ՀՈՎԻԿ (ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ) ՉԱՐԽՉՅԱՆԻ ԿԵՆՍԱԳՐԱԿԱՆ ՎԵՊԵՐԸ

21 Մրտ

Հ. Չարխչյանի անունը գրական շրջանակներում հայտնի դարձավ նախ եւ առաջ 2004 թվականին տպագրված «Սուլամիթա. Սեւակի մեծ սերը» երկհատոր վեպի շնորհիվ, ապա լույս տեսավ «Սեւակի մահվան առեղծվածը»(2005) գիրքը, որից հետո 2010 թվականինՙ «Չարենցի կրակոցը» փաստագրական վեպը (ենթաժանրային բնութագրումը հեղինակինն է): Բոլորն էլ մեր հռչակավոր բանաստեղծների կենսագրության տարբեր դրվագների հիման վրա գրված երկեր են, ըստ էության կենսագրական վեպեր, ստեղծված վավերականի եւ գեղարվեստականի համադրությամբՙ հեղինակի նախընտրած տարբերակով: Մասնավորապես «Չարենցի կրակոցը» վեպում հեղինակի ընտրած փաստանյութերի օգտագործման հիմքում Ե. Չարենցի կյանքի հերթական, դրամատիզմով հագեցած շրջանիՙ 1926-1927 թթ. գեղարվեստականացված պատմությունն է: Բանաստեղծի կենսագրության այս հատվածի պատումի շրջանակում բացահայտվում են նաեւ նրա որոշ երկերի («Հիշողությունգեր Ուղղիչ տնից», ռուբայիներ, «Ձիու մռութ» եւ այլն) ի հայտ գալու իրական ու հոգեբանական նախապատճառները: Նշանավոր անձնավորության մասին կենսագրական վեպը գայթակղիչ է եւ մեծ հետաքարքրություն է առաջ բերում արդեն իր փաստագրական-վավերականության շնորհիվ: Այս դեպքում ընթերցողին ձգում եւ հրապուրում է ե՛ւ մեր հանճարեղ բանաստեղծի կյանքի վավերական դեպքերի տիրույթում նրան առտնին վիճակներում տեսնելու եւ թե՛ նրա հետ շփվող կամ առնչվող ճանաչված մտավորականների, գրողների (Ա.Բակունց, Գ.Մահարի, Մ.Արմեն, Ն.Զարյան, Շ.Կուրղինյան, Մազմանյան, Արուտչյան եւ ուրիշներ) ներկայությունը նրա շրջապատում: Բացի այս, վեպում շատ կարեւոր են նաեւ Մ. Այվազյանի վրա կրակոցի հետ կապված դեպքերի իրական արձագանքների ու քարոզչական նպատակներով սփյուռքահայ մամուլում տպագրված հոդվածներում եղելության արծարծումների վկայակոչումները:
Բայց եւ այնպես, կենսագրական վեպի հաջողության պայմանն այնուամենայնիվ գեղարվեստական արժանիքներն են, այն, թե հեղինակն իր ստեղծագործական երեւակայությամբ որքանով է կարողացել ստեղծել մեր մեծ բանաստեղծի մարդկային, նաեւ թերություններով ու ժամանակավոր գայթակղություններով տարված անհատի ոչ սովորական ու ոչ միանշանակ դրսեւորվող ու ընկալվող կերպարը: Երիտասարդ աղջկա վրա կրակելու անսովոր դեպքը դարձնելով կենտրոնական թեմաՙ հեղինակի նպատակն է եղել բացահայտել Չարենցի բնավորության, պահվածքի, հոգեբանության, ներաշխարհային ապրումների արտահայտությունները նաեւ ենթագիտակցությունից ու անգիտակցականից եկող ազդակների ներգործությամբ, ինչը բնորոշ է նաեւ սովորական մարդուն: Իսկ մեծերի մեջ սովորականից շեղվող արարքները եւս դրսեւորվում են արտառոց կերպով:
Չարենցի ներաշխարհային ապրումների, մտորումների հեղինակային բացահայումները մղում են կարծելու, որ Չարխչյանն այս երկում ստեղծել է բանաստեղծի կերպարի իր վարկածային տարբերակը: Հեղինակին հաջողվել է անհատականացնել նրա կերպարը թե՛ իր արարքներով եւ թե՛ բարոյահոգեբանական նկարագրով, գիտակացական ու ենթագիտակցական ներսուզումների արտահայտություններով: Երբեմն անհավասարակշիռ, սեռական բնազդի, հոգեբանական այլ մղումների տարերային դրսեւորումներով նրա վարքագիծը ցուցադրելովՙ Չարխչյանը մի որոշակի չափով արդարացնում է ընթերցողի սպասելիքները: Դրան նպաստում է այն, որ հեղինակն իրականում կատարվածի մասին որքան հնարավոր է փաստական-վավերական հիմքով է ստեղծել կերպարի հոգեբանությունը եւ գեղարվեստական միջավայրը: Իսկ կրակոցից հետո (այն թեթեւակի վնասվածք էր հասցրել Մ.Այվազյանին) ձերբակալված Չարենցի պահվածքի բնականությունը, քննիչ Գ.Գրիգորյանին տված անկեղծ խոստովանությունը, մեղքի գիտակցումը, դատավարությունից հետո պատժի արդարացի լինելն ընդունելը Չարենցի բնավորության անհատականացման կարեւոր ցուցիչներ են:Իբրեւ մեղմացուցիչ հանգամանք Չարենցն ինքը չի ընդունում բժիշկների կատարած եզրակացությունը, որի համար նախապատճառ էին համարվել Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ որպես կամավորական պատերազմին մասնակցելու, կոտորածներին, կռիվների զարհուրելի տեսարաններին ականատես ու մասնակից լինելու իրողությունները. Չարենցի ինքնաբուխ, պոռթկուն անկեղծությունն ու անմիջականությունը արտահայտվել է ե՛ւ բնազդային հակումների մեջ ե՛ւ թե գիտակցված կերպով բարոյական արժեքների պահպանման հանդեպ: Այդ մասին են վկայում հատկապես կնոջՙ Արփենիկի նկատմամբ զղջման զգացողության դրսեւորումները, նրա հանդեպ անմար սիրո զգացմունքն իր բարոյական գերակայության շնորհիվ մեծ բանաստեղծին շարունակում է պահել կյանքն ավելի հավասարակշռված հայացքով գնահատելու հոգեվիճակում: Եվ ահա ծնվում է նաեւ այդ միջադեպի գեղարվեստական անդրադարձըՙ «Ձիու մռութ» բանաստեղծությունը:
Հ.Չարխչյանը, օգտվելով Չարենցի դատավարության պահպանված եւ տպագրված նյութերից, կարողացել է տեսանելի դարձնել 1920-ական թթ. երկրորդ կեսին Խորհրդային Հայաստանում տեղի ունեցող դատավարական գործընթացը նաեւ իր այս բացառիկ դեպքով: Ակներեւ է, որ այն հրապարակայնությունն ու մարդասիրական ինչ-ինչ կողմեր պահպանել էր, մանավանդ, երբ համեմատում ենք 1930-ական թթ. երկրորդ կեսի, մասնավորապես 1937 թ. ընթացքում տեղի ունեցած դատավարությունների հետ, որոնք անհատի պաշտամունքի ստալինյան քաղաքականության շրջանում անխնա կերպով ոչնչացրեցին ժամանակի նշանավոր բազմաթիվ հայ մտավորականների, այդ թվում նաեւ Չարենցին: Բնութագրական է այն, թե ինչպիսի սրտացավությամբ է դատապաշտպան Ե.Չուբարը կատարվածի կապակցությամբ, արտահյտելով իր եւ Չարենցի պոեզիան բարձր գնահատողների վերաբերմունքը տեղի ունեցածի նկատմամբ, ասում էր իր պաշտպանական խոսքում. «Եթե օրենքի առաջ ամենքս հավասար ենք, ապա նույն այդ արդարադատ օրենքը մի՞թե առանց վարանումի հավասարության նշան կդնի ինչ-որ համբակի ու Չարենցի միջեւ: Ես ուզում եմ հավատալ, որ այդ բանը չի պատահի, այլապես նման վճիռը գուցե եւ անաչառ համարվի, սակայն չի կարող լինել շրջահայաց… Մենք դատում ենք Չարենցինՙ մեր ժամանակակից ամենամեծ հայ բանաստեղծին»: Մարդասիրական ու ներողամիտ վերաբերմունք Չարենցի նկատմամբ դրսեւորվեց նաեւ Ուղղիչ տանը գտնվելիս, կնոջ մահվան կապակցությամբ::
Տպավորիչ են Չարենցի եւ Իսահակյանի առնչությունների մասին պատմող ու վկայող էջերը; Երկկողմ եւ այլոց պատմած հուշերի հիման վրա վեպի հեղինակը նրանց փոխհարաբերությունների բարդությունն առավելապես ներկայացնում է Չարենցի ընկալումների, վերհուշի ու վերապրումների միջոցովՙ նրանց հանդիպումների (Գլուխ ութերորդ «Ես այն չեմ այլեւս, այն չեմ») մասին պատմող հատվածներում: Չարենցի հոգեբանության հեղինակային մեկնության բնորոշ օրինակ է ահա Իսահակայնիՙ Եվրոպայից հայրենիք վերադառնալու կապակցությամբ բանաստեղծի Ուղղիչ տան հիվանդանոցում կատարած այսպիսի մտորումները, որ ըստ էության առաջացել էին «Էլեգիա, գրված Վենետիկում» պոեմի առիթով, ուր արտահայտվել էին Վենետիկում Վարպետի հետ բարեկամացած Չարենցի միակողմանի գնահատականները նրա մասին. «Պլատոնն իմ բարեկամն է, բայց…»: Բայց ի՞նչ: Ո՞րն էր քո այն ճշմարտությունը, որ բարեկամից առավել թանկ էր: Ո՞վ էր սահմանել, թե անկշռելին կարող էր դրվել համոզմունքների նժարին, եւ անչափելին պիտի զետեղվեր հանգանակների եզրագծում: Իրատեսության դասեր էիր տալիս, քո անկեղծության գոռոզ բարձունքից հեգնում էիր նրա թրծված երկյուղը, սեղմում էիր ձեռքն իբրեւ բարեկամ, բայց ցավեցնում էիր տկար մատները… Մի՞թե չգիտեիր, թե ինչ էր հուշը: Չգիտեի՞ր, թե վտարանդի հոգին անձկության մշուշի միջից ինչպես պիտի նայեր այն եզերքին, որտեղ մի ամբողջ աշխարհ էր թողել, ու հիմա միայն ստվերն էր տեսնում այդ հովվերգության, երազանքների խանձիլն էր առնում, զրկանքների ու կորուստների համրանքն էր շարում ուլունքի նման: Դե, Չարենց, արդարացիր, համոզիր: Նա արդեն տանն է…»:
Հիշարժան է նաեւ Զաբել Եսայանի հետ հանդիպումը Ուղղիչ տանը: Չարենցը կարդում է այստեղ գրած ռուբայիները, որոնք նորություն էին նրա պոեզիայում: Դրանցում բանաստեղծը վերաիմաստավորում էր իր կյանքի դառը փորձը, իմաստասիրական խորհրդածություններով, վերջին միջադեպի հարուցած հետեւանքների առաջ բերած մտորումներով գիտակցում կեցության հարափոփոխությունն ու անհատի ճակատագրի անկայունությունը: Ահա դրանցից մեկը. «Դու ամեն վայրկյան քեզ ժխտում ես /Ու այդպես ժխտելովՙ հաստատում. /Պարտըվում ես դու քեզ ու հաղթում ես, /Սակայն միշտՙ այդ դու ես-ու դու» : Վեպի գլխավոր թեմայի տիրույթում հեղինակը ցանկացել է բացահայտել բանաստեղծի մարդկային ու արվեստագետ-մտածողի տեսակի բազմակերպությունըՙ իր ողջ պոռթկուն կենսասիրության ու աշխարհահիացման, իր կյանքն ու երեւույթները փիլիսոփայորեն ընկալելու, ժամանակի քաղաքական, կենցաղային հանգամանքներին նաեւ հարմարվելու ու չհարմարվելու նրա կենսակերպը ցուցադրելու միջոցով: Իսկ այդ ամենի մեջ պետք է կարեւորել Չարենցի մտասեւեռումն իր գրական օժտվածությունը եւ ստեղծագործական ունակությունները պահպանելու, զարգացնելու նկատմամբ: Դրա արտահայտություններից մեկն էլ «Հիշողություններ Ուղղիչ տնից» նրա հուշակնարկն էր: Իսկ մեզ հետաքրքրող խնդրի տեսանկյունից ուշարժան է նաեւ 1929 թ. Ա.Մռավյանի մահվան կապակցությամբ նրա գրած չափածո խոսքիՙ իրեն ուղղված հետեւյալ տողերը. //Լոկ տոկա, որ ձիրքըդ չկորչիՙ /Աշխարհում ապրում ես քանի…// : Այսպիսով, ակներեւ է, որ Հ.Չարխչյանը Ե.Չարենցի կերպարը ստեղծելիս գնացել է բարդ ու մեծագույն աշխատանք պահանջող ճանապարհով:Կարծում ենք նրա կենսագրական վեպեր ստեղծելու վերոհիշյալ ինքնատիպ փորձերը խոստումնալի ձեռքբերումներ են եւ կունենան շարունակություն:

ԳԱԳԻԿ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
Գյումրի
ԱԶԳ ՕՐԱԹԵՐԹ — ՄՇԱԿՈՒՅԹ #10, 17-03-2017201701003

ԵԹԵ ԵՐՋԱՆԻԿ ԼԻՆԵՐ

21 Մրտ

Աղքատը կանգնել էր ճամփեզրին և օգնություն էր մուրում: Մի հեծյալ անցավ նրա մոտով և մտրակով հարվածեց դեմքին: Աղքատը նայեց հեռացող ձիավորին և ասաց.
— Երջանիկ եղիր:
Մեկը, ով տեսավ պատահածը և լսեց նրա խոսքերը, հարցրեց.
— Մի՞թե դու այդքան հանդուրժող ես:
— Ոչ,- պատասխանեց աղքատը,- պարզապես եթե հեծյալը երջանիկ լիներ, նա չէր հարվածի դեմքիս:0_9129f_ad872bb2_XXXL

ՋՈՆԱԹԱՆ ՍԱՖՐԱՆ ՖՈԵՐ

21 Մրտ

Ինձ դուր է գալիս դիտել, թե ինչպես են մարդիկ հանդիպում: Գուցե դա անհեթեթ է, ինչ ասեմ, բայց ինձ դուր է գալիս, երբ մարդիկ իրար ընդառաջ են վազում, դուր են գալիս համբույրներն ու արցունքները, դուր են գալիս անհամբերությունը, շուրթերը, որոնք բառեր չեն գտնում, ականջները, որոնք ամեն բան չեն հասցնում լսել, աչքերը, որոնք չեն կարողանում ընտրել բոլոր փոփոխությունները միանգամից, դուր են գալիս գրկախառնումները, միացումը, կարոտի ավարտը…

BI8xEaTCYAEaVHv

Չարենցի կտավի փրկիչը

18 Մրտ

Մի ֆոտոյի պատմություն. Չարենցի կտավի փրկիչը:

ԹԵՈԴՈՐ ԴՐԱՅԶԵՐ

14 Մրտ

Մի հպարտացիր, երբ բարեգործություն ես անում: Շնորհակալ եղիր, որ քեզ տրվել է այդ հնարավորությունը: Բարեգործության մեջ քո հավատն է դրսևորվում, ուրեմն էլ ինչո՞վ ես հպարտանում: Մի՞թե ամբողջ տիեզերքը դու չես: Ուրախացիր, որ քո ճանապարհին աղքատ է հանդիպել, քանզի նրան օգնելով դու քեզ ես օգնում: Օրհնյալ է ոչ թե նա, ում տրվում է, այլ նա, ով տալիս է:

teodordraizer

ԱՆԴՐԵ ՄՈՐՈՒԱ

13 Մրտ

Խելացի, գիտակից կանայք հաճախ պարտվում են սիրո խաղերում: Տղամարդիկ նահանջում են չափազանց խելոք կանանց առաջ: Նրանք զրուցում են այդպիսի կանանց հետ, բայց… երբ նրանց կողքով անցնում է գեղեցիկ, զգացական մի աղջիկ, տղամարդիկ գնում են նրա ետևից: Նրանք կանանց մեջ փնտրում են մի քիչ տոն, ուրախություն…17e015dc57e992ace145727cab5be301

 

Պարույր Սևակի վերջին նկարներից

8 Մրտ

Մի ֆոտոյի պատմություն. Պարույր Սևակի վերջին նկարներից:

ԴԱՌՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱՄԱԿԸ

8 Մրտ

1920 թվականին «Հայաստանի կոոպերացիա» հանդեսի խմբագիր Դավիթ Անանունը մի նամակ է գրում նշանավոր գրող Վրթանեես Փափազյանին` առաջարկելով և հորդորելով նրան թղթակցել իրենց ամսագրին: Իր պատասխանում Փափազյանը մերժում է խմբագրին` միաժամանակ ներկայացնելով այն ծայրահեղ ծանր վիճակը, որում ապրել է հայ մտավորականն ու գրողը: Այդ նամակից մեկ ու կես ամիս անց Փափազյանը վախճանվում է: Ահա նրա նամակի վերջին հատվածը.
«… Ոչ, բարեկամ, մի խնդրիր այն, ինչ որ ջանասիրությամբ մեռցնում են մեր մեջ ամենքը և ամեն ինչ: Մի հանդիմանիր մեզ, որովհետև մեր զարհուրելի դառնությունը բավական է մեզ, երբ անդրադառնում ենք, թե ինչպես հետզհետե, աստիճանորեն գռեհկանում ենք գռեհիկների հետ գործ ունենալով, ինչպես ջնջում ենք մեր մեջ գեղագիտական, գեղարվեստական ամեն նշույլ և թե ինչպես մի առ մի կտրտում են մեր` ոստնելու ձգտումներ ցույց տվող թևերի բոլոր փետուրները: Եվ այդ գործով զբաղված են ամենքը, վերևից մինչև ներքև, գիտակցաբար կամ անմտորեն:
Մի խնդրիր այնտեղից ցորեն, ուր կոխկրտում են ամեն տեսակ ոտներ` գարշ ինստինկտների դրդումով, զզվելի անձնական շահերով: Մի հանդիմանիր, թող որ ինքներս լանք մեր ոստումների, երազների և այնքան քնքուշ միտումների ավերակների վրա: Մի վրդովվիր ու մի զայրանար, թող որ մեր զգացած խորունկ դառնությունը ուտե մեզ և մաշե այսպես խուլ ամայությունների մեջ:
Ներիր մեզ, որ չենք կարողանում անոթի մնալ, տառապել, գռեհկությունների մեջ ապրել, մեր զգացմունքների էն լավագույնները քրքիջների և լպիրշությունների առարկա թողնել… ու գրիչ ձեռք առնել ձեր հանդեսին գրվածք ուղարկելու:
Վ. Փափազյան
1920, մարտի 4, Էջմիածին»:get

Խոշոր էր

6 Մրտ

Երկու բառ` Վազգեն Սարգսյանի մասին:
Երբ ուզում էին հոգու հետ խաղալ, ասում էինք.
— Վազգեն, բայց դու շատ չաղ ես:
Նեղվում էր: Հետո պատասխանը գտնում էր.
— Ես չաղ չեմ, խոշոր եմ:
Խոշոր էր:

Հ. Չ.vazgenbannerone

ԵՂԻՇԵ ՉԱՐԵՆՑ

4 Մրտ

Դեռ չի եղել հացն աշխարհում գերագույն կուռք մարդկային.
Հանուն սիրո շատ են եղել հարստություն տվողներ.
Բայց չեն եղել հանուն հացի սիրո վրա թքողներ,
Որ գեթ իրենց աչքին իրենք մեծագործներ թվային…

1936. XI. 23artur-sargsyan-e1486929587577

ՑՈՒՐՏ ՍԵՆՅԱԿԸ

4 Մրտ

Տարիներ առաջ մեր տունը վերանորոգեցին ու նոր սենյակ ավելացրեցին: Եվ քանի որ ջեռուցումը չէին միացրել, երկար ժամանակ նոր սենյակում սառն ու խոնավ էր: Դրա համար էլ երբ ինչ-որ մեկին որևէ բան էր հարկավոր լինում, ասում էին. «Ցուրտ սենյակից աթոռ կբերե՞ս», կամ` «Պայուսակը դրել եմ ցուրտ սենյակում»: Անունը մնաց ցուրտ սենյակ: Հետո ժամանակ անցավ, սենյակը դարձավ տան ամենատաք անկյունը, բայց անունն այդպես էլ չփոխվեց: Նույնիսկ հիմա տան փոքրերը, որ երբեք այդ սենյակի սառնությունը չեն տեսել, մեր օրինակով նրան ցուրտ սենյակ են ասում:
Մարդկային վարքի դրսևորման զարմանալի վիճակ է` ներկան իմանալով հանդերձ առաջնորդվել նախկինով: Եվ ստացվում է այնպես, որ սկզբնական պատկերացումներն ամենակայունն են, նրանց ծանր նստվածքը ենթագիտակցական շերտերում ավելի ամուր է կանգնում ոտքերի վրա, քան այն, ինչը հետո պիտի գա: Մեր միտքը փոփոխություն ու սրբագրումներ չի սիրում: Դրանք ծանրաբեռնում են շարժումը:
Հովիկ Չարխչյան

http://www.dreamstime.com/royalty-free-stock-images-image72751289

ՓԱԿ ԿՃՈՒՃԸ ԴԵՌ ՉԲԱՑԱԾ

1 Մրտ

Հենց ցանկապատի երկայնքով, երկու ծեր ծիրանեների շվաքի տակ առու էինք փորում: Գարնան հողը դեռ խոնավ ու կպչուն էր, թույլ արևից ծուլ-ծուլ լինելով փորում էինք: Ու մեկ էլ բահս ինչ-որ կոշտ բանի խփվեց: Նորից փորձեցի: Խուլ զրնգաց: Քար չէր: Սկսեցի հողը զգույշ մի կողմ տանել ու տեսա կճուճը:
Կավե մոխրագույն կճուճ էր, բերանը փակ: Ծնկեցինք ու սկսեցինք ձեռքերով հողը հեռացնել: Մինչ մաքրում էինք, կճուճի չափերին հազարապատիկ գերազանցող երազները թափվեցին մեր գլխին: Այն, ինչ կարող էր ներսում լինել, քանի-քանի ցանկություն իրականություն կդարձներ, ինչքան բաներ կտար, որ չունեինք, ինչեր կբերեր, որ բերել չէինք կարողացել…
Այդպես` պսպղացող հայացքներով ու տենդոտ շարժումներով վերջապես կճուճը դուրս բերեցինք, բացեցինք բերանը: Իսկ ներսում հորած պանիր էր: Երևի շատ վաղուց թաղել էին բակում ու մոռացել էին:

Հ. Չարխչյանkuvshin

ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՏԵՍԱԾ ԶԵՆՔԸ

1 Մրտ

Մի անգամ Ժամանակակից արվեստի թանգարանում նկարիչ Հակոբ Հակոբյանին հանդիպեցի: Ցուցասրահի պատին նրա նոր կտավն էր, իսկ նկարիչը աստիճանը դրել, բարձրացել ու տեղում աշխատում էր: Կտավը պատկերում էր մի հսկա ամբոխ` կազմված միայն մարդկային հագուստներից: Հակոբյանն ասաց, որ մի քանի թերի, անավարտ դրվագներ կան, եկել է տեղում դրանք շտկելու և լրացնելու: Հետո բացատրեց, որ իր աշխատանքը կոչվում է «Նեյտրոնային զենքին` ոչ»: «Նեյտրոնային զենքը ոչնչացնում է մարդկանց, սակայն չի վնասում շինությունները: Մարդիկ չկան, իսկ նրանց կառուցած քաղաքները կանգուն են, իրերն` անվնաս: Բայց դրանք այլևս ոչինչ չարժեն, եթե մարդը չկա»:
Հիմա շատ տարիներ են անցել ու ես նորից եմ նայում Հակոբյանի կտավը: Այնտեղ ոչ մի նեյտրոնային ռումբ էլ չկա: Դա ընդամենը շատ հարմար պատրվակ է եղել նրա համար` ստեղծելու այդպիսի մի աշխատանք, որ պիտի մեզ հիշեցներ այն մասին, թե ինչպես է ավարտվում ու ոչնչանում մարդը, երբ նյութական աշխարհը գերիշխում է նրա կյանքում: Հակոբյանն ավելի սարսափելի զենք է տեսել, որ հաղթում է առանց պայթյունի:
Հ. Չարխչյան

pizap-com14881255709221

ՕՆՈՐԵ ԴԸ ԲԱԼԶԱԿ

1 Մրտ

Թերթերը գոյություն ունեն ոչ նրա համար, որ ուղղորդեն հասարակական կարծիքը, այլ նրա համար, որ բավարարեն այն: Եվ հեռու չէ այն ժամը, երբ բոլոր թերթերը կդառնան ուխտադրուժ, կեղծավոր, պատվազուրկ, խաբեբա ու մահաբեր: Նրանք կսկսեն սպանել միտքը, գաղափարը, մարդկանց և դրա հաշվին ծաղկում կապրեն: Նրանք առավելություն ունեն բոլոր վերացական բաների նկատմամբ: Չարիքը կատարյալ կլինի ու ոչ ոք դրա համար մեղավոր չի լինի:

%d0%b1%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b8%d1%87%d0%b5%d0%b2-%d0%b4%d0%b5%d0%bb%d0%be%d0%b2%d0%be%d0%b9

Առաջին հայ կին կինոմեխանիկը

24 Փտր

1931 թվականի լուսանկար է: Նկարում պատկերվածը Հռիփսիկ Ստեփանյանն է: Համեստ արտաքինով, խելացի հայացքով այս կինն իր էջն ունի մեջ պատմության մեջ: Նա առաջին հայ կին կինոմեխանիկն է: Ավարտել է Հայկոոպի կուլտուրայի բաժնի կողմից բացված կինոմեխանիկների դասընթացները և աշխատանքի է անցել Ղամարլուի (Արտաշատի) շրջանում: Իսկ այն տարիներին կնոջ համար նման մասնագիտություն ընտրելը մեծ համարձակություն էր պահանջում: Հիշենք նրան:%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%ab%d5%b6-%d5%af%d5%ab%d5%b6%d5%b8%d5%b4%d5%a5%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%ab%d5%af-%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%b7%d5%ad%d5%a1%d5%bf%d5%a1

ՄՏՔԵՐ

24 Փտր

Ինչու՞ ես դու ուզում ամեն ինչ անպայման հասկանալ: Ինձ, օրինակ, դուր է գալիս, երբ ինչ-որ բան անհասկանալի է: Կյանքը դրանից ավելի հետաքրքիր է դառնում:
Կետրին Էփլգեյթ

Բավ են մեծարանքները Ալեքսանդրներին:
Կեցցեն Արքիմեդները:
Սեն- Սիմոն

Գնում ենք դրախտ: Ճամփան անցում է դժոխքով:
Ռուսլան Գալեև

— Տեսնեմ` կհավատամ,- ասաց մարդը:
— Հավատաս` կտեսնես,- ասաց տիեզերքը:
Լարիսա Ռեներ

Կատակերգության և ողբերգության տարբերությունն այնքան էլ մեծ չէ: Կատակերգությունն այն է, ինչ կատարվում է ուրիշների հետ, ողբերգությունն այն է, ինչ կատարվում է ինձ հետ:
Միխայիլ Լիտվակ

Մենք բոլորս ընդամենը վառելիք ենք: Ծնվում ենք ու հետզհետե այրվում ենք, ընդ որում` մեկս մյուսից արագ: Եվ այրվում ենք մենք տարբեր կերպ: Սակայն չկա ավելի տխուր բան, քան ընդհանրապես չայրվելը, գոնե մեկ անգամ բոցավառվելու ընդունակ չլինելը:
Գրեմ Սվիֆթ

Հարցն այն չէ` կշահես դու, թե՞ կպարտվես: Հարցն այն է, թե ինչպե՞ս դու կխաղաս:
Դենիել Կիզ

Համարձակությունը վախի բացակայությունը չէ: Համարձակությունն այն է, երբ անում ես անհրաժեշտը` վախով հանդերձ:
Ջեկ Քենֆիլդ

Ծուլությունը հիմարների արձակուրդն է:
Չեսթերֆիլդ

Երբեմն հեռանալը սիրո ամենամեծ դրսևորումը կարող է լինել:
Գեյլ Ֆորման

Հավանաբար ամենատխուր իմաստնությունը, որ մարդը ձեռք է բերում տարիքի հետ, սեփական անձի հանձեպ աճող դժգոհությունն է:
Վլադիմիր Սանին

Կյանքն ինձ տրված է ոչ թե ձեզ ցուցադրելու համար, այն տրված է, որ ես ապրեմ նրանով: Իմ պարտքը, այլ ոչ թե մարդկանց կարծիքը` ահա թե որն է իմ հոգսը:
Ռալֆ Ուոլդո Էմերսոն

Գիտե՞ք, թե իրականում ովքեր են կառավարում աշխարհը: Երեխաները: Աշխարհը կառավարում են երեխաները: Ճիշտ է, նախկին երեխաները, բայց նրանցից լավագույնները նրանք են, ովքեր չեն մոռացել, թե ով են եղել նախկինում:
Ֆեոդոր Կնորե

Ներել` չի նշանակում արդարացնել քեզ հասցված վիրավորանքը: Ներել` նշանակում է հասկանալ:
Ռոբին Շարմա

Առյուծը պետք է ժամանակ առ ժամանակ մռնչա, որ հիշեցնի մյուսներին իրենց վախի մասին:
Գրեգորի Ռոբերթս

Նրան դուր էր գալիս խավարը, և խավարում իմաստ կար:
Բուկովսկի

materialni_misli

ԳՐՔԻՑ ԴԵՊԻ ԳՐԱԿԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՀԱԿԱՌԱԿԸ. ՏՈՆԸ «ԳՐՔՈՏ» ԷՐ

22 Փտր

Փետրվարի 19-ը Հայաստանում հռչակված է որպես Գիրք նվիրելու օր՝ ի հիշատակ մեծ գրող, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ Հովհաննես Թումանյանի: Տոնն էլ ավելի հետաքրքիր դարձնելու նպատակով փետրվարի 19-ին հաջորդող աշխատանքային շաբաթվա առաջին օրը ԵՊՀ ուսանողները նվիրեցին գրքի և գրողների հետ շփմանը։ Նրանք նախ հյուրընկալեցին գրող, գրականագետ, լրագրող Հովիկ Չարխչյանին, ապա լուսանկարիչ, գրող Էդգար Հարությունյանին։

Հանդիպումների կազմակերպիչն ու համակարգողը ԵՊՀ ՈՒԽ մշակույթի հանձնաժողովն էր:

Հովիկ Չարխչյանը սևակագիտական մի շարք աշխատությունների հեղինակ է։ Օրն էլ նպաստեց, որ երիտասարդներին ծանոթացնի գրականագիտական որոշ հարցերի: Ըստ նրա՝ գրականությունը սիրում է լուռ անդրադարձ: Տարիների հետ են գրական կերպարները դառնում ընկալելի. «Գրողը չի գնահատվում գրաքննադատի կողմից, գրողի դիմագիծը ժողովրդի կողմից ընդունված ու սիրված լինելով է դառնում հաստատուն»:

Հովիկ Չարխչյանը գիրքն ու գրականությունը համարում է մարդուն տրված գործիք, իսկ դրական կամ բացասական ընկալումները անհատի ընտրությունն է: Գեղարվեստի մեջ մերժվում են գռեհիկ արտահայտությունները, քանի որ գեղեցիկ արվեստի մասին խոսելիս տգեղը մերժվում է:

Մի փոքր հիասթափությամբ գրողը նշեց, որ մեր իրականության մեջ գրականության ակտուալությունը ձևավորում են գրավաճառները:
Հանդիպման ընթացքում հետաքրքիր կենցաղային օրինակներից մինչև գրականության վեհ գաղափարների համեմատականներն օգնում էին ավելի ընկալելի դարձնել գրականության կարևորությունը ուսանողների համար:

http://ysu.am/news/hy/Hovik-Charkhchyan-and-Edgar-Harutyunyan-visited-YSU16806672_1271067139595282_3099148870012934886_n

Գրաբուսները կշրջեն մայրաքաղաքով

22 Փտր

Լեզուն պետք է սիրել ու վստահել նրան

22 Փտր

1999 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ն փետրվարի 21-ը հռչակեց Մայրենի լեզվի միջազգային օր:
Past.am-ի հետ զրույցում գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանն ընդգծեց, որ մեր լեզուն ավելի շատ ամենօրյա հոգատարության պահանջ ունի, քան տարատեսակ մարտահրավերներին դիմակայելու, որովհետև, ըստ նրա, պահպանման խնդիրը բոլոր ժամանակների համար է` իր առանձնահատկություններով հանդերձ:
«Ասել, թե հայերենն այժմ վտանգված է, փոքր-ինչ չափազանցված կարծիք է: Սակայն կա մեր լեզուն տարատեսակ «բացիլներից» ախտահանելու, գրական լեզվի վարկը բարձրացնելու, ուսուցման արդյունավետությունը խթանելու, նոր բառերով ու բառաձևերով հարստացնելու, զարգացման համար նպաստավոր միջավայր ձևավորելու անհրաժեշտություն: Իսկ սա հնարավոր է իրականացնել ոչ այնքան վերահսկողության խստացման, որքան հասարակական առողջ վերաբերմունքի առկայության պայմաններում: Լեզուն պետք է սիրել ու վստահել նրան, այլ ոչ թե խանդոտ ամուսնու կեցվածքով հսկողություն սահմանել»,-նշեց մեր զրուցակիցը: Պարոն Չարխչյանի խոսքով՝ լրատվական դաշտում լեզվական աղավաղումների չափաբաժինն ամենաբարձրն է: Ըստ նրա՝ սա ոչ թե միտում է, այլ տարրական անգրագիտության դրսևորում:
«Թող ինձ ներեն մեր հարգելի լրագրողները, սակայն նրանց իմացության ցածր մակարդակը ավերածություններ է գործում: Այս իրողության պայմաններում ի՞նչ ոճի, առանձնահատկության կամ ճկունության մասին կարող է խոսք լինել»,-հավելեց գրականագետը:
Չարխչյանն ասաց, որ ավելի բարվոք չէ նաև գրական միջավայրը: Նրա պնդմամբ՝ գռեհկաբանությունները, ժարգոնային արտահայտությունները, օտարածին բառերը հրամցվում են իբրև կյանքի ճշմարտացի արտացոլման գեղարվեստական միջոց` շփոթելով գեղարվեստը արձանագրման հետ:
«Պարզը դառնում է պարզունակ, ձևը` ձևականություն, միտքը` մտավարժանք: Արդյունքում ունենք այն, ինչ ունենք` ընթերցողների անվստահություն և գրավոր մշակույթ, որը ոչ մի գնով չի կարողանում ինքնահաստատվել»,- իր խոսքը եզրափակեց Հովիկ Չարխչյանը:

Լևոն Փանոսյանhovik-charkhchyan

ԷՄԻՐ ԿՈՒՍՏՈՒՐԻՑԱ

22 Փտր

Մարդիկ ամեն ինչ մոռանալու հակում ունեն, և մարդկայնին ցեղը ժամանակի ընթացքում այդ ընդունակությունը վերածել է իսկական արվեստի: Մեր օրերում մարդկային ամբոխը նման է թռչնանոցի հավերին, որոնց հիշողությունը սահմանափակվում է սնունդ ընդունելու վերջին գործողությամբ:

org_piqm823

ՎԻՃԱԿԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Map

%d bloggers like this: