Պահոց | 11:00 ե.

ԷԼՄԵՐ ԴԻԿՏՈՆԻՈՒՍ

5 Դկտ

Կինը

Ներիր, չեմ գրել քո մասին,
օ~, կին,
դու այնպես թեթև ու աննյութ էիր:
Եվ ո՞վ կարող է նկարագրել ամռան երկնքի
ամպը քնքշալի:
Այդպես էլ
ինչպե՞ս նկարագրել քո ծանրությունը:
Եվ ինչպե՞ս երգել այն քաղցր թույնը,
որ արմատներն է լցնում ծառերի:
Եվ ինչպե՞ս երգել ուժով բառերի
լեռնային օդը
և ճահիճների գարշելի հոտը:
Եվ ինչպե՞ս երգել մարմնի և հոգու
խառնուրդից ծնված հեղձուցիչ տոթը:

Դեպի գիրկը քո,
քո կոկիկ-սոկլիկ ուսերը դեպի
և քո թևերի կլորությունն եմ
ձգվել կաթոգին մի խոնարհումով:
Եվ մի բարեհաճ ճառագայթումով
կուրծքդ հմայիչ
հրավիրում էր հանգստանալու
ինձ և իմ հետքոց եկող բոլորին:

Իմ ճամփան լի էր ցավով երկրային:
Դեպի քեզ էի գալիս վախեցած
ես իմ սեփական ստվերից անգամ,
դու ջերմացրիր քնքշանքով բարի
և պարգևեցիր
ինձ հանգստություն մի երանավետ:

Իմ մխիթարանք, քեզ ինչպե՞ս երգել:
Սիրուհի էիր ինձ համար,
թե՞ մայր,
Ես լավ չեմ հիշում ,
չէ՞ որ երկուսն էլ
ունեն միևնույն շնչառությունը:

Ես ինչպես էի սիրում համբուրել
նուրբ ու հեշտալի
կորությունները քո արմունկների,
սակայն չեմ գրել քո մասին, ներիր:
Եվ իմ երգերի անդամներն ունեն
նույնպիսի քնքուշ մաշկ ու տաք մարմին,
որոնք ծարավ են քո շրթունքներին:

Կին, ես չեմ գրել քո մասին, սակայն
ճաշակել եմ քեզ,
հանապազօրյա դու հաց իմ բարի:

ԱԼԲԵՐՏ ՇՎԵՅՑԵՐ

5 Դկտ

Անհրաժեշտ է, որ գերկազմակերպված հասարակության մեջ, որը հազարավոր միջոցներով մարդուն պահում է իր իշխանության ներքո, նույն այդ մարդը նորից դառնա անկախ անհատականություն և այդ կերպ ազդի հանրության վրա: Մեր ժամանակի պատմությունը բնութագրվում է ամեն մի բանականության աննախադեպ բացակայությամբ… Բոլոր ժամանակների համար մի բան ճշմարիտ է. մենք փորձել ենք ապրել ու զարգացնել մի կուլտուրա, որն իր հիմքում չունի էթիկական սկզբունքներ:
Հարգանքը կյանքի նկատմամբ իր մեջ ամփոփում է ինքնազոհություն, աշխարհի պոզիտիվ հաստատում և էթիկա. կյանքի փիլիսոփայության երեք էական տարրեր, մտածողության երեք փոխկապված արդյունքներ: Էթիկական վերածնունդը հնարավոր կլինի միայն այն դեպքում, երբ էթիկան կրկին կմտնի բանական անհատի էության մեջ և երբ ինդիվիդները նորից կձգտեն հասարակության մեջ հաստատել իրենց որպես էթիկական անհատներ: Այսօրվա անհատին վիճակված է նախ և առաջ ազատագրվել այն հոգեկան կախվածությունից, որի մեջ նրան դրել են: Իսկ ի՞նչ կա դրանից ավելի դժվար:

