կուրծքն իմ,
Եվ ինձ համար վայրի ու տանջալի եղան
Երկրային գոյության պայմաններն առաջին:

Մանկական իմ լացի անմեղության միջից
Իմ ճակատը շոյեց հույսն իր խաբող ցոլքով,
Եվ ողջ կյանքս ահա սխալ սխալի ետևից,
Բարին եմ փնտրում ես, բայց գտնում եմ չարը:

Եվ օրերն են անցնում կարոտով ու հոգսով:
(Միևնույն չէ՞ միթե` շատ են դրանք, թե քիչ):
Մոռանալ քեզ, ծածկել օրվա շնչող գործով.
Բայց չի լինում: Մի պահ` և իմ մեջ ես նորից:

Ինչու, ինչի համար` լռում են սիրտ ու միտք:
Ով է թեկուզ նայել բախտի մութ հատակին:
Դու` այդ չէ որ ես եմ: Դու ժխտում ես միայն
Ամենը, ինչ զգալ, տեսնել է տրված ինձ:

Գիտեմ արդեն: Տեսա: Տիեզերքում ամբողջ,
Ուր էլ դիմես` հարց է, և պատասխան չկա,
Ես ապրում եմ, գիտեմ, անգիտության մեջ այս
Ցավալի է միայն, սարսափելի չէ դա:

Իսկ մինչ այդ, երբ մեծ խռովության դողով
Պոկվելու չափ մանկան գեթ ուժ եմ ունեցել,
Ես կգայի աշխարհ այն նույն կտրուկ ճիչով,
Որով ես երբևէ քո ափերն եմ լքել:

Թարգմ. Ա. Պարսամյանի

ՖՐԵՆՍԻՍ ԲԵԿՈՆ

13 Դկտ

Նոր օրգանոն

Մարդու բանականությունն ամեն ինչ ընդգրկում է, որպեսզի հիմնավորի և համաձայնեցնի այն բանի հետ, ինչն ինքը մի անգամ ընդունել է` արդյոք այն պատճառով, որ դա ընդհանուր հավատի առարկա է, թե այն պատճառով, որ դա իրեն դուր է գալիս: Ինչպիսին էլ որ լինեն հակառակը վկայող հանգամանքների ուժն ու թիվը, բանականությունը կամ չի նկատում, կամ անտեսում է դրանք, կամ էլ մեծ ու կործանարար կանխակալ հավատով մերժում և հերքում է դրանք` բացառությունները նկատելու միջոցով, ձգտելով, որ նախկին եզրակացությունների հավաստիությունն անսասան մնա: Ուստի և ճիշտ է պատասխանել մեկը հետևյալ դեպքում. երբ նրան տաճարում ցույց են տվել այն մարդկանց պատկերները, որոնք ուխտելու շնորհիվ փրկվել են վտանգավոր նավաբեկությունից, ապա նա, պատասխանելով այն հարցին, թե ինքն արդյո՞ք այժմ ընդունում է աստվածների հզորությունը, իր հերթին հարցրել է. «Իսկ որտե՞ղ են նրանց պատկերները, ովքեր ուխտելուց հետո զոհվել են»: Այդպիսին է գրեթե բոլոր նախապաշարմունքների` աստրոլոգիայի, երազների, նախանշանների, աստծո կանխորոշումների և նման բաների հիմնավորումը: Նրանք, ովքեր իրենց սփոփում են նմանօրինակ սին բաներով, նկատում են այն դեպքը, որը կատարվել է, և անուշադրության են մատնում այն, ինչ հուսախաբել է, թեև վերջինս ավելի հաճախ է լինում:

Մոսկովյան կրակները և դրանց ծուխը

13 Դկտ

Հինգ օր շարունակ Մոսկվան չէր հանդարտվում այն բանից հետո, երբ «Սպարտակ» ֆուտբոլային թիմի խաղի ավարտին Գոլովինսկի շրջանում ծեծկռտուք ծագեց հյուսիսկովկասցիների ու ֆուտբոլային ակումբի երկրպագուների միջև։ Վիճաբանության ժամանակ Կաբարդինո-Բալկարիայի քաղաքացի Ասլան Չերկեսովը գազային ատրճանակով սպանեց մոսկվացի Սվիրիդովին: Այս պատահարը բավական էր, որպեսզի դրանից զայրացած Ռուսաստանի մայրաքաղաքի ֆուտբոլային ակումբների երկրպագուները որոշեին Մոսկվայում «ռուս մարդկանց» ակցիա կազմակերպել: Մի քանի հարյուր երիտասարդեներ հավաքվեցին Մոսկվայի Մանեժնի հրապարակում՝ մասնակցելու չարտոնված ցույցին։ Իսկ այն, որ ներկայացված հրաշալի հնարավորությունը լիովին օգտագործեցին քաղաքի ծայրահեղական-ազգայնական խմբավորումները, թերևս կարելի էր կանխատեսել առանց դժվարության: Բանն այն է, որ երթի անվանումն ինքնին դուրս էր ամեն կարգի սպորտային հետաքրքրությունների շրջանակներից, և հետագայում դրա կազմակերպիչները որքան էլ փորձեին արդարանալ, թե իրենք որևէ ընդհանուր բան չունեն շովինիստների հետ, նրանց խոսքերին հավատ ընծայելն այնքան էլ հեշտ չէ: Ի վերջո, հենց այդ խաղաղ ֆուտբոլասերներն էին, որ առաջինը բացականչեցին «Ռուսներ, առաջ», ինչին անմիջապես հաջորդեցին ազգայնականների առաջնորդներից Դմիտրի Դեմուշկինի կողմնակիցների պահանջ-բացականչությունները`«Կորչեն կովկասցիները»: Նույնն այս Դեմուշկինն ու նրա նմաններն էին, որոնք քաղաքային իշխանություններին կոչ էին անում լսել երկրպագուների կարծիքը։ «Նրանք հասկացնում են, որ եթե միգրացիոն քաղաքականության մեջ կարգուկանոն չմտցվի, ապա կարող է պայթյուն լինել, որը դժվար կլինի կանգնեցնել»,- իրենց քայլերը փորձում էին հիմնավորել նրանք և նույն պահին էլ սեփական պատկերացումների շրջանակներում «կարգուկանոն» էին հաստատում միգրացիոն քաղաքականության մեջ` մետրոպոլիտենի կայարաններում, հրապարակներում ու փողոցներում ծեծելով ոչ սլավոնական արտաքինով քաղաքացիներին, վիրավորելով ու ծաղրուծանակի ենթարկելով կովկասցիներին: Այդ նույն ժամանակ արդեն մի քանի հազարի հասած ամբոխին հրահանգ տրվեց գրոհել ոստիկանների վրա ու ջարդել ձեռքի տակ եղած ամեն բան: Իրավապահների և ցուցարարների միջև սկսեցին բախումները: Նշենք, որ միաժամանակ ֆուտբոլոասերների անվան տալ սափրագլուխների կողմից ցույցեր ու անկարգություններ հրահրվեցին նաև Սանկտ Պետերբուրգում: Համաձայն պաշտոնական տեղեկատվության, 19 մարդ հոսպիտալացվեց: Նրանցից մեկը վախճանվեց հիվանդանոցում: Մոսկվայի ոստիկանության տվյալներով, հանրահավաքից հետո ընդհանուր հաշվով ձերբակալվեցին 65 մարդ: Սակայն որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ այս թվերն անհամեմատ ավելին են:
Այսօր Ռուսաստանի իշխանությունները` նախագահից մինչև ՆԳ նախարար ու շարքային ոստիկան վրդովված և տարակուսած պատասխաններ են փնտրում երկրի մայրաքաղաքը մի քանի օր շարունակ քաոսային վիճակում պահած դեպքերի առթիվ: Եթերը հեղեղված է զանազան գործիչների ու մտավորականների դատապարտող ելույթներով, սակայն այդ ամենը որևէ կերպ չի կարող մխիթարիչ կամ հուսադրող լինել ոչ տուժողների, ոչ սադրիչների համար: Հասկանալի է նաև, որ այս մի քանի օրերի ընթացքում ծեծված ու հալածված կովկասցիների պաշտպանության համար ոչ ոք ցույցեր չի կազմակերպի և չի բողոքի նրանց իրավունքների ոտնահարման դեմ: Սա էլ արդարության մեկ ուրիշ դեմքն է` վելիկոռուսականության դիմագծերով:
Ինչ խոսք, մեկ մարդու կյանքն արժանի է այն բանի, որպեսզի երկիրը ցնցվի, և ռուս ֆուտբոլասերի մահը ողբերգություն է ամեն դեպքում: Սակայն այդ դժբախտությունը սոսկ երկար ու անվերջանալի շղթայի ընդամենը մի օղակն է, որն իր ետևից թողել է բազում մահեր, խեղված ճակատագրեր, չպատժված հանցագործություններ, որոնց սնուցող աղբյուրը միշտ և ամենուր մեկն է` ազգատյացությունը: Ով` ով, բայց հայաստանցիներս լավ գիտենք, թե դա ինչ բան է և չենք մոռացել մեր բոլոր այն հայրենակիցներին, ովքեր Ռուսաստանի տարբեր անկյուններում այդ չարիքի զոհերն են դարձել:
Սակայն արդյո՞ք դա չարիք է միայն նրանց համար, ովքեր սպանվում կամ խոշտանգվում են: Ռուսաստանի նման բազմազգ պետության ներսում առաջին հայացքից նույնիսկ անհեթեթ է հնչում «Ռուսաստանը` ռուսներին» կարգախոսը և հասկանալի է դառնում, որ ազգայնականների պայքարն ամենևին էլ ուղղված չէ միայն միգրանտների կամ կովկասցիների դեմ: Դրա արմատները շատ ավելի հեռուն են գնում` հասնելով մինչև անթույլատրելի խորությունների, որոնք առաջին հերթին վտանգավոր են հենց ռուսաստանցիների համար: Եվ այն ներքին քաղաքական ուժերն ու կառույցները, որոնք այսօր նյութապես ու բարոյապես խրախուսում են նացիստական լոզունգներով և գաղափարախոսությամբ առաջնորդվող խմբերին, շատ ավելի վտանգավոր թշնամիներ են ռուսների համար, քան Ռուսաստանի իրական ու երևակայական հակառակորդները կարող են լինել:
Ատելությունը ատելություն է ծնում: Խտրականությունը փոխադարձվում է: Վախն ու անպաշտպանվածությունը ջնջում են վստահության հետքերը: Սակայն դեպի ներս բացված ատելության վերքերը անբուժելի են:

ՀՈՎԻԿ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

ԷՌՆԵՍՏ ՀԵՄԻՆԳՈՒԵՅ

13 Դկտ

Ամեն ինչ էլ ոչինչ է. մարդն էլ է ոչինչ: Միայն այդպես, և միայն լույսն է, որի կարիքը զգում են և, իհարկե, մաքրությունն ու կարգուկանոնը: Ոմանք ապրում են և երբեք դա չեն զգում, իսկ ինքը գիտի, որ այդ բոլորը ոչինչ է ու միայն ոչինչ, ոչինչ ու միայն ոչինչ: Մենք ոչինչ ենք ոչնչության մեջ, ոչինչ լինի քո անունը, քո թագավորությունը, ոչինչ թող լինի ոչինչը ոչնչության մեջ, քանզի այն արդեն ոչնչության մեջ է: Տուր մեզ այդ ոչինչը, մեր օրհասական ոչինչը և ոչնչացրու մեզ մեր ոչինչը, քանզի մենք ոչնչացնում ենք մեր ոչինչը, բայց ոչնչացնելով մեզ` ոչ թե ոչինչ դարձրու, այլ ազատիր մեզ ոչնչից: Կեցցե ոչինչը` ոչնչով լի. ոչինչը մեզ հետ է:

ՄԱՔՍԻՄԻԼԻԱՆ ՎՈԼՈՇԻՆ

13 Դկտ

… Խարույկը մարդ թրծեց գազաններից,
Եվ կինը, որ պահապանն էր մոխրի,
Նախկին էգի միջից հանեց կերպարանքներ
Քրոջ և մոր,
Վեստալուհու և պոռնիկի:
Այն պահից, երբ Ագնին գույնը պայմանական
Հյուսեց մոխիրների մեջ օջախի-
Քարանձավը տաճար դարձավ,
Եվ ընթրիքը դարձավ խորհրդավոր,
Խարույկատեղը` զոհարան,
Կյանքն առտնին` ժամերգություն:
Եվ մարդկությունը
Սնվում էր
Ու բազմանում
Աչքի առաջ խստապահանջ,
Ահեղ աստծո:
Իսկ օջախների մեջ պահպանվում էին ձուլվածքներ
Ոսկու, բրոնզի ու արծաթի,
Քաղաքացիական կառուցվածքներ, կրոն, ընտանիք:

%d bloggers like this: