Կանխատեսելի ու անփոփոխ

8 Նյմ

Կիրակի օրը Ադրբեջանում կայացան 4-րդ խորհրդարանական ընտրությունները: Դրանց մասնակցեցին ընտրելու իրավունք ունեցող 4 միլիոն 950 հազար ադրբեջանցիների 50 տոկոսից քիչ ավելին: Ընտրությունների ընթացքին հետևում էին 1026 օտարազգի և մոտ 47.000 տեղի դիտորդներ: Միջազգային դիտորդները ներկայացնում էին 21 կազմակերպություններ, ներկայացուցիչներ էին ժամանել ԵԽԽՎ-ից, ԵՄ-ից, Թուրքալեզու երկրների խորհրդարանական վեհաժողովից, ԵԱՀԿ ԽՎ-ից ու ԱՊՀ-ից:
Միլի Մեջլիսի 125 պատգամավորական տեղերին հավակնում էին 690 թեկնածուներ, որոնցից 107-ին առաջադրել էր իշխող ,,Նոր Ադրբեջան,, կուսակցությունը, իսկ ընդդիմադիր թևը ներկայացրել էր 140 թեկնածու: Թեև հիմնական պայքարը ծավալվում էր իշխանական ուժի և երկու առաջատար ընդդիմադիր կուսակցությունների` ԱԺՃ և Մուսավաթ կուսակցության միջև, սակայն դրանցից զատ ընտրություններին մասնակցում էին նաև 13 կուսակցություններից կազմված 5 դաշինք, ու ևս 19 կուսակցություն, որոնք դաշինքների մեջ չէին:
Առաջին հայացքից նման խայտաբղետ բազմազանությունը կարող էր նույնիսկ ազատ կամքի արտահայտման նպաստավոր միջավայրի գոյության տպավորություն թողնել: Սակայն, ինչպես և ենթադրում էին քաղաքագետները, կայացան միանգամայն կանխատեսելի ընտրություններ` վաղօրոք նախապատրաստված, հղկված ու վերահսկելի սցենարին համապատասխան: Ընտրությունների ավարտից հաշված ժամեր անց իշխող կուսակցությունն արդեն հայտարարեց իր բացահայտ ու վստահ հաղթանակի մասին: Դրան հակառակ ընդդիմության ներկայացուցիչները հանդես եկան մեղադրանքներով` խոսելով արդյունքների կեղծման, բազմաթիվ խախտումների, քվեաթերթիկների լցոնման, դիտորդների աշխատանքը խոչընդոտելու մասին: Այս հանգամանքը փաստեցին նաև ԵԱՀԿ ներկայացուցիչները` տեղեկացնելով, որ իրենց աշխատանքներն ,,իշխանությունների կողմից էականորեն սահմանափել են,,:
Առավել համապարփակ գնահատականը լսելու հնարավորություն դեռևս կունենանք առաջիկա օրերին, բայց հազիվ թե դրանք այլևս էական նշանակություն ունենան Արդրբեջանի համար, որտեղ ավտորիտար ռեժիմը կարևորում է միայն սեփական իշխանության ֆորմալ վերահաստատումը, այլ ոչ թե միջազգային հանրության գնահատականը, ինչի հանդեպ Բաքուն վաղուց է իմունիտետ ձեռք բերել:
Դեռ մինչև նախընտրական արշավի սկիզբը, հանրության սիրտը շահելու նպատակով ,,Նոր Ադրբեջանն,, իր շարքերից ու պատգամավորական թեկնածուների ցուցակից հանեց շուրջ մեկ տասնյակ օլիգարխների, բայց նույն պահին էլ նրանց փոխարինեցին մարդկանցով, ովքեր որևէ բանով չէին տարբերվում իրենց նախորդներից: Այս ,,կոսմետիկ վերանորոգումը,, ևս նույն խնդիրն էր հետապնդում` ստեղծել փոփոխությունների պատրանք, առաջընթացի տեսլական: Եվ պատահական չէր, որ երեկ, ընտրական տեղամասերը փակելուց հետո իշխանությունները, իրադարձություններից առաջ ընկնելով, շտապեցին հայտարարել, թե կայացած ընտրությունները լիովին համապատասխանում էին ժողովրդավարական չափանիշներին, դրանք ազատ ու թափանցիկ էին:
Մեծ հաշվով քաղաքական պայքարի մասին նույնպես խոսք գնալ չէր կարող: Այդ իմաստով ընդդիմադիր Ժողովրդական ճակատն ու Մուսավաթը թե կազմակերպչական և թե համակիրների հավաքագրման տեսանկյունից չափազանց թուլացել էին, և նրանց նկատմամբ հաղթանակ տանելն առանձնապես մեծ դժվարություն չէր ներկայացնում: Եղածին գումարենք նաև այն փաստը, որ Ադրբեջանում 2005-ից ընտրություններն անցկացվում են միայն մեծամասնական համակարգով: Իսկ սա նշանակում է, որ վարչական ռեսուրսների և լծակների ակտիվ օգտագործման պայմաններում գործնականում բացառում է ընդդիմադիրների ընտրվելու հնարավորությունը: Ու որքան էլ արդարացի լինի վերջիններիս դժգոհությունը, թե քաղաքական բնականոն մրցակցության համար անհրաժշետ պայմանները երկրում իսպառ բացակայում են, ապա իրողություն է և այն, որ այդ առկա կացությունը չի ձևավորվել ընդամենը մեկ օրում կամ միայն նախընտրական շրջանի համար: Դրանից առաջ էլ ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելությունն էր իր միջանկյալ զեկույցում փաստել ընտրողների ու թեկնածուների վրա կիրառված ճնշումների, հետապնդումների, քաղաքական դեբատների բացակայության մասին: Եվ ի՞նչ: Բաքուն նույնիսկ անհանգստության նվազագույն նախանշաններ չցուցաբերեց` հրաշալի գիտենալով, որ իրեն ամեն բան ներելի է: Եվ արդեն իսկ այսօր շատերն են այն համոզման, որ Արևմուտքը հերթական անգամ էլ աչք կփակի ամեն կարգի խախտումների և իրավունքների ոտնահարման դեպքերի նկատմամբ` առավել կարևորելով Ադրբեջանի աշխարհաքաղաքական-ստրատեգիական նշանակությունն իր շահերի խթանման և մի շարք խնդիրների լուծման գործում: Իսկ հանուն դրա կարելի է նաև ժողովրդավարությունը զոհաբերել առանձին վերցրած մի երկրում:
Հայաստանում հետևում էին ադրբեջանական ընտրությունների ընթացքին: Եթե մինչ այդ մեզ մոտ կարծիք էր ձևավորվել, թե իբր ընտրություններին նախորդած ժամանակահատվածում ագրեսիվ վարքագծով Բաքվի իշխանությունները տեղեկատվական անհրաժեշտ բազա էին ապահովում Իլհամ Ալիևի գլխավորած ,,Նոր Ադրբեջան,, կուսակցության բացարձակ հաղթանակի համար, ապա այժմ մեկ անգամ ևս համոզվեցին, որ Հայաստանի ու Արցախի հարցում չպետք է ակնկալել Ադրբեջանի դիրքորոշման որևէ կտրուկ փոփոխություն: Բոլորովին պատահական չէր, որ հատկապես ընտրությունների օրը Ալիևը հերթական անգամ հայտարարեց. ,,Մենք ցանկացած պահի կարող ենք վերականգնել մեր երկրի տարածքային ամբողջականանությունը ռազմական ճանապարհով,,: Այլ կերպ ասած, ամեն բանն առաջվանն է` անփոփոխ ու շարունակական:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s