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՎԻՍՈՑԿԻ

5 Դկտ

Այժմ էլ խոսենք տխրահռչակ պակասող օղակի մասին: Մարդիկ: Ձեր ի՞նչն է պակաս, մարդիկ, ո՞վ է ձեզ պակաս: Ձեզ պիթեկանտրոպներն են պակաս: Դուք վիթխարի հետազոտություններ եք գրում ու խճճվում ենթադրությունների մեջ: Մինչդեռ… Պատասխա՞նը: Ահա: Դե լսեք ու հանգստացեք և մեկընդմիշտ մոռացեք օղակը:
Ժուկով- ժամանակով ապրում էին պիթեկանտրոպները` ցեղերով թե հոտերով, զույգերով թե մեկուսի, միակին թե բազմակին կամ չգիտես ինչակին, բայց նրանք ունեին իրենց սերերն ու թախիծները, իրենց վշտերն ու ուրախությունները և այս ամենը, համոզված եղեք, հավասար կիսում էին իրար մեջ:
Եվ մի անգամ էլ նրանք նայեցին իրենց շուրջը. չորս կողմը խավար էր, խավարչտին խավար. հենց նոր ավարտվել էր մեզոզոյան դարաշրջանն ու դեռևս չէր սկսվել երրորդայինը, և առջևում ոչ մի լույսի շող չկար, ինչ-որ միջիշխանություն էր: Կանգնեցին նրանք երկու վերջույթների վրա և գոռացին. «Ա-Ա~»: Ցավոք, ավելին չէին կարող ասել և վերջ: Գոռացին իրենց դառնակսկիծ «Ա-Ու»-ն ու հեռացան լեռները: Ծանոթ գործելակերպ է. Մաո Ցզե Դունը քաշվեց լեռները և Կաստրոն` նույնպես, բայց նրանք վերադարձան, իսկ պիթեկանտրոպները` ոչ: Հետո ձիարշավներ եղան և թավշե հեղափոխություններ, Ռաուլի հետ, Բելովեժյան թավուտում` անձնվեր ցուլերի և անձնվեր փասիանների որս, բայց պիթեկանտրոպների մոտ էդպիսի բան չկար, ինչպես որ դեռ չկային ժողովուրդների բարեկամությունն ու չինական մեծ հակամարտությունը: Պիթեկանտրոպները գնացին լեռները և պինդ նստեցին այնտեղ, այնքան պինդ, որ իրենք էլ լեռներ դարձան, սերտաճեցին նրանց: Հետո ծնվեցին նոր կապիկներ և նոր պիթեկանտրոպներ` նախնյաց կոչին հավատարիմ, թնդացրին իրենց «ԱՈՒ-Ա»-ն և գնացին լեռներն ու սերտաճեցին նրանց, հետո` նորերը և այլն, և այլն: Այնպես որ, մարդկության պատմությունը պիթեկանտրոպներից այն կողմ չի անցել: Ամեն ինչ մնացել է նույնը, և լեռները, ավելի շուտ` Հիմալայները, վկայում են այդ ու աճում օր-օրի, որովհետև պիթեկանտրոպները սերտաճում են նրանց: Իսկ մե՞նք: Որտեղի՞ց ենք եկել: Իսկ մենք մարսեցիներ ենք իհարկե, ու պետք չէ երկչոտ վարկածներ հորինել և թաքուն փորել Դարվինի տակը: Հիմար է Դարվինը: Բայց նա մեղավոր չէ: Այն ժամանակ կապիտալիզմ էր:
Էլ ձեր ինչի՞ն է պետք, մարդիկ, այդ պակասող օղակը, հերիք է հասնել անհասին. ավելի լավ է ձեր սիրեցյալների համար աստղեր ձեռք գցել ու հոլանդական պանիր: Ասում են` պանիր չկա. մենք էստեղ չգիտենք: Կա՞, թե՞ չկա: Այս է խնդիրը:

ԹԵԴ ՀՅՈՒԶ

5 Դկտ

Հոկտեմբերը անմեռուկ ծաղիկ,
նաև կիսով չափ լցված գինու բաժակ,
թողնված մութ երկնքի առաջ ողջ գիշեր,
որ այգաբացին, աչքերի խորքում
Երազում է նախազգացումը սառույցի,
ասես սառցե դարը սկսել է շարժվել:
Դեռ մի գիշեր առաջ խուզված և տրորված են
գազոնները, իսկ սուլող թփերը կանաչ`
դատապարտված: Սառույցը իր նիզակաձև գլուխը
տեղադրում է ցանկացած վայրում:
Սկզբում մի կաշի զգուշորեն
օդից եկող կոհակներին է դիմադրում,
իսկ հետո գամեր և երկաթ` լճակների ու առուների վրա,
հոտո տոննաներով շղթաներ և զանգվածային փականքներ
պահելու համար գետերը համայն: Հետո առողջ թվացող
մամոնտը և թրաժանիք վագրը կտոնեն
միասնությունն իրենց, երբ ցրտի բռունցքը
կքամի կրակը աշխարհի սրտին,
կքամի կրակը սրտի կենտրոնում
և հիմա ուր որ է դա կսկսվի:

ԻՈՍ ՎԱՆԴԵԼՈՈ

5 Դկտ

Վախը ղեկավարում է մեր արարքները: Վերջին հաշվով` մեր ողջ հասարակության վրա իշխում է վախը: Վախից է այս կարգուկանոնն ու հնազանդությունը: Վախը ծնվում է դեռևս մանուկ հասակում: Վախենում ես բարկացնել մորդ, վախենում ես հորդ բռունցքներից, մանկական ծաղրից: Վախենում ես ուսուցչից, վախենում ես պատժից, վախենում ես, որ «2» կստանաս ու կտապալվես քննությունների ժամանակ: Իսկ երբ մեծանում ես, վախենում ես քո պետից, որը որոշում է քո լինել-չլինելու հարցը: Վախենում ես քո կոլեգաների ու թշնամիների բանսարկություններից: Զինվորը վախենում է ղեկավարությունից: Հավատացյալը վախենում է դժոխքից: Անհավատը վախենում է սեփական սխալներից: Բոլորը վախենում են հարկահավաքներից, տանտիրոջից, պարտքատերերից: Բոլորը վախենում են տառապանքներից, հիվանդություններից, ծերությունից, բոլորն էլ վախենում են միմյանց չհասկանալուց, աստծուց: Վախը կախված է մեր գլխին, ինչպես դամոկլյան սուրը: Մեր ողջ հասարակարգն է վախի վրա հիմնված: Բանտի նկատմամբ ունեցած վախը մեզ ստիպում է հարգել օրենքները: Ուրեմն ամեն ինչի հիմքը վախն է: Եվ ամեն անգամ, երբ ես երկար խորհում եմ այս մասին, իսկ խորհելու ժամանակ, փառք աստծո, շատ ունեմ,- հարցնում եմ ինքս ինձ. մի՞թե միշտ այդպես է լինելու: Կարծում եմ, որ ոչ: Կգա ժամանակ, երբ հասարակությանն այլևս պետք չի գա վախը որպես միմյանց շաղկապող նյութ, ցեմենտ: Մարդիկ, որոնք կապրեն մեզնից հետո, ավելի լավ ու խելացի կլինեն: Նրանք այլ կերպ կկառուցեն իրենց կյանքը, իսկ թե ինչպես` մենք չենք կարող գուշակել մեր խղճուկ, տհաս ուղեղով: Դեռ շատ ջուր կհոսի, մինչև կհասունանա այդ ուղեղը: Եվ ճիշտ այնպես, ինչպես հիմա մենք ծիծաղում ենք մեր նախնիների հիմարությունների, վհուկների, մահապատիժների, ողջախոհության և սնոտիապաշտության վրա, այնպես էլ մեր հետնորդները վայրենիներ կանվանեն մեզ և կդատապարտեն մեր ապրելակերպը…

