ՆԱՏՕ-ի անհանգստացնող աջակցությունը

1 Նյմ

Քաղաքական իրադարձությունների և զարգացումների նկատմամբ մեր պահվածքը սկսել է ավելի հաճախ ձեռք բերել ոչ այնքան հաճելի ավանդույթի ուժ: Բանն այն է, որ երբ որևէ միջազգային կառույց (լինի դա ՄԱԿ-ը կամ եվրոպական որևէ կազմակերպություն, Բրյուսելի կամ Ստրասբուրգի մշտական հասցե ունեցող հեղինակավոր հաստատություն) հանկարծ որոշում է Հայաստանին ու մեր խնդիրներին առնչվող ինչ-որ փաստաթուղթ ընդունել, Երևանում առաջին հերթին հիշում են այն մասին, որ այդ կարգի բանաձևերը սոսկ խորհրդատվական կարգավիճակ ունեն և կատարողական գործառույթներ չեն պարտադրում: Նման չհիմնավորված հետ մեկտեղ ի հայտ են գալիս տագնապի նշաններ, որոնք ոչ մի կերպ չեն ներդաշնակում քիչ առաջվա թվացյալ հանգստությանը: Եվ ստացվում է, որ ինքներս էլ չգիտենք` եղածը դատա՞րկ բան է, թե՞ այնուամենայնիվ արժե փոքր-ինչ լրջանալ ու ճիշտ գնահետել իրավիճակը:
Այս անգամ էլ հերթը ՆԱՏՕ-ինն է: Հյուսիսատլանտյան դաշինքի 56-րդ գագաթաժողովի ժամանակ, որը կկայանա նոյեմբերի 12-16-ը` Վարշավայում, ներկայացվելու է նաև Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ բանաձև: Այդ փաստաթուղթը կազմվել է կանադացի զեկուցող Ռեյնել Անդրեյչուկի կողմից և բաղկացած է վեց կետերից: Բուն քվեարկությունը կկայանա նոյեմբերի 14-ին, իսկ մինչ այդ օրինագիծը նախ պետք է քննարկվի ՆԱՏՕ-ի ԽՎ տարբեր հանձնաժողովների մակարդակներով, որից հետո միայն կընդգրկվի լիագումար նստաշրջանի օրակարգ:
Պետք է նկատել, որ սա առաջին լուրջ դեպքն է, երբ ՆԱՏՕ-ն պատրաստվում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմանը: Նախկինում եղել են փորձեր, երբ դաշինքը վերաբերմունք է արտահայտել տարածաշրջանի իրավիճակային փոփոխությունների առնչությամբ, սակայն երբեք բանը չէր հասել բանաձև ընդունելուն: Ավելորդ չէ հիշել նաև այս տարվա ամռանը ծագած համանման կացությունը, որը նույնիսկ ստիպեց ՀՀ ԱԺ նախագահ Հ. Աբրահամյանին նամակով դիմել ՆԱՏՕ ԽՎ-ի նախագահ Ջոն Թաներին` կազմակերպությանը խորհուրդ տալով ձեռնպահ մնալ ղարաբաղյան հարցի քննարկումներից: Այն ժամանակ պաշտոնական Երևանը ասում էր, որ դեռևս մայիսին Ռիգայում ադրբեջանական պատվիրակությունն առանձին հանդիպում էր ունեցել Թաների հետ ու առաջարկել Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ պատրաստել հատուկ մի զեկույց ու այն քննարկել վեհաժողովի աշնանային նստաշրջանում: Հայաստանը դրա մասին իմացավ միայն մեկ ամիս անց: Հովիկ Աբրահամյանի նամակը խիստ էր. ,- գրել էր նա: Սակայն, ինչպես տեսնում ենք, ԱԺ ղեկավարի խոսքը Թաների համար փաստարկ չէ:
Հիմա` վեհաժողովից տասն օր առաջ, Երևանում կրկին իրար են անցել, բաժանվել են բանակների ու դեռ կյանքի չկոչված նախագծին արդեն որակումներ են տալիս, ընդ որում, այդ որակումները ցատկոտում են հակահայկականից մինչև պրոհայկականը: Այս անգամ չի սպասվում, կամ, ավելի ճիշտ, իբրև միջին տարբերակ կարող ենք համարել կարծիքներն այն մասին, թե այս բանաձևի քննարկման նպատակը Ադրբեջանի ու Հայաստանի վրա հավասարապես ճնշում գործադրելն է` դեկտեմբերին սկզբին կայանալիք ԵԱՀԿ գագաթաժողովից առաջ:
Բանաձևի նախագծից դժգոհների հիմնական փաստարկը փաստաթղթի 2-րդ կետում օգտագործված հետևյալ ձևակերպումն է. և այլն: բառի առկայությունն այս դեպքում լիովին բավարար է ասելու համար, որ հայ դիվանագիտությունը կրկին ձախողման եզրին է:
Սրան հակառակ, գոհունակները հղում են կատարում նույն բանաձևի 5-րդ և 6-րդ կետերին, ուր խոսվում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի ու Հելսինկյան ակտի այն դրույթների մասին, որոնք արձանագրում են հիմնախնդրի լուծման գործընթացում ուժի չկիրառման անհրաժեշտությունը և ազգերի ինքնորոշման սկզբունքի կարևորությունը:
Բայց փոխադարձ մեղադրանքների ու առարկությունների այդ աղմուկի մեջ անլսելի է մնում կարևոր մի հարցի պատասխանը. ինչու՞ ՆԱՏՕ-ն այնուամենայնիվ որոշեց անդրադառնալ Ղարաբաղին: Հայտնի է, որ գոյություն ունի ՆԱՏՕ-ի ԽՎ փորձագիտական խումբ, որը զբաղվում է տարածաշրջանային հիմնահարցերով, սակայն հայտնի է նաև, որ այդ խումբը հիմնականում խուսափում է հակամարտությունների խնդիրների մեջ թաթախվելուց: Բայց հիմա, գերազանց իմանալով, որ բանակցություններն ընթանում են Մինսկի խմբի ֆորմատով, ռազմական բլոկն այնուհանդերձ հարկ է համարել այդ հարցն առանձին քննարկել:
Որոշ վերլուծաբաններ պատճառը պայմանավորում են միմիան Ռուսաստանի հանգամանքով: Ըստ նրանց, Արևմուտքում կարող են լրջորեն անհանգստանալ, որ Մոսկվան զուգահեռ գործընթաց է սկսել և հավակնում է ինքնուրույն խաղալ ամբողջ պարտիան: Գուցե նաև սա՞ է պատճառը, որ բանաձևի նախագծում այնքան հաճախ է հիշատակվում ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների կառավարությունների ու խորհրդարանների մասին` կոչ անելով նրանց աջակցել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին ԼՂ խնդրի կարգավորման գործում: Իսկ այդ աջակցության հեռանկարը փոխանակ խաղաղեցնելու, առայժմ միայն անհանգստություն է պատճառում: Ամեն դեպքում, հայկական կողմն այս պահին բանաձևի հետ կապված առաջարկներ է մշակում: ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովում Հայաստանի պատվիրակության անդամներն էլ իրենց հերթին պատրաստվում են նամակ ուղարկել դաշինքի ղեկավարությանը` ներկայացվելիք բանաձևում որոշ ճշտումներ մտցնել հույսով:
Այսքանից հետո հավելենք, որ Հայաստանում համարյա ոչ մեկի համար հետաքրքիր չէ, որ ՆԱՏՕ-ի ԽՎ նստաշրջանում լսվելու են նաև զեկույցներ հետընտարական Ուկրաինայի, Բելառուսում նախընտրական իրավիճակի, Սաուդյան Արաբիայի, Աֆղանստանի առկա կացության, տնտեսական ճգնաժամի շրջանում ՆԱՏՕ-ի ֆինանսական օպերացիաների, մասայական ոչնչացման զենքի դեմ պայքարի և այլ թեմաների շուրջ: Մեզ մոտ բոլորն ուզում են, որ միայն մենք ու մեր խնդիրները լինեն համայն մարդկության ուշադրության կենտրոնում:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s