ՄԱԿ-ը մեկ ուզում է, մեկ չի ուզում

24 Նյմ

Այն, որ հատկապես այս պահին ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ Կարեն Նազարյանը նախաձեռնեց նամակ հղել այդ կառույցի գլխավոր քարտուղար Բան Կի-Մունին և մեղադրել Ադրբեջանի իշխանություններին պատմական փաստերը աղավաղելու, բանակցային գործընթացը խոչընդոտելու, ռազմական գործողություններ հրահրելու մեջ, թերևս ունի իր հիմնավորումը: Ընդգծելով, թե Ադրբեջանն իր քաղաքականությամբ խախտում է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերը, խոչընդոտում է տարածաշրջանային համագործակցությանը և դրանով սպառնալիք ստեղծում միջազգային անվտանգության ու խաղաղության համար, Նազարյանը չէր մոռացել հավելել, որ ցավոք, չնայած Հայաստանի բազմաթիվ հորդորներին, ՄԱԿ-ի կառույցները որևէ ուշադրություն չեն դարձնում թվարկված երևույթներին ու որևէ կերպ չեն արձագանքում դրանց:
ՄԱԿ-ի դերակատարության մասին խոսելու բազմաթիվ առիթներ են եղել: Հատկապես Ղարաբաղի խնդրի առնչությամբ վերջինս երբեք էլ առանձնապես բուռն հակումներ ու հետևողականություն չի դրևսորել, իսկ բոլորովին վերջերս նույն Բան Կի-Մունը` այն հարցին, թե ՄԱԿ-ը ի՞նչ քայլեր է մտադիր ձեռնարկել ԼՂ հակամարտության լուծման ուղղությամբ, պատասխանել էր, որ «խնդիրը պետք է լուծվի խաղաղության և երկխոսության ճանապարհով, իսկ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը կատարում է իր միջնորդական առաքելությունը դա լուծելու համար»: Այլ կերպ ասած, ՄԱԿ-ը չի զբաղվում (կամ չի ցանկանում զբաղվել) Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորմամբ` առաջնությունը զիջելով ԵԱՀԿ-ին:
Սակայն այլ բան է ասելը, մեկ այլ բան` իրական պատկերը: Միայն վերջին մեկ-երկու ամիսների ընթացքում ՄԱԿ-ի պատերի ներքո Ղարաբաղի անունը շոշափվել է տասնյակ անգամներ ու ամենատարբեր առիթներով: Հոկտեմբերի 5-ին Գլխավոր ասամբլեայի 6-րդ կոմիտեում ընթացող քննարկման ժամանակ Հայաստանի ու Ադրբեջանի պատվիրակները «կրակահերթեր» փոխանակեցին, երբ ադրբեջանցիները փորձեցին մեզ մեղադրել ահաբեկչական գործողություններ իրականացնելու համար: Ավելի ուշ ՄԱԿ կենտրոնատեղում անդամ-երկրների մասնակցությամբ քննարկվեցին ներքին տեղահանվածների խնդիրները, և սա նույնպես չավարտվեց առանց բախումների: Հետո` Նյու Յորքում ընթացող ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի Առաջին կոմիտեի «Տարածաշրջանային զինաթափումն ու անվտանգությունը» խորագրով լսումների ժամանակ հին պատկերը կրկնվեց: Իսկ նոյեմբերի 3-ին օրակարգում արդեն նոր թեմա էր` «Ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը», որտեղ ելույթներով հանդես եկան մոտ չորս տասնյակ երկրների պատվիրակներ, այդ թվում նաև Հայաստանի ներկայացուցիչը: Նոյեմբերի 18-ին ՄԱԿ-ի սոցիալական, մշակութային և հումանիտար հարցերով կոմիտեի նիստում ընդունվեց «Անհայտ կորած անձանց մասին» բանաձևը, որն առաջ էր քաշել Ադրբեջանը: Որպես համահեղինակներ, բանաձևին միացան 71 երկրներ և այն կքննարկվի դեկտեմբերին կայանալիք ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նիստում:
Այսքանից հետո փոքր-ինչ տարօրինակ է պնդել, թե իբր ՄԱԿ-ը հեռու է մնում որևէ դերակատարությունից և հակված չէ միջամտել տարածաշրջանային խնդիրներին: Ինչ վերաբերում է Գլխավոր ասամբլեայի դեկտեմբերի 13-ին սպասվելիք նիստին, ապա արդեն իսկ հայտնի է, որ այնտեղ Ադրբեջանը փորձ կկատարի անցկացնել հակահայկական իր նոր բանաձևը՝ «օկուպացված» տարածքների մասին: Թեև այս բանաձևի նախագիծը ավելի վաղ հետ էր կանչվել ղարաբաղյան հարցի կարգավորման միջազգային միջնորդների ճնշման տակ, սակայն Բաքվի նոր փորձը հազիվ թե պատահականություն կամ իմպուլսիվ քայլ համարվի: Բանն այն է, որ դեկտեմբերի սկզբին Աստանայում մեկնարկող ԵԱՀԿ գագաթաժողովի աշխատանքների ընդհանուր ֆոնի վրա դա կարող է խթանիչ լիցքեր հաղորդել Ադրբեջանին, որը Աստանայի փորձը ձախողելու պարագայում ձեռքի տակ պահուստային տարբերակ կունենա: Եվ այսօր Հայաստանի ներկայացուցիչ Նազարյանի վերը հիշատակված նամակի անհրաժեշտությունը պետք է դիտարկել այս զարգացումների համատեքստում: Երկար ժամանակ Երևանը կրկնում էր, թե ՄԱԿ-ը այն ամբիոնը չէ, որտեղից պետք է Ղարաբաղի հարց տաևփողել, բայց արի ու տես, որ այժմ ինքն է օգտագործում նույն կառույցը` Բաքվին հակազդելու համար:
Իսկ եթե եղածին հավելենք նաև այս տարվա սեպտեմբերին Լատվիայի նախկին նախագահ, ՄԱԿ-ի քարտուղարի հատուկ բանագնաց Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգայի այն անսպասելի նախաձեռնությունը, որով առաջարկվում էր ՄԱԿ-ում Ղարաբաղի հարցով հատուկ ներկայացուցիչ նշանակել, ապա էլ ավելի ակնհայտ կդառնա այդ կառույցում նշմարվող փոփոխությունների ուղղությունը: Ի դեպ, բանագնաց դիվանագետն էլ ավելի հեռուն գնաց՝ առաջարկելով փոխել հակամարտության կարգավորման ձեւաչափը՝ հաշվի առնելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի «ապարդյուն» փորձերը։ Սա արդեն բոլորովին նման չէ Բան Կի-Մունի այն հանգստությանը, թե Մինսկի խումբն ի վիճակի է կրել միջնորդի ծանր ու պատվավոր բեռը:
Երեկ Հայաստանի ԱԳՆ-ում անցկացվել է խորհրդակցությունը ՀՀ գործադիր իշխանության մարմինների արտաքին կապերի պատասխանատուների մասնակցությամբ: Խորհրդակցության ժամանակ անդրադարձ է կատարվել ՀՀ արտաքին քաղաքական բնագավառի վերջին զարգացումներին, քննարկվել են Հայաստանի միասնական արտաքին քաղաքականության իրականացմանը, գերատեսչությունների արտաքին կապերի համակարգմանն առնչվող հարցեր: Տպավորություն է ստեղծվում, որ մեր երկիրը ներկա պահին որոշ դրույթներ վերանայելու լուրջ դրդապատճառներ ունի:
Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s