Թարգմ. Մ. Ջանիկյան

ԽՈՐԽԵ ԼՈՒԻՍ ԲՈՐԽԵՍ

5 Դկտ

Շրջանաձև ավերակներ

Համատարած գիշերվա մեջ ոչ ոք չտեսավ նրա տեղ հասնելը, ոչ ոք չտեսավ սրբազան կավահողի մեջ ընկղմված եղեգնյա նավակը, սակայն մի քանի օր անց բոլորն էլ գիտեին, որ այդ մտախոհ մարդը Հարավից էր գալիս, և որ նրա հայրենիքը ջրերն ի վեր, սարերի կոշտ լանջին գտնվող անհամար ավաններից մեկն էր, այն վայրերից, ուր դեռ զենդական լեզուն հունարենից չի վարակվել, ուր բորոտությունն հաճախական չէ: Ճշմարտությունն այն է, որ այդ մոխրագույն մարդը համբուրեց կավահողը և, առանց իրենից հեռացնելու (գուցե և առանց զգալու) մարմինը ծակծկող սուր ճյուղերը, բարձրացավ բարձունքն ի վեր, թույլ ու արյունոտ սողաց մինչև շրջանաձև կամարը, ուր բարձրանում էր քարե մի վագր կամ ձի, որն ինչ-որ ժամանակ կրակի գույն էր ունեցել, իսկ այժմ մոխրագույն էր: Այդ շրջանակը, հին հրդեհներից ավերված, ճահճոտ անտառից կործանված, մի տաճար էր, որտեղ բնակվող աստվածությունը մարդուց հարգանք չէր ընդունում: Օտարականը պառկեց խորանի առաջ: Բարձրագահ արևն արթնացրեց նրան: Առանց զարմանալու պարզվեց, որ վերքերը բուժվել են, փակեց դժգույն աչքերն ու նորից քնեց. դա մարմնի թուլություն չէր, այլ կամքի որոշում: Գիտեր, որ այդ տաճարն էր իր անհաղթ նպատակի պահանջած վայրը, գիտեր, որ անդադրում ծառերը չէին կարողացել խեղդել ներքևի՝ հոսանքն ի վար գտնվող մի այլ՝ սրա նման այրված և մեռած աստվածների պատկանող տաճարը, գիտեր, որ իր անմիջական պարտականությունը քնելն էր: Կեսգիշերին նրան արթնացրեց ինչ-որ թռչունի հուսակտուր կանչը: Բոբիկ ոտքերի հետքերը, շաղ տված արմավներն ու կուժը նրան հուշեցին, որ շրջանի բնակիչները հարգանքով հսկել էին իր քունը և կամ իր պաշտպանությունն էին խնդրում, կամ էլ վախենում էին իր դյութանքից: Զգաց երկյուղի սառնությունը և լայն պատի մեջ գերեզմանային մի նկուղ որոնեց ու ծածկվեց անծանոթ տերևներով:
Նրա նպատակը արտառոց չէր, բայց անբնական էր: Ուզում էր երազում տեսնել մի մարդու, ուզում էր նրան երազել մանրակրկիտ ամբողջականությամբ և այն պարտադրել իրականությանը: Դյութական այդ ծրագիրը կլանել էր նրա ամբողջ հոգին. եթե ինչ-որ մեկը հարցներ իր իսկ անունը կամ իր անցած կյանքի որևէ հանգամանք, նա չէր կարողանա պատասխանել: Անբնական ու ավերակ տաճարը շատ հարմար էր, քանի որ այնտեղ տեսանելի աշխարհը նվազագույնն էր, մշակների մոտիկությունն էլ էր ձեռնտու, քանի որ սրանք էին հոգալու իր սակավապետ կարիքները: Նրանց նվիրաբերած բրինձն ու մրգերը իր մարմնի համար, որի հոգսը քնելն ու երազելն էր, բավարար սնունդ էին:
Սկզբում երազները խառնիճաղանջ էին, հետո իմաստ ձեռք բերեցին և տրամաբանություն: Օտարականը ինքն իրեն երազում էր շրջանաձև մի ամֆիթատրոնի կենտրոնում, որն ինչ-որ չափով այրված տաճարն էր ներկայացնում. մտախոհ աշակերտների զբաղեցնում էին աստիճանները, վերջիններիս դեմքերն օրորվում էին հեռավոր դարերում՝ աստղային մի բարձրության վրա, սակայն կատարելապես հստակ էին: Մարդը նրանց դասավանդում էր կազմախոսություն, տիեզերագիտություն և կախարդանք. այդ դեմքերը լսում էին տենչագին և փորձում էին իմացությամբ պատասխանել իրենց տրված հարցերին, կարծես գուշակում էին այդ քննության կարևորությունը, որը նրանցից մեկն ու մեկին ազատելու էր ունայն կերպարանքից և զետեղելու իրական աշխարհում: Քուն թե արթուն՝ մարդը քննում էր իր տեսիլքների պատասխանները, կեղծիքից խուսափում էր և որոշ շվարումներից գուշակում մտավոր կարողության աճը: Որոնում էր այնպիսի մեկին, որն արժանի կլիներ տիեզերքին մասնակից լինելու արարողությանը:
Ինը թե տասը գիշեր հետո հասկացավ, որ իր գաղափարախոսությունը ծուլորեն ընդունող աշակերտներից ոչինչ չէր կարող սպասել և որ որոշ ակնկալիք ուներ այն աշակերտներից, որոնք մեկ-մեկ տրամաբանորեն փորձում էին հակաճառել իրեն: Առաջիններն, իհարկե, արժանի էին սիրո և համակրանքի, բայց անձ չէին կարող դառնալ, վերջինները հույս էին ներշնչում: Մի երեկո (այժմ երեկոներն էլ էին նրան երազելու հնարավորություն տալիս, հիմա արթուն էր ընդամենը մի քանի ժամ՝ արշալույսին) վերջնականապես արձակեց պատրանքային ընդարձակ դպրոցը և մեն մի աշակերտ պահեց. սա մտախոհ, մելամաղձոտ, հաճախ անսաստ, վարպետի սուր դիմագծերը կրկնող մի երիտասարդ էր: Ընկերների հանկարծակի անհայտացումը գրեթե չզարմացրեց նրան: Մի քանի անհատական դասերից հետո նրա առաջադիմությունը հիացրեց վարպետին: Սակայն պատահեց աղետալին: Մի օր մարդը քնից վեր կացավ, ինչպես լպրծուն մի անապատից, նայեց իրիկնային ունայն լույսին, որն արշալույսի հետ շփոթեց և հասկացավ, որ երազի մեջ չէ: Այդ ամբողջ գիշերն ու ցերեկը ակներևաբար անքնությունը տանջեց նրան: Ուզեց հետազոտել անտառը, հոգնել ճահիճների մեջ ուժասպառության աստիճան և հազիվ սովորական, վաղանցուկ, անօգտակար տեսիլներով լիցքավորված, մի թեթև քնատություն ձեռք բերեց: Ուզեց վերադառնալ դպրոցին, սակայն հորդորական հակիրճ խոսքերը նոր էր արտաբերել, երբ դպրոցը ձևափոխվեց ու հալվելով անհետացավ: Գրեթե անդադար անքնության մեջ՝ զայրույթի արցունքներն այրեցին նրա ծերունական աչքերը:
Հասկացավ, որ բարձրագույն և ցածրակարգ բոլոր առեղծվածների մեջ խորանալով հանդերձ, երազների անտրամաբանական և գլխապտույտ նյութը ձևակերպելու ջանքը տղամարդու բռնած գործերից ամենադժվարինն է, շատ ավելի դժվար, քան ավազից պարան հյուսելը, կամ անդեմ քամուց մետաղադրամ պատրաստելը: Հասկացավ, որ առաջին անհաջողությունն անխուսափելի էր: Երդվեց մոռանալ հսկայական այն ցնորքը, որ սկզբնական շրջանում շեղել էր նրան և աշխատանքային այլ մեթոդ որոնեց: Գործի անցնելուց առաջ մի ամիս նվիրեց ցնորքում վատնած ուժերը վերականգնելու գործին: Վանեց երազելու բոլոր նախամիտումներն ու գրեթե անմիջապես կարողացավ քնել: Այդ ժամանակահատվածում քիչ երազեց և երազներին ուշադրություն չդարձրեց: Գործը վերսկսելու համար սպասեց, որ լուսնի կլորությունը կատարյալ լինի: Երեկոյան լվացվեց գետի ջրերում, երկրպագեց երկնային աստվածներին, արտասանեց ամենակարող անվան ծիսական վանկերն ու քնեց: Գրեթե անմիջապես երազում բաբախող մի սիրտ տեսավ:
Տասնչորս պայծառ գիշերների ընթացքում մանրամասն սիրով երազեց այդ սիրտը: Սիրտը շարժուն էր, ջերմ, խորհրդավոր, փակ բռունցքի մեծությամբ և կարմրավուն՝ անդեմ ու անսեռ մարդկային մարմնի խավարում: Ամեն գիշեր ավելի ակնհայտորեն էր ընկալում այն: Ձեռք չէր տալիս, սահմանափակվում էր վկայակոչելով, դիտելով, գուցե և սրբագրում էր հայացքով: Տարբեր տարածություններից ու անկյուններից էր ընկալում ու ապրում այդ սիրտը: Տասնչորսերորդ գիշերը ցուցամատով դիպավ շնչերակին, ապա ամբողջ սրտին՝ դրսից ու ներսից: Քննությունը գոհացրեց նրան: Մի գիշեր հանգստացավ և ապա վերադարձավ սրտին, մի մոլորակի անուն հիշեց և անցավ մի այլ օրգանի տեսիլքին: Մի տարի չանցած հասավ կմախքին, թերթերունքներին: Ամենադժվար գործը գուցե անհամար մազերը եղան: Կատարյալ մի մարդ երազեց, մի պատանի, բայց սա վեր չէր կենում, չէր խոսում, աչքերը չէր բացում: Գիշեր գիշերվա հետևից քնած՝ մարդը նրան երազեց:
Գնոստիկական տիեզերագիտություններում Արարիչները հունցել են կարմիր մի Ադամ, որ չէր կարողանում ոտքի կանգնել. այդ հողե Ադամի պես անճկուն, բիրտ ու պարզունակ չէր մոգի գիշերների ստեղծած երազե Ադամը: Մի երեկո մարդը քիչ էր մնում ոչնչացներ իր գործը, բայց զղջաց: (Երանի չզղջար): Հողի և գետի աստվածություններին ուղղված աղոթքներն սպառած՝ վայր ընկավ, ով գիտե, վագրի թե նժույգի պատերի առջև և աղերսեց նրա անծանոթ օգնությունը: Երազում արձանը տեսավ: Նա կենդանի էր, դողդոջուն, նա ոչ թե վագրի ու նժույգի սարսափելի մի խառնուրդ էր, այլ միևնույն ժամանակ այդ երկու զորավոր կենդանիներն էր, նաև ցուլ էր, և՛ վարդ, և՛ փոթորիկ: Բազմադեմ այդ աստվածությունը հայտնեց, որ իր երկրային անունը Կրակ է, որ շրջանաձև այդ տաճարում (և նման այդ տաճարներում) պաշտել էին իրեն և իր պատվին զոհաբերություններ կատարել, հայտնեց նաև, որ ինքը շնչավորելու է երազված տեսիլքը, և աշխարհի ոչ մի արարած, բացի կրակից ու երազողից, չի իմանալու նրա ուրվականային բնույթը: Հրամայեց, որ ծեսերում վարժեցնելուց հետո, նրան ուղարկեն ջրերն ի վար հարատևող բուրգերի ավերակ տաճարը, որպեսզի այդ ամայի շինության մեջ գեթ մի ձայն փառաբանի իրեն: Երազող մարդու երազում երազելին արթնացավ:
Մոգը կատարեց այդ հրամանները: Որոշ ժամանակ տրամադրեց (որն ի վերջո երկու տարի տևեց) տիեզերքի գաղտնիքներին և կրակի պաշտամունքը սովորեցնելու գործին: Ներքնապես ցավում էր նրանից բաժանվելու համար: Մանկավարժական կարիքի պատրվակով ամեն օր ավելացնում էր երազին նվիրված ժամերը: Նաև վերստեղծեց աջ՝ գուցե պակասող ուսը: Հաճախ նրան անհանգստացնում էր այն տպավորությունը, որ այդ ամենն արդեն տեղի է ունեցել… Ընդհանուր առմամբ նրա օրերը երջանիկ էին անցնում, աչքերը փակելիս մտածում էր՝ «Հիմա որդուս հետ կլինեմ»: Կամ, թեև ոչ շատ հաճախ՝ «Ծնածս զավակն սպասում է ինձ, եթե չգնամ, կմեռնի»:
Աստիճանաբար նրան վարժեցրեց իրականությանը: Մի անգամ նրան հրամայեց դրոշակ տնկել հեռավոր մի գագաթի: Հաջորդ օրը դրոշակը ծածանվում էր գագաթին: Օրեցոր ավելի հանդուգն, համանման այլ փորձարկումներ կատարեց: Որոշ դառնությամբ հասկացավ, որ որդին պատրաստ է ծնվելու, գուցե և՝ անհամբեր: Այդ գիշեր, առաջին անգամ լինելով, համբուրեց նրան և ուղարկեց անմատչելի անտառներով և ճահիճներով բաժանված, գետի հոսանքն ի վար փայլատակող ավերակների տաճարը: Նախ (որպեսզի երբեք չգիտակցի իր տեսլային բնույթը և ինքն իրեն մյուսների նման մարդ համարի)՝ նրան ներշնչեց ուսուցման տարիների կատարյալ մոռացումը:
Ձանձրույթը գոլորշացրեց նրա հաղթանակն ու ներքին խաղաղությունը: Մայրամուտին ու արևածագին, գուցե երևակայելով, թե ջրերն ի վար մի այլ շրջանաձև ավերակներում իր որդին նույն ծեսերն է կատարում, ծնկի էր գալիս քարե արձանի առաջ ու աղոթում: Գիշերները չէր քնում կամ քնում էր բոլոր մարդկանց նման: Տիեզերքի հնչյուններն ու ձևերը աղոտ դժգոհությամբ էր ընկալում, և բացակա որդին իր հոգու այդ փոքրացումներից էր սնվում: Իր կյանքի նպատակը բավարարված էր: Մարդն հարատևեց մի տեսակ ինքնամոռացման մեջ: Որոշ ժամանակ անց, որ այդ պատմության որոշ պատմիչներ հաշվում են տարիներով, իսկ ոմանք՝ հնգամյակներով, կեսգիշերին նրան անթնացրին երկու թիավարներ. չկարողացավ տեսնել նրանց դեմքերը, բայց խոսեցին Հարավային տաճարում բնակվող կախարդական մի մարդու մասին, որ կարողանում էր առանց այրվելու կրակը խառնել:
Կախարդը հանկարծ հիշեց Աստծու խոսքերը: Հիշեց, որ աշխարհի բոլոր արարածներից միայն կրակը գիտի իր որդու տեսլային բնույթի մասին: Սկզբում հանգստացնող այդ հուշն սկսեց տանջել նրան: Վախեցավ, որ որդին խորհեր այդ անբնական կարողության մասին և ինչ-որ ձևով հայտնաբերեր իր ուրվականային բնույթը: Ոչ թե մարդ, այլ մի ուրիշ մարդու երազի արտացոլանքը լինել. ի՜նչ անհամեմատելի նվաստացում, ի՜նչ ճակատագիր: Յուրաքանչյուր ծնող հետաքրքրվում է շփոթմունքի կամ երջանկության պահին իր բեղմնավորած (թույլատրած) զավակով, բնական էր, որ մոգը հազար ու մի գիշերների միջոցով, ջիղ առ ջիղ, հատկություն ու հատկություն մտածեր և երկյուղեր իր որդու ապագայի մասին:
Նրա մտորումների վախճանն հանկարծակի էր, սակայն այդ վախճանը խոստացել էին որոշ ակնհայտ նշաններ: Սկզբում (երկար երաշտից հետո) սարի վրա հայտնված թռչնի պես թեթև և հեռավոր ամպը , հետո՝ Հարավից ընձառյուծի լնդերի պես շառագունող երկինքը, տարածվող ծուխը, որ ժանգով պատեց գիշերների մետաղը, հետո՝ երկյուղած անասունների փախուստը: Որովհետև կրկնվեց դարեր առաջ կատարվածը: Կրակն ավերեց Կրակի աստվածությանը նվիրված սրբավայրի ավերակները: Առանց թռչունների մի արշալույսի մոգը տեսավ, թե շրջապատող հրդեհն ինչպես է փարվում պատերին: Մի պահ մտածեց ապաստան որոնել ջրերի մեջ, բայց հետո հասկացավ, որ մահը գալիս է իր ծերության և գործերի վախճանը թագադրելու: Քայլեց դեպի կրակի բոցերը: Սրանք չխայթեցին նրա մարմինը, շոյեցին ու, առանց կիզումի, ջերմությամբ լցրին նրա մարմինը: Սփոփված, նվաստացած, սարսափած՝ հասկացավ, որ ինքն էլ է մի տեսիլք, որ երևում է մեկ ուրիշի երազում:

Թարգմանությունը՝ Հ. Բոդուկյանի

%d bloggers like this: