ԱՐԳԵԼՎԱԾ ՊՏՈՒՂԸ

16 Հկտ

Արգելված պտուղը, որ համտեսեցին Ադամն ու Եվան և արտաքսվեցին դրախտից, Աստվածաշնչի որևէ տեքստում հստակ չի անվանվում: Ընդունված է համարել, որ դա խնձորն է: Հավանաբար այսպես է ճանաչվել այն պատճառով, որ լատիներեն mălum (չարիք) և mālum (խնձոր) բառերը նման են: Բայց Աստվածաշնչի որոշ մեկնաբաններ արգելված պտղի այլ տարբերակներ են առաջարկում, օրինակ, խաղողը, նուռը կամ թուզը: Վերջին տարբերակը նրանք հիմնավորում են այն փաստով, որ պտուղը ճաշակելուց հետո Ադամն ու Եվան իրենց ծածկեցին թզենու տերևով:

adam_and_eva

 

Advertisements

Գրական Խաչմերուկներում 1918-1920

15 Հկտ

Կուզեի թոռնիկիս համար ուսուցչի դեր ստանձնել. Հովիկ Չարխչյան

15 Հկտ

Yelaket.am-ի բլից հարցման հյուրը գրականագետ, հրապարակախոս, լրագրող, խմբագիր և գրող Հովիկ Չարխչյանն է:

-Ո՞վ է եղել Ձեր առաջին ուսուցիչն ու ոգեշնչման աղբյուրը:
-Եղել են և միշտ էլ եղան նրանք` ծնողներս:
-Հիմա Դուք որևէ մեկի ուսուցի՞չն եք:
-Կուզեի թոռնիկիս համար ուսուցչի դեր ստանձնել:
-Ի՞նչ վիճակում է գտնվում այժմ Հայաստանի մշակութային կյանքը:
-Մշակութային կյանքում` ինչպես կյանքում. շատ աղմուկ, քիչ արդյունք:
-Որպես գրող ի՞նչն է Ձեզ ավելի շատ ոգեշնչում` անցյալը, ներկան թե ապագան:
-Ոգեշնչում է ընդհանուր ժամանակը` առանց տարանջատումների:
-Իսկ Դուք կարևորո՞ւմ եք կոչումներն ու մրցանակները:
-Ինձ համար միջուկն է հետաքրքիր, ոչ թե կեղևը:
-Անդրադառնալով Ձեր` «Սուլամիթա. Սևակի մեծ սերը» գործին, նկատում ենք, որ «Անցած սերերը» բանաստեղծության մեջ Սևակը գրում է. «Ամենա սեր չկա, լավ ու վատ կա լոկ»: Այդ դեպքում ո՞վ էր Սուլամիթան նրա համար:
-Պոեզիան ճշգրիտ գիտություն չէ, սերն էլ չի կարող մաթեմատիկական բանաձևումներ ունենալ:
-Սևակն ասում է. «Մենք սիրում ու գերվում ենք նրան, ում դուր չենք գալիս»: Ի՞նչ եք կարծում, անպատասխան թե փոխադարձ սիրո արդյունքում են ծնվում հաճարեղ գործերը:
-Մեծ ստեղծագործությունները ծնվում են ապրումներից` անկախ դրանց բնույթից:
-Ի՞նչն է կրկնվում կյանքում` սերը թե սիրահարվածությունը:
-Ամեն բան կրկնվող է, ամեն բան անկրկնելի:
-Ո՞րն է երջանկության Ձեր բանաձևը:
-Չտրտնջալ, չնահանջել, չպարտվել:

Նյութի աղբյուրը` Yelaket.amhhhh

ՄՏՔԵՐ

15 Հկտ

Ճշմարտության ձայնը հակացուցված է լսողությանը:
Լաո-ցզի

Որտեղ անհրաժեշտությունն է, այնտեղ էլ հնարավորությունն է:
Պյութագորաս

Սովը, սերը, փառասիրությունն ու վախը. ահա մարդկային բոլոր արարքների չորս հիմնական դրդապատճառները:
Ուիլյամ Սամներ

