Համազգային մտատանջություն

10 Դկտ

Երկարատև ու բուռն վեճերից հետո երեկ Ազգային ժողովում քվեարկության դրվեց «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը ճանաչելու մասին» «Ժառանգություն» խմբակցության ներկայացրած օրինագիծը: Կոալիցիոն քաղաքական ուժերը բոյկոտեցին այն, և 13 կողմով քվեարկությունը չկայացավ: «Թե տապալման, թե նաև հետագայում ԼՂՀ չճանաչման հետևանքների պատասխանատվությունը ընկնում է խորհրդարանական մեծամասնության վրա»,- հայտարարեցին վշտացած նախաձեռնողները, իսկ տապալողները շտապեցին արդարանալ, որ երբ հարմար պահը գա, ոչ միայն կոալիցիան, այլ Հանրապետականը միայնակ էլ կարող է ցանկացած դեպքում ստորագրություններ հավաքել, կես ժամվա ընթացքում հրավիրել Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ և քննարկել այդ հարցը:
Կեսժամանոց գործերի արդյունավետության հանդեպ լուրջ կասկածներ ունենալով հանդերձ չենք կարող նաև չհարցնել, թե ո՞րն է այդ հարմար ժամը, ինչպե՞ս է դա որոշվելու: Հասկանալի է, որ Հանրապետականի համար այժմ միայն մեկ ժամանակացույց կա և այն մշտապես սահմանվում ու հսկվում է նախագահի կողմից: Իսկ նախագահն, ինչպես արդեն գիտենք, ԵԱՀԿ գագաթաժողովում հայտարարել էր, որ Ադրբեջանի կողմից ռազմական ագրեսիայի դեպքում Հայաստանն այլ ելք չի ունենա, քան ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը: Կնշանակի` ըստ ՀՀԿ-ի, հարմար ժամը պատերազմն է, իսկ խաղաղությունը անհարմարն է:
Բնական է, որ ընդիմախոսները կտրականապես համաձայն չեն նման մոտեցման հետ: Եվ ընդհանրապես, նրանք գտնում են, որ ոչ մի առանձին վերցրած իրավիճակային ուղենիշ չի կարող իր ներգործությունն ունենալ հիմնական նպատակի վրա, Ղարաբաղը վաղուց է համապատասխանում ինքնիշխան պետականության անհրաժեշտ չափանիշներին, և դա արդեն բավարար պայման է ճանաչման գործընթացը սկսելու համար: Էլ ավելի զայրացածները նույնիսկ պնդում են, թե այսօրինակ որոշումն ուշացել է. այն պետք է ընդունվեր 1992-ին կամ առնվազն 1994-ին` հրադադարի հաստատումից անմիջապես հետո կամ էլ, ծայրահեղ դեպքում, Կոսովոյի անկախության ճանաչմանը և այդ հարցով Հաագայի միջազգային դատարանի որոշմանը զուգընթաց:
Սակայն անցյալն անցյալ է, իսկ ներկան ևս տեղաշարժեր չի խոստանում: Ի՞նչ է ստացվում: Միգուցե Հայաստանի իշխանություններն ընդհանրապե՞ս դեմ են Լեռնային Ղարաբաղի ճանաչմանը: Համենայն դեպս, այսպիսի հարցեր արդեն հնչում են զանազան առիթներով: Կա խնդիր, նույնիսկ կարելի է ասել` համազգային խնդիր, և այն պահանջում է ոչ միայն լուծում, այլև քաղաքական կամք (այս վերջին ձևակերպումը հիմա շատ է մոդայիկ): Միայն թե կամքի փոխարեն իշխանությունը մեզ հրամցնում է բացատրություն այն մասին, որ Հայաստանի կողմից ԼՂՀ միակողմանի ճանաչման քայլը այս պահին չի բխում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում ընթացող բանակցային գործընթացում նախագահ Սերժ Սարգսյանի որդեգրած դիրքորոշումից, որին և զորակցում է խորհրդարանական կոալիցիան: Երկրի արտաքին գործոց գերատեսչությունն իր հերթին ասում է, որ պաշտոնական Երևանի գերնպատակը ԼՂՀ միջազգային ճանաչումն է, և բանակցային ողջ գործընթացը տարվում է հենց այդ ուղղությամբ: Իսկ սա չի նշանակում, թե ԼՂՀ-ն պաշտոնապես ճանաչելու հարցը հանվել է օրակարգից, պարզապես դրա համար պետք է հարմար ժամանակ գա։
Կրկին այդ անիծյալ հարմար ժամանակը: Իսկ մինչ այն կգա, այդ ընթացքում ճանաչման մասին օրինագիծը պետք է գործածվի որպես Ադրբեջանի գլխին կախված մահակ: Այդ մահակն էլ դուրս հանելու անհրաժեշտություն չկա, և թող մշտապես հայկական խորհրդարանի օրակարգում լինի։ Այսպիսին է մեր հեռատես պատասխանատուների տեսակետը, որոնց համոզմամբ քանի դեռ գործում է Մինսկի խումբն ու այդ կառույցի շրջանակներում ընթանում են ԼՂ հարցով բանակցությունները, անկախության ճանաչումը մեծ սխալ է: Սխալ է այն պատճառով, որ երբ մենք միակողմանի ճանաչում ենք ԼՂՀ-ն, դա նշանակում է ավերակի վերածել ողջ բանակցային գործընթացքը, իսկ սա էլ իր հերթին նշանակում է անհարգալից վերաբերմունք համանախագահների նկատմամբ: Սակայն ի՞նչ քաղաքավարություն ու բարեկրթություն խաղալու ժամանակն է: Մի՞թե ավելի ծանրակշիռ փաստարկ դժվար է գտնել որոշումը հիմնավորելու համար:
Փաստարկներն, իբրև այդպիսիք, ցավոք, դեռ չկան: Բայց կա ուրիշ մի բան` վախը ապագայի հանդեպ, և հենց այդ հեռանկարի վախն է այժմ ներշնչվում յուրաքանչյուր տարակուսողի: Պարզվում է, որ Ղարաբաղի ճանաչումը մարտահրավեր է ամբողջ աշխարհին, իսկ եթե Հայաստանը որոշի դեմ դուրս գալ Ռուսաստանին և ԱՄՆ-ին, ապա այդ դեպքում կստանանք նույն արդյունքը, ինչը տեղի ունեցավ Կարսի դեպքում:
Պատմության տխուր էջերի հիշատակումը ներգործող տարբերակ է: Իսկ այնուհետև կարելի է նաև հավելել այն միտքը, թե ձախողելով բանակցությունները, մենք Ադրբեջանին կնվիրենք պատերազմ սկսելու առիթ, և միջազգային հանրությանն էլ իր հերթին կտեսնի, որ Բաքուն իրավացի էր, իսկ մենք կառուցողական մոտեցումներից հեռանում ենք: Ահա այսպիսի ապագա գծագրելուց հետո վախը դառնում է միանգամայն շոշափելի ու ազդեցիկ:
Օրինագիծը խորհրդարանում տապալվեց: Բայց կրքերը շուտ հանդարտվելու նախանշաններ ցույց չեն տալիս: Այժմ ինչ մեղադրանքներ ասես, որ չեն հնչում իշխանությունների հասցեին` էլ արտաքին ուժերի շահերի սպասարկու, էլ գավառամիտ, էլ կարճատեսության պատանդ… Սակայն հայհոյանքը ևս վկայում է փաստարկների բացակայության մասին: Եվ ստացվում է, որ երկու կողմերն էլ լիարժեք պատկերացում չունեն, թե ի՞նչ են ուզում, ինչպե՞ս պիտի դա արվի, և ե՞րբ պիտի արվի:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s