Երեք սկզբունք, վեց տարր

21 Հկտ

Հիմա այլևս ոչ մեկին չես զարմացնի այն տեղեկատվությամբ, թե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները ժամանելու են տարածաշրջան: Բայց արի ու տես, որ նույնիսկ այս սովորական դարձած անցուդարձը կարող է իր անակնկալները մատուցել: Լուրն այն մասին, որ եռանախագահները նոյեմբերի սկզբին հերթական այցով կլինեն մեզ մոտ, հենց նմանատիպ հանկարծակիների շարքից էր: Կարծես թե այս անգամ ոչ ոք այդքան վաղ նրանց չէր սպասում և ոչ էլ իրենք էին վաղօրոք այդ մասին տեղեկացրել: Եվ այնուամենայնիվ, նրանք գալու են: Միջնորդները ծրագրել են հանդիպումներ Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարների հետ: Ենթադրվում է, որ այլ քննարկումների շարքում համանախագահները կառաջարկեն նաև կազմակերպել երկու երկրների արտգործնախարարների հանդիպումը Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի նստաշրջանում, որ տեղի է ունենալու Ստրասբուրգում, նոյեմբերի 10-ին: Սակայն մինչ Կովկաս հասնելը նրանք ԵԱՀԿ-ին ու հակամարտության կողմերին ներքին հաշվետվություն կներկայացնեն հոկտեմբերին Ղարաբաղի հարակից շրջաններում իրականացված Դաշտային առաքելության արդյունքների մասին: Թե Երևանում և թե Բաքվում ակնկալում են, որ այդ հաշվետվությունը կլինի առավելագույնս անկողմակալ, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուրը ցանկանում է այնտեղ տեսնել իր շահերի ու դիրքորոշումների պաշտպանությունը:
Գալով Մինսկի խմբի ներկայացուցիչների վերաբերմունքի հարցին, ասենք, որ ըստ հայկական կողմի, նրանց դիրքորոշման մեջ դրական էվոլյուցիա է նկատվում։ Գոնե ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանյանը նման տեղաշարժ նշմարել է և դա մեկնաբանում է հետևյալ կերպ. ,- ասում է նախարարը: Պաշտոնական Երևանը նաև կարծում է, թե համանախագահների այն միտքը, որ միջազգային իրավունքի բոլոր երեք սկզբունքները (տարածքային ամբողջականություն, ազգերի ինքնորոշման իրավունք և ուժի չկիրառում) անբաժանելի են, առաջին հերթին հասցեագրված է Բաքվին։ Իսկ սա, հայկական կողմի դիտարկմամբ, հերթական բացառիկությունն է հաղորդում մեր հիմնահարցին, քանի որ :
Թե ի՞նչ կարող է տալ եզակին լինելու այդ առանձնաշնորհը, մինչ այժմ պարզ չէ ու որևէ կերպ չի դրսևորվել: Փոխարենը կա գոհունակություն այն բանի համար, որ բանակցությունները տարվում են ներկայիս ձևաչափում: Այն միտքը, որ Մինսկի խումբը կարող է ինչ-որ ժամանակ սպառել իրեն, առայժմ կարծես թե հնարավոր չի համարվում: Սակայն եթե այնուամենայնիվ նման բան կատարվի, ապա Հայաստանը չի բացառում այլ տարբերակների քննարկումը:
Իհարկե, փոքր-ինչ դժվար է պատկերացնել, թե ի՞նչ այլընտրանքային տարբերակներ կարող են նպաստավոր արդյունավետության երաշխավորը դառնալ մեզ համար այն բանից հետո, երբ այնպես սովորել ու կապվել ենք արդեն հիշատակված երեք սկզբունքների հետ, և դեռ դրանց էլ գումարած` այն վեց տարրերը, որոնք, ըստ դիվանագետների, ընկած են իրենց բանակցությունների հիմքում` փաստացիորեն կազմելով մադրիդյան սկզբունքների ատաղձը: Իսկ անորոշ կացության մեջ հայտնվելու հեռանկարը քչերին է այսօր հրապուրում: Նույնիսկ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի- մունը օրերս հայտարարեց, որ, իր կարծիքով, Մինսկի խումբն աշխատում է շատ ջանասիրաբար: Ու թեև հավելեց, որ ,- սակայն նրա խոսքերից դժվար չէր գլխի ընկնել, որ ՄԱԿ-ին լիովին բավարարում է այն վիճակը, երբ ինքն այդ գլխացավանքից հեռու է, իսկ ԵԱՀԿ-ն չի պնդում մեկ այլ կառույցի օժանդակություն-միջամտությունը:
Եվրոպացիներն, ընդհակառակն, ոչ միայն շարունակում են հետևողական մնալ իրենց ստանձնած պարտավորությանը, այլև վերջին շրջանում ակնհայտորեն շտապում են: Պետք է կարծել, որ բոլորին էլ փոքր-ինչ հոգնեցրել ու ձանձրացրել է այս խնդիրը, որի ավարտը ոչ մի գնով չի երևում: ,- հայտարարեց Մեծ Բրիտանիայի Եվրոպայի հարցերով նախարար Դեյվիդ Լիդինգթոնը,- : Արդյո՞ք հավաքականություն ասելով Լիդինգթոնը նկատի ունի ավելին, քան Մինսկի խմբի կազմն է, և արդյո՞ք մասնակիցների թվի ավելացումը հակադարձ համեմատական չի լինի հիմնախնդրի կարգավորման շահեկանությանը, սրանք դեռ վիճարկելի հարցեր են: Եվս մի շահագրգիռ կողմ էլ շարունակում է մնալ Միացյալ Նահանգները, որ հեռվից ժամանակ առ ժամանակ հավաստում էր իր գոյությունը: ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով տեղակալ Ֆիլիպ Գորդոնը վերջերս դարձյալ կրկնեց, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պետք է հաշտեցում ձեռք բերել և որ :
Բոլորն անխտիր կարևորում են հակամարտության խաղաղ ելքը, սակայն յուրաքանչյուրն այդ ավարտի իր պատկերացումներն ունի: Ու գուցե հենց այդ տարակարծությունների ավելացող բեռն է պատճառը, որ ամեն անգամ նրանք տարածաշրջան են առաքում համանախագահներին, քանի որ ավելին անելու հնարավորություն առայժ չկա: Գոնե կարելի է պահպանել եղած նվազագույնը, մինչև որ ժամանակը կմատուցի պատեհ առիթը:
Ի դեպ, այս թեմայի վերջին նորություններից: Կարծիք կա, որ Գերմանիան ավելի ու ավելի է հետաքրքրվում Լեռնային Ղարաբաղի խնդրով և նրա լուծման ուղիներով: Սա ոմանց թույլ է տվել մտածելու, թե գերմանացիները նույնիսկ կարող են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում փոխարինել Ֆրանսիային: Իբրև փաստարկ հիշատակվում է այն, որ Գերմանիայի ներկայացուցիչը մասնակցել է ԵԱՀԿ գնահատման առաքելությանը։ Ինչ խոսք, հիմնավորումը թույլ է և քննության չի դիմանում: Բայց միայն այն փաստը, որ այս տարբերակը ևս կարող էր արծարծվել, արդեն իսկ խորհելու տեղիք է տալիս:

Հովիկ ՉԱՐԽՉՅԱՆ

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s