Հպարտությունը շքեղություն է, որ սիրահարված կինն իրեն թույլ տալ չի կարող:
Քլեր Լյուս

Էլեգանտ կնոջն ամեն ինչ սազում է, բացի աղքատ ամուսնուց:
Իվ Մոնտան

Փակեք դուռը բոլոր սխալների առաջ և ճշմարտություն չի կարողանա ներս մտնել:
Ռաբինդրանաթ Թագոր

Առողջ մարդը նա չէ, ում ոչ մի տեղը չի ցավում, այլ նա, ում մոտ ամեն անգամ տարբեր տեղեր են ցավում:
Միշել Կրեստեն

Սա ազատ երկիր է: Յուրաքանչյուրն իրավունք ունի ինձ նամակ ուղարկել, իսկ ես իրավունք ունեմ դրանց չպատասխանել:
Ուիլյամ Ֆոլքներ

Զղջումը մաքրված կեղտաբծի նման է. վերջում միշտ էլ ինչ-որ հետք մնում է:
Ալեքսանդր Ֆրեդրո

Գառն ու գայլը տարբեր կերպ են հասկանում «ազատություն» բառը: Սրա մեջ է տարաձայնության էությունը, որ գերիշխում է մարդկային հասարակության ներսում:
Աբրահամ Լինքոլն

Բնականաբար, մարդուն կարելի է սիրել, եթե նրան լավ չես ճանաչում:
Չարլզ Բուկովսկի

Ասում են` վաղ թե ուշ ճշմարտությունը հաղթանակում է, բայց դա այդպես չէ:
Անտոն Չեխով

Ոչ ոք չի կարող լինել իրապես ազատ, քանի դեռ բոլորն ազատ չեն:
Ոչ ոք չի կարող լինել իրապես ազնիվ, քանի դեռ բոլորն ազնիվ չեն:
Ոչ ոք չի կարող լինել իրապես երջանիկ, քանի դեռ բոլորը երջանիկ չեն:
Հերբերտ Սփենսեր

Չեմ սրտնեղում, եթե մարդիկ ինձ չեն հասկանում, սրտնեղում եմ, եթե ես չեմ հասկանում մարդկանց:
Կոնֆուցիոս

Բոլորն ինձ ներում են, բայց ոչ ոք չի օգնում:
Սենեկա

Պատերազմում հաղթում է այն բանակը, որի հրամանատարները համեստ են հագնված:
Ռոջեր Բիմոն

Առաջներում մարդիկ սովորում էին նրա համար, որ կատարելագործվեին: Հիմա սովորում են ուրիշներին զարմացնելու համար:
Կոնֆուցիոս

GIRQ

ՉԻՊՍԻ ԱՃՅՈՒՆԱՍԱՓՈՐԸ

14 Հկտ

Չիպսերի համար գործածվող այս գլանաձև ամանները ստեղծել է ամերիկացի քիմիկոս Ֆրեդ Բորը և նույնիսկ այն արտոնագրել է: Նա այնքան շատ էր հպարտանում իր «հոգեզավակով», որ կտակեց մահից հետո իր աճյունն ամփոփել դրա մեջ ու թաղել: Ժառանգները հանգուցյալի կամքը կատարեցին:

kelloggs-kauft-pringles

ԱՄԵՆԱՏԱՐՈՂՈՒՆԱԿԸ

14 Հկտ

Աշխարհի ամենատարողունակ բառը (որը նաև դժվար արտասանվող է) պահպանվել է յագհան ցեղախմբի լեզվում (Հրո Երկիր): Դա Mamihlapinatapai բառն է: Այն մոտավորապես նշանակում է հետևյալը. «Նայել իրար այն հույսով, որ երկուսից մեկը կառաջարկի անել այն, ինչը ցանկանում են երկուսն էլ, սակայն ոչ մեկը չի ցանկանում լինել առաջինը»:

u_7e00035133465f22a661148c363d3aad_800

ՄԵԶ ՏԱՐ ԵՐԵՎԱՆ

14 Հկտ

— Մեզ տար Երևան:
Այսինքն մեզ տար ամենալավ տեղը, որտեղ հայրն իր զավակներին կարող է տանել: Այսինքն տար այնտեղ, որտեղ իրական պիտի դառնան ամենագունեղ ցանկությունները: Տար այնտեղ, որտեղ ամեն ինչ զարմանալի է, համեղ, նոր, սիրելի, հարազատ: Տար այնտեղ, որտեղից վերադառնալիս նրա կարոտն ենք բերում:
Եվ հայրս մեզ գյուղից տանում էր Երևան:
Ինչքան տարիներ են անցել: 30 տարի է` արդեն ես եմ ապրում Երևանում: Հայրս այլևս չկա:
Բայց հիմա էլ` ամեն օր ինքս ինձ տանում եմ Երևան, հորս, իմ, իմ որդիների, իմ թոռնիկի Երևանը:

Հովիկ Չարխչյանf56b0e6ef5bf2e_56b0e6ef5bf57.thumb

ԽՄԵԼ ՈՒ ՈՐՈՇԵԼ

11 Հկտ

Հերոդոտոսի վկայությամբ հնագույն ժամանակներում պարսիկների մոտ կարևորագույն որոշումներ ընդունելու երկու փուլ գոյություն ուներ: Շատ հաճախ նման որոշումները կայացվում էին բուռն գինարբուքների ժամանակ, բայց հաջորդ օրը դրանք անպայման վերանայվում էին սթափ գլխով: Եվ հակառակը. այն որոշումները, որոնք կայացվել էին առանց խմիչքի ազդեցության, պիտի անպայման վերանայվեին կերուխումի սեղանների շուրջ:

800px-Persian_warriors_from_Berlin_Museum

 

ՄՆԱՔ ԲԱՐՈՎ

11 Հկտ

Մարդը տնից գնացել էր, չկար: Տարիքն առած, արդեն ձեռնափայտին ընկերացած մարդ էր: Չէին էլ նկատել, թե ինչպես էր դուրս եկել: Ու հիմա ամբողջ գյուղով փնտրում էին:
Երրորդ օրը վերադարձավ: «Ու՞ր էիր, այ մարդ»,- ոչ այն է զայրացած, ոչ այն է ստրները տեղն ընկած հարցնում էին: Ոչ մեկին ոչ մի բան չասաց: Հետո իմացան: Գնացել էր իր որդիներին ու դուստրերին այցելելու: Բոլորն էլ գյուղից հեռու էին ապրում` որը քաղաքում, որը ուրիշ մի գյուղում: Հերթով տեսել էր, համոզվել էր, որ ամեն բան լավ է, բաժակ բաժակի էր խփել հետները, ասել էր` «Բարով մնաք» ու դուրս էր եկել:
Հիմա հոգնած, բաց գոհունակ դեմքով տուն դարձավ, բոլորին ժպտաց, ասաց` մի քիչ պառկեմ, հանգստանամ: Պառկեց ու այդպես էլ հոգին ավանդեց:
Արարատի Ուրծաձոր գյուղից էր:

Հովիկ Չարխչյան

1312827925_25

ԿԻՍԱԲԱՑ ԴՌՆԵՐ

9 Հկտ

Վատ բան է կիսաբաց դուռը: Վերապահ, անհաստատ, երկիմաստ: Անկեղծություն չկա կիսաբաց դռան մեջ, և երբեք չես գուշակի, թե մի թեթև քամուց որ կողմ է շրխկալու իր ամբողջ հուսահատությամբ: Նա, ով հիմա նայում է դռներին, պիտի այդպես էլ չիմանա` հեռացո՞ղն իր ետևից կիսաբաց թողեց, թե՞ վերադարձողի սպասումով չփակեցին: Բայց շեմքին ոչ ոք չկա, որովհետև կիսաբաց դռների առաջ կանգնածները միշտ պիտի վարանեն, ինչպես կիսաբաց սրտերի դեմ-հանդիման կարկամում են ցանկությունները, ինչպես կիսաբաց աչքերի շաղված պատկերները հավատ չեն ներշնչում, ինչպես կիսաբաց շուրթերի տակ բառերը շշուկներ են դառնում:
Եվ ուրեմն վեր կաց ու կամ փակիր դուռդ ավարտուն վստահությամբ, կամ բացիր լայնորեն, ինչպես գիրկն է բացվում տեղ հասած երազանքի առաջ:

opening-doors-summer15-banner

ԱՂՋՆԱԿ ՌԻԼԿԵՆ

9 Հկտ

Այս լուսանկարում պատկերված աղջնակն իրականում ավստրիացի նշանավոր բանաստեղծ Ռիլկեն է: Նրա անվանը երկու կանացի անուններ են կցված` Ռենե և Մարիա: Բանն այն է, որ Ռիլկեի ծննդից առաջ նրանց ընտանիքում մահացել էր գրողի մանկահասակ քույրը: Եվ ծնողները որոշել էին տղային մեծացնել իբրև աղջիկ: Մինչև 5 տարեկան դառնալը մայրը Ռիլկեին աղջկական հագուստներ էր հագցնում և խաղալու էին ուղարկում ուրիշ աղջիկ երեխաների հետ:

Rilke_23

ԱՐՋԸ ՂԵԿԻ ՄՈՏ

9 Հկտ

Հայտնի է մի դեպք, երբ կրկեսային արջին պաշտոնապես վարորդական իրավունք են շնորհել: Խոսքը Վալենտին Ֆիլատովի կրկեսի վարժեցրած կենդանու մասին է: Երբ նրանք հյուրախաղերով գտնվում էին Շտուտգարտում, գերմանացիները` տպավորված Դևոչկա անունով արջի մոտոցիկլետ վարելու վարպետությամբ, նրան հանձնեցին վարորդական իրավունք: 10 տարի անց կրկեսային խումբը նորից այդ քաղաք այցելեց: Եվ այդ ժամանակ տեղի ադմինիստրատորը որոշեց գովազդային ակցիա կազմակերպել` ցուցադրել արջի հմտությունը քաղաքի փողոցներում: Արջը հեշտությամբ անցավ մի քանի թաղամաս, նույնիսկ արգելակեց կարմիր լույսի տակ, միայն թե վերջում այնուամենայնիվ հարվածեց հենց ադմինիստրատորի «Մերսեդեսին»: Բայց հետո ոստիկանները պարզեցին, որ վթարի մեղավորը ոչ թե արջն էր, այլ մի «Ֆոլքսվագենի» վարորդ:

1441_640

ԽԱՎԱՐԸ

9 Հկտ

Մի անգամ ընկերներով գնացել էինք Վայոց Ձոր, և մեզ առաջարկեցին մտնել տեղի հանրահայտ քարանձավներից մեկը: Անպատրաստ էինք, ոչինչ չկար հետներս, բայց ցանկությունը մեծ էր և անմիջապես համաձայնեցինք: Նեղ խոռոչից ներս անցանք, սկսեցինք կքված, երբեմն էլ ծնկած առաջ սահել, հետո ընդերքը ճյուղավորվեց, մենք ավելի սեղմվեցինք քարերի կոկորդում, և այնուհետև եղավ այն, ինչ պիտի լիներ` վրա հասավ անթափանց խավարը:
Ոչինչ երբևէ ինձ չի ճնշել այնպես, ինչպես բացարձակ մութը: Այդ թանձրության մեջ կորցնում ես ոչ միայն տարածության ընկալումը, այլև ինքդ քեզ զգալու կողմնորոշումը: Արդեն չգիտես` որտեղ է սկսվում և ավարտվում մարմինդ, որտեղ է իրական աշխարհի նյութի և զգացականի յուրացման սահմանը: Ոչնչացման կատարյալ գործիք է, որ ստորակարգում է ամբողջ էությունդ, խցանում է ըմբոստացման բոլոր ելքերը, կաթվածահար է անում միտքդ ու տագնապներիդ մեջ ներծծում է ցնորական մի վհատություն:
Այսպիսի բան է խավարը քարանձավում ու քարանձավից դուրս: Եվ այսպիսին է լիակատար խավարը մեր հոգիների:

Հովիկ Չարխչյան

SONY DSC

ՇԱՀԵՑ ՈՒ ԽՄԵՑ

9 Հկտ

1842 թվականին Ռուսաստանում` Ուրալում հայտնաբերվեց ամենախոշոր ոսկու բնակտորը: Այն կշռում էր 36, 2 կիլոգրամ և ստացավ «Մեծ եռանկյունի» անունը (այժմ պահվում է ՌԴ Ալմաստե ֆոնդում):
Ճորտին, որ գտել էր այդ հարստությունը, ոչ միայն ազատություն պարգևեցին, այլև նվիրեցին այնքան փող, որով կարելի էր գնել 10 գյուղ` իր բնակիչներով հանդերձ: Սակայն երջանիկ հաջողակը իրեն առանձնապես նեղություն չպատճառեց և ամբողջ գումար տվեց խմիչքին: Ինչպես ասում են, ջրի բերածը ջուրն էլ տարավ:

Верстка-170_51.cdr

ՓԱՀԼԵՎԱՆՆ ՈՒ ՅԱԼԱՆՉԻՆ

5 Հկտ

Այն օրերին, երբ իմ տարիքը երեխա էր, մեր գյուղ էին գալիս լարախաղացները: Փահլևան էինք ասում: Տնկում էին ձողերը, կապում էին ճոպանը, և ամբողջ գյուղը հավաքվում էր թամաշայի: Լարախաղացի հետ գալիս էր նաև իր ծաղրածուն` յալանչին: Սա աղմկում էր, անհամ կատակներ էր անում, վազվզում էր շուրջբոլորը, փող էր հավաքում, քանի դեռ վերևում` ճոպանի վրա մարդը բարդ հնարքներ էր ցուցադրում` ցատկելով ու ճոճվելով, կանգնելով գլխիվայր կամ ոտնածայրերին:
Ամեն ինչ ուրախ ու զվարճալի էր, բացի մի բանից: Որքան էլ հմուտ լիներ լարախաղացը, մարդկանց ուշք ու միտքը աղմկարար յալանչու կողմն էր: Մյուս օրն էլ գյուղացիներն իրար պատմում էին հենց նրա արարքները, այլ ոչ թե վերևում վազողի:
Ու հիմա ես մտածում եմ, որ այսքան տարիներ անց էլի ոչինչ չի փոխվել: Յալանչիները դարձյալ մարդկանց մտքերի ու հայացքների կողոպտիչն են մնացել, որ սնվեն նրանց վաստակով, ովքեր քայլում են փորձության բարակ լարերի վրայով: Եվ միայն մի բան կա, որ մխիթարական է. յալանչիները միշտ մնալու են ներքևում:

Հովիկ Չարխչյան

42399_b

ԱՆՎԵՐԱԴԱՐՁ

4 Հկտ

Ոչինչ հետ չի գալիս: Ամեն բան անցնում է անվերադարձ: Այն, ինչ երբեմն գալիս է, սոսկ կեղևն է, ոչ թե ոգին: Երեկվա համար ծնվածը վաղվա մեջ տեղ չունի: Դրա համար էլ երբ դու տեսնես նրան, իմացիր, դա այլևս նա չէ, ում տեսել ես երեկ, այլ նա է, ում տեսնում ես հիմա` երեկվա հայացքով: Մի մեղադրիր ձյուներին իրենց հալոցքի համար: Մի մեղադրիր ստվերներին, որ տեղաշարժվեցին: Մի մեղադրիր խոտերին, որ դեղնեցին: Եվ մի մեղադրիր մարդուն, որն իր նմանությամբ է, բայց նույնաբովանդակ չէ:

Հովիկ Չարխչյան

132717596_9_G6iofWgp8

ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ ԼՈՒՍՆԻ ՎՐԱ

4 Հկտ

Գիտե՞ք, որ հուշարձան կա նաև… Լուսնի վրա: Այն տեղադրվել է 1971 թվականին, «Ապոլոն-15»-ի անձնակազմի կողմից: Նվիրված է զոհված տիեզերագնացներին: Իրենից ներկայացնում է ալյումինե սկաֆանդր, իսկ արձանիկի կողքին տեղադրված ցուցատախտակի վրա 14 զոհվածների անուններն են:

190692_original

ԱՆՀԱՇՏ ՀԻՎԱՆԴԸ

4 Հկտ

Այս բժշկին ես գիտեմ: Անունը Ժամանակ է: Դեղահաբեր չի տալիս, ներարկումներ չի անում, վիրակապ չի դնում: Թողնում է, որ հաշտվես ցավիդ հետ, համակերպվես նրա գոյությանը: Հոգատար հայացքով նայում է, թե ինչպես է տառապանքդ տարրալուծվում օրերիդ մեջ, մխիթարանքի խոսքեր է գտնում կորուստներդ արժեզրկելու համար, հույս է ներշնչում ուրիշների դժբախտության օրինակով, բայց երբեք մոտ չի գալիս, որովհետև Ժամանակի հետ հպումը սարսուռ է բերում, իսկ դու մարմինդ պիտի տաք պահես:
Եվ մի օր, երբ հոգիդ ավանդես, քո հոգատար բժիշկը կնայի անշնչացած մարմնիդ ու կասի.
— Նա հիվանդ չէր: Նա պարզապես անհաշտ էր Ժամանակի հետ:

Հովիկ Չարխչյան

IMG_35191

ԴԱՆԱԿԻ ՀԱՐՎԱԾ

4 Հկտ

«Անապատի սպիտակ արևը» ֆիլմում գլխավոր դերակատարներից մեկի` Պավել Լուսպեկաևի ճակատին թարմ սպի կա: Բայց դա գրիմ չէ: Տեսարաններից մեկը նկարահանելուց առաջ նա գարեջրատանը վիճաբանել էր տեղի բնակիչների հետ և դանակի հարված էր ստացել:

БСП_илл_0(1)

ԴՐԱՆԻՑ ՉԿԱ

1 Հկտ

Ով մեր գյուղից Երևան է գալիս, մայրս հետը միրգ է ուղարկում: Հետո զանգ է տալիս, թե` գնա վերցրու: Գործս թողած տաքսի եմ նստում, փողոցներն ընկած ման եմ գալիս մրգաբեր համագյուղացուս, հետո զայրացած, անհավես տուն եմ հասնում, իսկ երեկոյան զանգ եմ տալիս մորս, որ համոզեմ.
— Այ մամ,-ասում եմ,- ախր էդ նույն մրգից մեր տնից հինգ քայլի վրա վաճառում են: Տաքսիներին տված փողով մի ամբողջ արկղ կառնեմ, ինչի՞ ես դու ուղարկում:
Մայրս ուշադիր լսում է իմ երկար, հուզական ելույթը ու հետո ասում է.
— Դրանից ձեզ մոտ չկա:
Եվ երկու օր անց նորից է ուղարկում…

Հովիկ Չարխչյան1481498901

%d bloggers like this: